شبکه چهار - 16 مرداد 1405

اگر روایت فتح نکنید،... (پیروزی های شما را شکست می خوانند)

سالگشت مشروطه - آسیب شناسی جنگ روایت ها از صدر اسلام تا امروز و فردا - دانشجویان دانشگاه تبریز - 1404

بسم‌الله الرحمن الرحیم

خدمت دوستان سلام عرض می‌کنم، به‌ویژه خانواده محترم شهید عزیز.

دوستان فرمودند که این توفیق را دارند که جزء برگزارکنندگان کاروان‌های راهیان نور هستند یا خواهند بود.

یک نکته راجع به این مسئله روایت‌گری و این خدمت به ذکر و یادآوری بندگان خاص خدا «رِجَالُ اللَّه»، مردان و زنانی که در راه حق فداکاری کردند، آگاهانه و آزادانه سوختند و خود را فدای عقیده، فدای حق و فدای کرامت و عزت دیگران کردند، بیان می‌کنم. از شهدای در کنار همه انبیاء که قرآن می‌فرماید: «رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ»، مردان و زنان الهی و ربانی بسیاری در کنار انبیاء در هزاره‌های گذشته برای دفاع از حق و عدل جنگیدند و کشته شدند، تا شهدای صدر اسلام، تا شهدای جنگ دوازده‌روزه، تا شهدای همین امروزِ دوباره غزه و لبنان که با وجود آتش‌بس و اعلام پایان، دشمنان همچنان آن‌ها را ترور می‌کنند و بعد از این که آتش‌بس اعلام کردند، در همین چند هفته نزدیک به پانصد نفر از زنان، کودکان و مردم بی‌سلاح و بی‌دفاع را در غزه به شهادت رساندند. در لبنان هنوز ترور می‌کنند؛ امروز صبح هم دوباره ترور کردند. کار آن‌ها قتل‌عام انسان‌های بی‌دفاع، تخریب خانه‌های مردم و ترور است. آن‌ها دو تخصص دارند: نسل‌کشی و قتل‌عام مردم، و ترور رهبران نهضت‌های آزادی‌بخش و جبهه مقاومت، وگرنه این افراد عرضه و هنر جنگیدن را هم ندارند. دو سال و اندی است که کل ارتش‌های ناتو، آمریکا و اسرائیل با کمک رژیم‌های منطقه می‌خواهند غزه را به تصرف خود درآورند، اما هنوز نتوانسته‌اند. غزه به اندازه شهر کرج است. دو سال و اندی است که شما با تمام قوا می‌خواهید غزه را بگیرید و به اندازه ده – بیست‌تا بمب اتم در آن‌جا بمب انداختید، اما هنوز نتوانسته‌اید غزه را بگیرید. شما با تمام قوا آمدید تا در لبنان پیشروی کنید، اما نتوانستید وارد خاک لبنان بشوید و همان پایین، نزدیک مرز، آن هم پس از اعلام آتش‌بس متوقف شدید. ابهت این‌ها شکست و باز هم می‌شکند. این فتح و فتوحات ادامه دارد و باید روایت‌های بعدی از فتوحات آینده آماده باشد. آن فتوحاتی را که شما در مناطق جنگی سابق برای فرزندان نسل خود روایت می‌کنید، امروزه به کل منطقه و جهان گسترش پیدا کرده است. این جنگی که الآن می‌شود، ادامه همان جنگ است. در آن دوران هم همه این‌ها در آن سوی جبهه قرار داشتند؛ همین افرادی که الآن با ما می‌جنگند و با لبنان، غزه و یمن می‌جنگند. این‌ها همان کسانی بودند که در آن جنگ هشت‌ساله علیه ما صف‌آرایی کردند. دشمن همان دشمن است و این جنگ همان جنگ است که ادامه دارد. - من هنوز روضه نخوانده‌ام و شما گریه می‌کنید! ایشان فرزند شهید هستند؟ بله؛ ما مدیون این فرزندان هستیم. صاحب این مجلس ایشان است، شما او را کجا می‌برید؟- آن فتحی را که شما سی سال پیش در منطقه روایت می‌کردید، امروز همان فتح و پیروزی‌ها کل منطقه و بلکه کل جهان را فرا گرفته است. یعنی وقتی در چهارصد - پانصدتا دانشگاه در کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان و استرالیا، دانشجو و استاد به خیابان‌ها می‌آیند و شعارهایی را سر می‌دهند که در طول چهل سال گذشته فقط در ایران داده می‌شد. در هیچ کجای دنیا فریاد «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سر داده نمی‌شد و پرچم آن‌ها به آتش کشیده نمی‌شد و این وقایع فقط در ایران بوده است. امروز در بیش از صد کشور جهان این رویدادها اتفاق می‌افتد. این دستاورد یک فتح بزرگ است و این وقایع «فَتْحُ الْفُتُوحِ» است. ضمن این که شما در جنگ دوازده‌روزه، یک کپسول فشرده از جنگ جهانی را تجربه کردید. یعنی آخرین فناوری‌های روز دنیا در یک سو قرار داشت و قرارگاهی برپا شده بود که نیروهای اطلاعاتی و نظامی بیست- سی کشور در آن حضور داشتند؛ درست همان‌گونه که رزمندگان ما در جنگ هشت‌ساله از بیش از بیست کشور اسیر گرفتند. ما در آن زمان در تحریم کامل بودیم و حتی سیم‌خاردار هم به ما نمی‌دادند و در آرزوی داشتن یکی از همین موشک‌هایی بودیم که امروزه در اختیار داریم. هنگامی که شهرهای ما را بمباران می‌کردند، مردم در تبریز شما و سایر شهرها شعار «موشک جواب موشک» سر می‌دادند، ولی موشکی در اختیار نداشتیم که شلیک کنیم. چند فروند موشک کشور سوریه در اختیار ما گذاشت و در اوایل جنگ هم چند فروند قذافی داد که او هم بعداً کنار کشید. فقط سوریه و گاهی کشورهایی مانند کره شمالی به ما کمک می‌کردند. رزمندگان ما با دست خالی در برابر ائتلاف جهانیِ این مستکبران جنگیدند و به پیروزی رسیدند. امروز کشورهای عراق، غزه، لبنان و یمن، همگی به جبهه مقاومت پیوسته‌اند در حالی که در گذشته بسیاری از این کشورها حیاط خلوت دشمن بودند. کشور عراق و افغانستان به دو ایالت آمریکا تبدیل شده بودند و بطور کامل تحت اشغال نظامی قرار داشتند.

توجه کنید که این جنگی که امروزه تقریباً جنبه منطقه‌ای و جهانی پیدا کرده است، در واقع استمرار همان جنگ پیشین است. در این سوی میدان همین جبهه حضور دارد و در آن سوی میدان هم همان دشمنان ایستاده‌اند. کسانی که الآن در غزه، لبنان، یمن و سایر مناطق علیه جبهه مقاومت با یکدیگر متحد شده‌اند، همان کشورهایی هستند که در دوران جنگ هشت‌ساله در کنار صدام بودند یعنی آمریکا، انگلیس، فرانسه و رژیم‌های عربی منطقه، همگی حضور داشتند. در آن روزگار میدان جنگ در خاک ایران بود، در دهه گذشته همان جنگ به داخل عراق و سوریه و درون منطقه انتقال یافت و قضایای داعش پدید آمد و پس از آن، همان جنگ به درون خاک اسرائیل و سرزمین اشغالی فلسطین کشیده شد. این دستاوردها پیروزی‌های بزرگی هستند که هم به اطلاعات دقیق و هم به تحلیل صحیح از مسائل نیاز دارند. گاهی اوقات انسان نمی‌تواند پیروزی را به درستی روایت کند دشمن پیروزی تو را به عنوان شکست روایت می‌کند و ما هم گاهی توانایی روایت درست پیروزی‌های خود را نداریم.

نکته دیگر این است که پیروزی اصلی، پیروزی معنوی و ایدئولوژیک است که از پیروزی‌های نظامی و مادی بسیار مهم‌تر به شمار می‌رود. البته به لحاظ نظامی و مادی هم دشمن در طول این چهل سال بسیار عقب‌نشینی کرده و متحمل شکست شده است. در همین جنگ دوازده‌روزه که در میانه مذاکرات رخ داد، آن‌ها آمدند و توافق مذاکره پیشین را پاره کردند و در مذاکره بعدی هم در بحبوحه گفت‌وگوها جنگ به راه انداختند. آن‌ها با همراهی یکدیگر حمله کردند، بمب و موشک زدند، ترور انجام دادند و رسماً جنگ افروزی کردند. این شهید عزیز، شهید طهرانچی که ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی در خدمت او بودیم، انسانی بسیار شریف بود. اولاً او از نظر علمی در علم فیزیک یک چهره شناخته‌شده جهانی و شخصیتی فوق‌العاده توانمند بود. ثانیاً او بسیار متواضع بود و در حوزه‌های اجتماعی، سیاسی و دینی مطالعات گسترده‌ای داشت؛ به این معنا که دانش او تنها به علم فیزیک محدود نمی‌شد. سوماً نکته‌ای که شاید بسیاری از افراد از آن مطلع نباشند این است که او از ده - بیست سال پیش خود را آماده شهادت کرده بود. او یک بار تعریف می‌کرد (زیرا عوامل دشمن در دوران ترورهای پیشین هم در تعقیب او بودند) ایشان می‌گفت من و خانواده من این‌گونه زندگی نمی‌کنیم که برای پنج سال یا ده سال آینده برنامه‌ریزی مادی کنیم؛ ما همیشه آماده هستیم و احساس می‌کنیم امروز روز پایانی عمر ما است و هر روز آمادگی شهادت را داریم. یعنی او می‌گفت: اگر بیست و چهار ساعت مهلت زندگی پیدا کنیم، تلاش می‌کنیم در این بیست و چهار ساعت چند عمل صالح به سود کشور به انجام برسانیم و پس از آن اگر ما را به شهادت رساندند، به هدف خود رسیده‌ایم. این‌گونه نبود که غافلگیر شوند. شما دشمنان در میانه مذاکرات به منزل این استاد دانشگاه حمله کردید؛ در حالی که مشخص است از سال‌ها پیش با کمک جاسوس‌های خود در داخل و جاسوسی‌های الکترونیکی برنامه‌ریزی کرده بودید و در حین مذاکره، ساختمانی را که استاد و رئیس دانشگاه شما در آن حضور داشت، با موشک هدف قرار دادید و علاوه بر او، ده‌ها نفر از مردم عادی را هم به خاک و خون کشیدید؛ شیوه جنگ این افراد این‌گونه است. من به خاطر دارم که ایشان بارها می‌فرمود من سال‌هاست که خود را برای شهادت آماده کرده‌ام. ایشان حتی پارسال می‌گفت من گمان نمی‌کردم تا به حال زنده بمانم و من را ترور نکنند!

ببینید در آغاز انقلاب شهید بهشتی، شهید مطهری و علمای مبارز دینی را ترور می‌کردند، اما امروزه کار دشمن به ترور استادان دانشگاه کشیده است. علت این امر، هراس آن‌ها از تمدن‌سازی است؛ چون دستیابی به فناوری هسته‌ای یک دگرگونی بنیادین در اقتصاد، انرژی، کشاورزی و پزشکی کشور ایجاد می‌کند. مسئله سانتریفیوژها این‌گونه نیست که کسی ادعا کند سانتریفیوژ در یک طرف قرار دارد و اقتصاد کشور در طرف دیگر قرار گرفته! مگر سانتریفیوژ برای امور اخروی ساخته شده است؟ سانتریفیوژ متعلق به امور همین دنیا و برای تقویت اقتصاد، پزشکی، کشاورزی و پیشرفت کشور است. موضوع را این‌گونه سست جلوه دادند که باید بین سانتریفیوژ و اقتصاد یکی را برگزید؛ به گونه‌ای که گویی انرژی هسته‌ای رقیب اقتصاد است، در حالی که این دانش در خدمت اقتصاد کشور قرار دارد.

خب فهم درست مسائل و بیان صحیح و به ‌موقع آن برای مخاطبان، مانع از تحریف و سوءتعبیر از حوادث تاریخی می‌شود و این آسیب بارها در تاریخ اتفاق افتاده است. نسل‌های بعدی در صحنه حوادث حضور نداشتند تا واقعیت‌ها را مشاهده کنند و نوع روایتی که برای آن‌ها بازگو می‌شود، تعیین‌کننده است؛ چون پیوند آن‌ها با حقیقت نه مستقیم، بلکه از مسیر روایت صورت می‌گیرد. چنانچه شما حقایق را درست بازگو نکنید، دشمن شما ماجرا را وارونه روایت خواهد کرد. آن‌ها ادعا می‌کنند مردم ایران مقصر بودند که شاه به دستور آمریکا و اسرائیل مردم را در خیابان‌ها به مسلسل می‌بست و هزاران نفر را به قتل رساند! آن‌ها می‌گویند حمله صدام، تقصیر خود ایران بود! تقصیر ایران بوده که آمریکا ایران را تحریم کرده! حمله و بمباران اسرائیل علیه غزه به گردن حماس است! و ترور سیدحسن نصرالله و فرماندهان حزب‌الله نتیجه اقدامات خودشان بوده است! ترویج این طرز تفکر، یعنی ارائه روایتی کاملاً دگرگون و وارونه از واقعیت، مسئله‌ای بسیار خطیر است.

همین امروز در موضوع رویدادهای صدر اسلام، روایتی که نزد ما قرار دارد، روایتی است که مستقیماً از اهل‌بیت رسیده است. اما اگر شما همین روایت را در جبهه مقابل، یعنی در تشکیلات تاریخ‌نگاری جریان اموی پیگیری کنید، متوجه می‌شوید که آن‌ها همین روایت را همراه با دروغ، تحریف، جابه‌جایی تواریخ، جعل حدیث و نقل‌های دروغین به شکلی دیگر روایت می‌کنند؛ به گونه‌ای که اگر شما در آن جامعه پرورش یافته بودید و آن مطالب نادرست را از ابتدا به شما آموزش داده بودند، مانند برخی افراد امروزی می‌گفتید امام حسین برای رضای خدا قیام کرد و یزید هم برای رضای خدا حسین را به قتل رساند و خداوند عمل هر دو نفر آن‌ها را قبول فرماید! الآن برخی افراد چنین سخنانی را بر زبان می‌آورند. آن‌ها می‌گویند ما درباره این افراد داوری نمی‌کنیم! نمی‌توانیم آن‌ها را قضاوت کنیم! آن شخص حق داشت چون با مشاهده منکرات اعتراض کرد و آن حاکم هم حق داشت چون پایه‌های حکومتش به خطر افتاده بود! ببینید که چگونه روایت تاریخ، روایت ساختگی، روایت راستین و سخن درست و نادرست شکل می‌گیرد. چگونگی روایت و توصیف یک حادثه تاریخی، به توصیه‌ها و رهنمودهایی که شما به مخاطبان ارائه می‌دهید جهت می‌بخشد. آیا می‌دانید چرا در هنگام واقعه کربلا، بخش چشمگیری از توده مسلمانان سکوت اختیار کردند و تنها نظاره‌گر بودند؟ گروهی ترسیدند و گروهی به دلایل دیگر همراه نشدند، اما شمار فراوانی از آن‌ها به واسطه روایت‌های دروغین شست‌وشوی مغزی شده بودند و حقیقت ماجرا را درک نمی‌کردند. هنگامی که یک یا دو نسل از صدر اسلام سپری شد، مردمی آمدند که نه پیامبر را زیارت کرده بودند و نه امیرالمؤمنین را به عنوان نخستین مسلمان می‌شناختند؛ و نه از سابقه معاویه و پدر او ابوسفیان آگاهی داشتند که آخرین گروندگان به اسلام بودند و 23 سال با پیامبر جنگیدند و سرانجام پس از فتح مکه تنها تسلیم شدند و قلباً ایمان نیاوردند. مردم آن دوران تنها به رویدادهای پیش روی خود می‌نگریستند. ناگهان پنجاه سال پس از رحلت پیامبر، یزید زمامدار جهان اسلام و ولی‌امر مسلمین معرفی شد (در آن روزگار جهان اسلام ابرقدرت دنیا بود) و در مقابل، امام حسین(ع) به عنوان فردی که خروج کرده (خوارج) یعنی شورش‌کننده‌ای که قصد براندازی حکومت قانونی اسلامی را دارد و یک قانون‌شکن است، به جامعه معرفی گردید! بخش وسیعی از نسل‌های بعدی اصلاً از هویت راستین این چهره‌ها و ماهیت حقیقی واقعه بی‌خبر بودند. نوع روایت حکومت، روایتی نادرست بود؛ به طوری که حاکمیت بنی‌امیه دهه‌ها دستور داد تا خطیبان بر روی منابر در سراسر جهان اسلام اول بسم‌الله الرحمن الرحیم و بعد درود بر پیامبر و لعنت بر علی! مرگ بر علی! در کل جهان اسلام! یعنی آن‌ها دو نسل را با این اندیشه تربیت کردند که علی، که نخستین مسلمان و وصی پیامبر اکرم است، دشمن اسلام بوده است! ببینید که چگونه روایت‌ها را دگرگون ساختند! حتی در جهان امروز هم بخشی از جامعه مسلمانان تصور می‌کنند معاویه از خدمتگزاران اسلام و مسلمین بوده است! و درگیری هم شده یک کم حق با علی بوده و یک کم حق با معاویه! ما نباید میان آن‌ها قضاوت کنیم! علت این نگرش در میان بسیاری از مسلمانان چیست؟ دلیل آن، تاریخ جعلی و دروغینی است که مورخان و مبلغان بنی‌امیه ارائه دادند؛ به گونه‌ای که هنگامی که امیرالمؤمنین به شهادت رسیدند و خبر ترور ایشان در محراب مسجد پخش شد، مردم آن دیار با شگفتی پرسیدند مگر علی نماز می‌خوانده که در مسجد بوده؟! این مسئله نشان‌دهنده ابعاد شست‌وشوی فکری از طریق ابزارهای تبلیغاتی است؛ در حالی که در آن عصر نه ماهواره‌ای وجود داشت و نه فضای مجازی شکل گرفته بود. سال‌ها بعد، هنگامی که حکومت بنی‌امیه به دست ایرانیان سرنگون گردید، اهالی آن مناطق گفتند ما تصور می‌کردیم منظور از اهل‌بیت پیامبر، همان خاندان معاویه و یزید هستند و اصلاً از حقیقت خاندان پیامبر آگاهی نداشتیم! اگر برای نسلی که این وقایع را ندیده است، ماجرا را این‌گونه بازگو کنید که این پیکار صرفاً یک نزاع خانوادگی بر سر تصاحب قدرت بود؛ پیامبر جد حسین و شوهرعمه یزید بود و این خویشاوندان بر سر سلطنت با هم درگیر شدند و بحث تقابل اسلام و کفر در میان نبود، آن مخاطب هم بر اساس همین نگرش خواهد گفت: این جنگ ارتباطی با ما ندارد! تحریف تاریخ این‌گونه شکل می‌گیرد. امروزه شما از شهر تبریز تشریف آورده‌اید؛ تبریزِ شما در نهضت مشروطه نقشی بسیار اساسی ایفا کرد. محور اصلی این نقش‌آفرینی بر عهده پیشوایان دینی، از مراجع نجف تا علمای برجسته تبریز قرار داشت. مجاهدان غیور تبریز همچون ستارخان، باقرخان و شیخ محمد خیابانی، همگی شخصیت‌هایی متدین بودند. ستارخان و باقرخان بر پایه فتوای مراجع سلاح به دست گرفتند و جنگیدند. ستارخان وصیت کرد: هرگاه من به مرگ طبیعی از دنیا رفتم یا کشته شدم، پیکر من را در کربلا به خاک بسپارید. در خطه جنوب هم رئیس‌علی دلواری با انگلیسی‌ها مبارزه می‌کرد و استعمارگران او را به دست یک خائن داخلی به شهادت رساندند؛ او هم وصیت کرد: پیکر من را به عتبات عالیات، به کربلا و نجف انتقال دهید و پیکر او را بدان‌جا منتقل کردند.

همچنین امیرکبیر که شخصیتی اصلاح‌گر در حکومت قاجار بود و با جریان‌های انحرافی بابیت، بهائیت و نفوذ انگلیس و روسیه مبارزه می‌کرد، گرفتار نفوذ بیگانگان در دربار گردید. در آن دوران هم انگلیسی‌ها نخست‌وزیر دوتابعیتی داشتند و او را به جای امیرکبیر نشاندند و امیرکبیر را به دست عوامل وابسته به قتل رساندند. او هم وصیت کرد: «پیکر من را به کربلا ببرید» و هم‌اکنون آرامگاه امیرکبیر در کربلا و در جوار بارگاه حضرت سیدالشهداء قرار دارد. تمامی نهضت‌های اصلاحی در تاریخ معاصر ایران ماهیتی دینی و مذهبی داشتند. شیخ محمد خیابانی به همراه پدر همسر خود، امامت جماعت مسجد جامع تبریز را بر عهده داشت. ضمناً آیا می‌دانید که شیخ محمد خیابانی شوهرعمه آیت‌الله خامنه‌ای است؟ چون او هم اهل خامنه در همان منطقه تبریزِ شما بود. سیمایی که سال‌ها در اذهان عمومی ساختند، این بود که ستارخان و باقرخان به جریان‌های غرب‌گرا و سکولار تعلق داشتند یا شیخ محمد خیابانی دارای تمایلات چپ‌گرایانه و تجزیه‌طلبانه بوده است. گروه‌های ضدانقلاب همیشه چنین گزارش‌های نادرستی را بازگو می‌کردند؛ در صورتی که اسناد تاریخی خلاف این ادعاها را اثبات می‌کنند. شیخ محمد خیابانی اگرچه در حزب دموکرات عضویت داشت، اما حزب دموکرات آن عصر با آن جریانی که بعدها شعارهای کمونیستی سر داد و توسط پیشه‌وری به دنبال تجزیه آذربایجان رفت، پیوندی نداشت و آن تشکیلات مسیر دیگری را دنبال می‌کرد. در خصوص میرزا کوچک‌خان هم شایعه می‌کردند که او گرایش‌های سوسیالیستی داشته و تجزیه‌طلب بوده و در پی تأسیس جمهوری شوروی کمونیستی در گیلان و جدایی از ایران بوده است. اما اسناد تاریخی نشان می‌دهند که او همان‌گونه که با انگلیسی‌ها، دربار و روسیه تزاری مبارزه کرد، با شوروی کمونیستی هم درگیر بوده و میرزاکوچک به لنین نامه نوشته است! میرزا کوچک‌خان خودش یک روحانی و استاد حوزه علمیه بود و در آن‌جا طلاب را مجهز می‌کنند و با پوشاندن لباس رزم و ارائه آموزش‌های نظامی، آن‌ها را به میدان جهاد با استبداد و استعمار آورد؛ او از رهبران مشروطه و شخصیتی حوزوی بود. او در نامه‌ای به کمونیست‌ها نوشت: شما این نهضت را به انحراف کشاندید. نیروهای او تا قزوین پیشروی کرده بودند و قرار بود با همراهی شیخ محمد خیابانی و نیروهای آذربایجان متحد شوند و از مسیر قزوین پایتخت را آزاد سازند. او نام منطقه آذربایجان را «آزادیستان» گذاشت و بعد گفت آذربایجان پاره تن و بخش جدانشدنی از پیکره ایران است»؛ یعنی او رویکردی کاملاً ضد تجزیه‌طلبی داشت. با این حال درباره آن شخصیت روحانی که امام جماعت مسجد جامع تبریز بود، ادعای چپ‌گرایی مطرح می‌کردند؛ چرا که در حزب دموکرات آن دوران، از متدین‌ترین افراد تا انسان‌های بی‌اعتقاد حضور داشتند، چون در آن زمان، این واژه معنای دیگری داشت و فضا، فضای دیگری بود. این موضوع، تحریف است! الآن شما گمان نکنید که تحریف تنها متعلق به آن دوران بوده است؛ در همین زمانِ خود ما هم تحریف می‌کنند. بیش از صد سال است که درباره انقلاب مشروطه، تحریف و روایت‌های دروغین ارائه می‌دهند. اولین شهید مشروطه یک طلبه بود و رهبران آن، همگی از علمای دین هستند؛ علمای تهران، علمای تبریز، علمای دیگر مناطق و مرجعیت نجف هستند. اولین شهید آن یک طلبه است. اصلاً شروع نهضت مشروطه از آن‌جا کلید خورد که یک مستشار اروپایی در جشن بالماسکه اروپایی‌ها (که هر کدام لباس‌های مخصوصی می‌پوشند)، لباس روحانیت ما را به حالت تمسخر پوشیده بود. هنگامی که عکس او و خبر آن منتشر شد، مردم تهران به خیابان‌ها ریختند و اعتراض کردند. نهضت مشروطه اصلاً با این انگیزه شروع شد که چرا به روحانیت اهانت کرده‌اید.

همان‌طور که انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۶ هم به دلیل توهین به امام خمینی آغاز شد. آن‌ها به امام توهین کردند، شهر قم قیام کرد و نخستین شهری که پس از آن قیام کرد، شهر تبریز بود. تبریز اجازه نداد خون شهدای قم پایمال شود و پس از تبریز، قیام در سایر شهرها آغاز شد. ولی الآن درباری‌ها و نوکرهای شاه درباره همین انقلاب کتاب‌های پر از دروغ می‌نویسند؛ به طوری که انسان هنگام خواندن آن‌ها با خود می‌گوید: رژیم پهلوی چه رژیم خوبی بوده و این انقلاب چه پدیده بدی بوده است! همه آن مطالب دروغ است. گروه‌های کمونیستی که دست به مبارزه مسلحانه زدند و پس از شکست فرار کردند و به غرب پناه بردند، اکثر آن‌ها در حال حاضر وابسته به همین نظام سرمایه‌داری هستند؛ یعنی همان کمونیست‌های سابق! این افراد درباره چیستی اصل ماجرا و رویدادهای پیش از انقلاب، حین انقلاب و بعد از آن کتاب می‌نویسند.

ملی‌گراها خاطرات را تحریف می‌کنند و تجزیه‌طلب‌ها هم همین کار را انجام می‌دهند. اگر انسان هر کدام از روایت‌های این گروه‌ها را بخواند، معنای همه چیز کاملاً دگرگون می‌شود. اما واقعیت چه بود؟ بزرگ‌ترین راهپیمایی که کمر رژیم شاه را شکست و در اسناد لانه جاسوسی آمده که کار رژیم تمام شد! راهپیمایی روز عاشورا در جریان انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران بود؛ و سپس راهپیمایی روز اربعین که خودِ شاه با بالگرد از بالا آن راهپیمایی را دید و متوجه شد که کار حکومت او به پایان رسیده است. آمریکایی‌ها هم به او گفتند: چمدان خودت را ببند و برو؛ چون ما دیگر نمی‌توانیم تو را حفظ کنیم. فعلاً کشور را ترک کن تا بررسی کنیم که آیا می‌توانیم مانند کودتای ۲۸ مرداد مجدداً دست به کودتا بزنیم یا خیر! به همین علت بعداً جوانان انقلابی لانه جاسوسی را تسخیر کردند؛ چرا که آن‌جا دوباره به کانون کودتا تبدیل شده بود، و مسائلی دیگر از این قبیل رخ داد. تاریخ مشروطه و تاریخ نهضت ۱۵ خرداد را بنگرید؛ جریان‌های مخالف و ضدانقلاب، واقعه ۱۵ خرداد را به چه شکلی روایت می‌کنند. آن‌ها با بافتن چند دروغ، این افتخار بزرگ ملت را به یک نقطه انحراف تبدیل می‌کنند. آن‌ها ادعا می‌کنند: کشور در حال پیشرفت بود و مردم سنتی و عقب‌مانده ایران علیه مدرنیته قیام کردند!. کدام مدرنیته؟ قیام مردم علیه چپاول و غارت کشور، علیه بی‌دینی، علیه دیکتاتوری و علیه تسلط بیگانگان بر کشور بود. اما آن‌ها ادعا می‌کنند که این مردم علیه پیشرفت قیام کردند! این نوع هم روایت‌گری باطل است. اگر شما حقیقت را درست روایت نکنید، نسل بعدی واقعیت را درک نمی‌کند و همه چیز دگرگون می‌شود. در جنگ هشت‌ساله، شما روایت صدام و دروغ‌های او را بررسی کنید؛ بخشی از مردم عراق و جهان عرب همان دروغ‌ها را می‌شنیدند و حرف‌های ما را که نمی‌شنیدند، ادعاهای او را باور می‌کردند. اگر منافقین بیایند و وقایع سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ را برای شما روایت کنند، حقایق را وارونه جلوه می‌دهند.

بنابراین اگر شما به موقع و به درستی تاریخ را روایت نکنید، دیگران آن را به شکلی نادرست روایت خواهند کرد. درباره جنگ تحمیلی هم ماجرا به همین صورت است. جنگ هشت‌ساله قله افتخارات این ملت با حضور همه استان‌ها و تمام قومیت‌ها بود. درباره تبریز و آذربایجان و رزمندگان لشکر عاشورا، ما در چندین عملیات در کنار نیروهای لشکر عاشورا به صورت مشترک عمل کردیم و من فداکاری‌های این بچه‌ها را یادم هست. ما در عملیات والفجر هشت غواص بودیم و از رودخانه اروند عبور می‌کردیم؛ در سمت راست ما نیروهای لشکر عاشورا از آذربایجان حضور داشتند. ستون غواص‌های آن‌ها لو رفته بود و دشمن متوجه شد و با تیربار بر روی آب شلیک می‌کرد، به گونه‌ای که تیرها به سر و صورت رزمندگان لشکر عاشورا اصابت می‌کرد، اما آن‌ها عقب‌نشینی نکردند تا این که سرانجام خط دشمن را شکستند. ستون غواصان ما لو نرفته بود چون ما در میان نیزارها حرکت می‌کردیم، اما من تیراندازی در سمت راست را مشاهده می‌کردم که گلوله‌ها بر روی سطح آب کمانه می‌کردند و به رزمندگان اصابت می‌نمودند، ولی آن‌ها عقب‌نشینی نکردند و پیش رفتند و ساحل دشمن را فتح کردند؛ آن‌ها آن بخش را تصرف کردند و نیروهای ما هم این سو را گرفتند و به پیشروی ادامه دادند. در خصوص حوادثی که ما با چشمان خود دیدیم، ای کاش یک‌هزارم این تلفن‌های همراه در آن دوران وجود داشت تا ثبت شود چه صحنه‌های بی‌نظیری خلق شد. فیلم‌هایی را که غربی‌ها در هالیوود و دیگر مراکز به دروغ می‌سازند و از جنگ‌های خودشان قهرمان‌سازی می‌کنند، واقعیت رشادت‌های رزمندگان ما صدها برابر فراتر از آن‌ها بود؛ صحنه‌هایی که ما با چشمان خود آن‌ها را مشاهده کردیم.

اما مهم‌تر از روایت بعد فیزیکی جنگ، روایت جنبه‌های متافیزیکی و معنوی جنگ است. آگاهی از این که در جریان انقلاب در کدام شهر چه شد و... بسیار اهمیت دارد تا دروغی گفته نشود؛ اما اگر شما این حقیقت را بازگو کنید ولی نتوانید آن را به درستی تبیین و تفسیر نمایید، این تاریخ واقعی هم تأثیر خود را بر جای نخواهد گذاشت. چون همان تحریف‌کنندگان می‌گویند: بله، چنین حادثه‌ای رخ داد، اما اصل قضیه به این صورت بوده است و نه به آن صورت. از پیروزی‌های مادی مهم‌تر، فتوحات معنوی است؛ یعنی حتی اگر ما در جنگ شکست نظامی می‌خوردیم، این فتوحات معنوی در جایگاه خودش محفوظ بود. مگر نه این است که حضرت امام حسین در ظاهر متحمل شکست شدند و همگی به شهادت رسیدند؟ هفتاد و دو نفر در برابر یک لشکر سی‌هزار نفری ایستادند، صدها نفر از لشکریان دشمن را به هلاکت رساندند و سرانجام خود آن‌ها شهید شدند و اهل‌بیت ایشان به اسارت درآمدند و واقعه پایان یافت؟ آیا می‌توان گفت که واقعه عاشورا یک شکست بود؟ عاشورا «فَتْحُ الْفُتُوح» بود. واقعه عاشورا تا عصر حاضر منشأ صدها انقلاب در جهان شده است که یکی از آن‌ها انقلاب اسلامی ما بود. این مقاومت غیورانه در یمن محصول فرهنگ عاشورا است؛ شکل‌گیری حزب‌الله در لبنان محصول عاشورا است؛ انقلاب خود ما هم محصول عاشورا است و معادلات جهان را دگرگون کرده است. در جهان امروز هیچ مقاومتی در برابر استعمار به جز در این منطقه از جهان اسلام وجود ندارد، که در کانون آن اندیشه تشیع و شیعیان ایران، عراق و لبنان قرار دارند. در تمامی این مقاطع، چه در انقلاب، چه در دفاع مقدس و چه در این جنگ دوازده‌روزه، در همه‌جا نام و یاد حضرت امام حسین(ع) است. این چه سنخ شکستی است که پس از گذشت بیش از هزار سال، همچنان در حال خلق پیروزی و آفرینش انقلاب‌های نو است؟ بنابراین حتی اگر شکست ظاهری و مادی هم رخ دهد، پیروزی‌های معنوی آن حائز اهمیت بنیادین است.

الآن شما در عرصه روایت فتح، باید سه محور اصلی را به خوبی بشناسید و تبیین کنید: یک) روایت دقیق همان رویدادهایی است که افتاده است؛ به این معنا که جنگ را دشمنان آغاز کردند و ما اصلاً آمادگی جنگ نداشتیم. باور بفرمایید هنگامی که دشمن حمله کرد، مردم ما در ابتدا متوجه نبودند که این وضعیت همان جنگ است و جنگ آغاز شده است. ملت ما به اندازه‌ای ناآماده بود که در روزهای آغازین، مردم مؤمن و انقلابی با خودروهای شخصی و با لباس‌های شخصی خود به مناطق عملیاتی عزیمت می‌کردند. از هر شهری گروهی از انسان‌های فداکار و باایمان با اتومبیل‌های شخصی و حتی از شهرهای نزدیک با موتورسیکلت، خود را به جبهه‌ها می‌رساندند؛ در حالی که سلاحی هم در دست نداشتند. در شهرهای اشغال‌شده مانند خرمشهر، رزمندگان مانند دوران انقلاب کوکتل مولوتف می‌ساختند. جنگی کاملاً مردمی، چریکی و با دست خالی، اما در برابر یک جنگ کلاسیک شکل گرفت. نخست باید تاریخ به درستی بازگو شود: چه کسی جنگ را آغاز کرد؟ به چه علتی و در چه تاریخی؟ سپس عملیات‌ها از چه زمانی آغاز شدند؟ چند مرحله داشتند؟ چه عملیات‌هایی اجرا شدند؟ با چه میزان از امکانات و چه تعداد نیرو؟ با چه سرعتی، با چه تکنیک‌ها و تاکتیک‌هایی به انجام رسیدند؟ در حالی که ما در تحریم کامل بودیم و حتی سیم‌خاردار به ما نمی‌دادند، هزاران کیلومتر مربع از اراضی کشور آزاد شد؛ با این که آمریکا و متحدانش از همان ابتدا ما را تحریم کرده بودند و این تحریم‌ها در طول زمان با شدت و ضعف ادامه یافت.

دو) نکته دوم، بررسی زمینه‌های تاریخی جنگ است که چرا به ایران هجوم آوردند. در آن مقطع ارکان حاکمیت در ایران دچار دوگانگی بود؛ بنی‌صدر، بازرگان و همفکران آن‌ها در یک جناح بودند و نیروهای اصیل انقلابی در جناح دیگر قرار داشتند. در دانشگاه‌های کشور هر روز درگیری و مناقشه برپا بود و گروه‌های کمونیست، منافقین و تجزیه‌طلب‌ها در محیط‌های دانشگاهی فعالیت می‌کردند. با توجه به این که شما از تبریز تشریف آورده‌اید، این نکته را یادآور می‌شوم که یکی از خاستگاه‌های آغاز انقلاب فرهنگی، وقوع درگیری‌ها در دانشگاه تبریز بود. علت آن بود که گروه‌های منحرف به جلسات نیروهای مسلمان حمله کردند و مراسم آن‌ها را بر هم زدند و متقابلاً دانشجویان مسلمان با آن‌ها درگیر شدند؛ بعد از این وقایع به دانشگاه‌های دیگر در تهران و تبریز گسترش یافت و زمینه انقلاب فرهنگی فراهم شد. چون اعضای این گروهک‌ها در کردستان و سایر مناطق دست به سلاح می‌بردند و سپس در دانشگاه‌ها روزنامه و نشریات خود را به طور رسمی چاپ و توزیع می‌کردند. دانشجویان انقلابی از داخل اتاق‌های متعلق به این تشکل‌ها در دانشگاه تهران و برخی دانشگاه‌های دیگر، مقادیر زیادی نارنجک و سلاح کشف کردند. اولاً باید این حقایق را گفت. در خصوص همین عملیاتی که ذکر کردم، تلاش‌ها و مطالعات فراوانی صورت گرفت تا مشخص شود بستر رودخانه اروند به چه صورت است، در کدام بخش‌ها شیب تند دارد و در کدام نقاط مسطح است، و سرعت جریان آب در زمان جزر و مد چه میزان است. اداره کل جبهه‌های جنگ ما بر دوش دانشجویان جوانی هم‌سن شما قرار داشت. تمامی فرماندهان ارشد سپاه در آن دوران هم‌سن شما و دانشجو بودند. شهید باقری که به شهادت رسید، دانشجوی رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه امیرکبیر بود. شهید سلامی از فرماندهان سپاه که به شهادت رسید، در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه علم و صنعت تحصیل می‌کرد. سرلشکر رحیم صفوی که از فرماندهان عالی جنگ بود، دانشجوی دانشگاه تبریز بود. رحیم صفوی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به همراه گروهی از جوانان به سوریه و لبنان رفت که در آن‌جا علیه اسرائیل می‌جنگیدند و با دیدن دوره‌های نظامی و همراه با سلاح به کشور بازمی‌گشتند؛ او قبل از انقلاب در جریان درگیری‌ها مجروح شد. همچنین شهید رشید، قبل از انقلاب یک چریک مبارز در خوزستان بود که مدتی طولانی تحت تعقیب ساواک قرار داشت و به صورت مخفیانه زندگی می‌کرد. پس از پیروزی انقلاب، همین افراد آمدند و نهادهایی چون سپاه پاسداران و جهاد سازندگی را پایه‌گذاری کردند. هنگامی که آن‌ها این اقدامات را آغاز نمودند، هم‌سن شما بودند.

سه) اما نکته سوم. پس نکته اول چه شد؟ چه اتفاقاتی افتاد و چه اتفاقاتی نیفتاده بود؟ دروغ می‌گویند. نکته دوم) چرا شد؟ زمینه‌اش چه بود؟ مقدمه‌اش چه بود؟ قبل و بعدش چه بود؟ چندتا کشور داشتند علیه ما می‌جنگیدند؟ و بعد شما به منطقه می‌روید می‌گویید این‌جا عملیات شده، اما نمی‌توانید تصور کنید که یعنی چه؟ تا زمانی که شرایط بازگو نشود، درک معنای حقیقی عملیات ناممکن است. در شرایطی که رزمندگان در سرمای شدید و برف به ارتفاع یک متر، به مدت دو - سه هفته مستقر بودند، امکان گرم کردن خودشان را نداشتند، توان بازگشت به عقب نبود و گاهی آب و غذا یافت نمی‌شد، در حالی که دست و پای آن‌ها یخ می‌زد، ناچار بودند به جنگ ادامه دهند. پای برخی از رزمندگان ما در مناطق کوهستانی کردستان به علت سرمازدگی سیاه شد، اما حاضر به ترک خط مقدم نشدند و بعدها پای آن‌ها را قطع کردند. آن‌ها در برابر اصرار برای عقب‌نشینی مقاومت می‌کردند و می‌گفتند: اگر ما پنج نفر این قله و ارتفاع راهبردی را ترک کنیم، موضع سقوط خواهد کرد و برای بازپس‌گیری مجدد آن باید بیست شهید تقدیم کنیم؛ بنابراین اجازه دهید پای من قطع شود. او با علم به این که پایش سیاه شده و باید قطع شود، در سنگر ایستادگی می‌کرد.

در منطقه فکه رزمندگان چگونه مقاومت کردند؟ آن‌ها از شدت تشنگی در زیر آفتاب سوزان به شهادت می‌رسیدند به گونه‌ای که پیکر آن‌ها خشک می‌شد. در مناطق عملیاتی خیبر و بدر که سرداران باکری از تبریز حضور داشتند، حمید باکری در عملیات خیبر و مهدی باکری در عملیات بدر به فیض شهادت نائل آمدند. آیا شما می‌دانید که در هور و باتلاق‌ها، رزمندگان ما مسافتی بالغ بر سی کیلومتر را با بلم طی کردند؟ پس از رسیدن به استحکامات دشمن، غواصان خطوط دفاعی را در هم شکستند، در حالی که به علت عدم امکان پشتیبانی موج دوم نیروها، منطقه به مدت ۷۲ ساعت زیر بمباران شیمیایی قرار گرفت. همان نیروهایی که خط را شکسته بودند ناچار شدند ده کیلومتر دیگر در زمین بدون خاکریز و جان‌پناه به سمت جاده بغداد پیشروی کنند؛ مهمات تمام شده بود و رزمندگان ناگزیر بودند نیاز تسلیحاتی خود را از تجهیزات به جا مانده از دشمن تأمین نمایند. رزمندگان بر روی زمین داغ و در زیر آفتاب می‌خوابیدند؛ چرا که خاکریزی وجود نداشت. در شرایطی که تانک‌های زرهی دشمن پیشروی می‌کردند، انسان باید ساعت‌ها در زیر تابش آفتاب بی‌حرکت می‌ماند و هنگامی که تانک‌ها نزدیک می‌شدند، برمی‌خاست و با شلیک گلوله آرپی‌جی آن‌ها را هدف قرار می‌داد؛ در حالی که تنها سه گلوله آرپی‌جی در اختیار داشت. این حماسه‌ها چگونه قابل توصیف است؟

کسی معنای آتش سنگین را که زمین را شخم می‌زد، تا در آن فضا نباشد درک نمی‌کند. در همان عملیات‌های بدر و خیبر در جزیره مجنون، ما در آن سوی جزیره و در حاشیه رود دجله مستقر بودیم؛ حجم آتش دشمن به میزانی سنگین بود که زمینی که روز قبل کاملاً خشک بود، در اثر اصابت پیاپی گلوله‌ها فرو ریخت و آب از دل زمین جوشید و سراسر منطقه به باتلاق تبدیل شد. ما خاکریز نداشتیم و در امتداد یک جاده خاکی متعلق به ارتش عراق سنگر گرفته بودیم. در طول ۲۴ ساعت از طریق شلیک مستقیم تانک‌ها و بالگردها چنان آتشی ریختند که ارتفاع آن جاده که نزدیک به دو متر بود، در روز بعد به حدود سی - چهل سانتی‌متر کاهش یافت، بطوری که رزمندگان باید به صورت سینه‌خیز حرکت می‌کردند تا تیر نخورند. در چنین وضعیتی و در زیر بمباران‌های شیمیایی، رزمندگان آن مواضع را حفظ کردند. هنگامی که یک افسر عراقی اسیر شد و به پشت خطوط ما انتقال یافت، با دیدن نیروهای ما شروع به گریستن کرد و گفت: «آیا تنها همین چند جوان در این‌جا مستقر بودید؟ ما تصور می‌کردیم با لشکری زیاد و تجهیزاتی گسترده روبه‌رو هستیم! در حالی که بیشتر رزمندگان، دانش‌آموزان و جوانانی در همین سن‌وسال بودند. انگیزه شما از این حجم از پایداری و استقامت چه بود؟ هنگامی که همرزمان شما در کنار خاکریز قطعه‌قطعه می‌شدند، سایر شما به چه انگیزه‌ای مقاومت می‌کردید؟ این‌ها را باید بگویید. دانستن ساعت دقیق جابه‌جایی نیروها، مسافت‌های طی‌شده و سرنوشت ادوات زرهی اهمیت دارد، اما این مبانی معنوی بسیار بااهمیت‌تر است.

و از همه این‌ها والاتر، آن مکتب فکری است که باید روایت آن را بیان کنید: چرایی جنگ و صلح، حقیقت مرگ و حیات، و شناخت مرزهای دوستی و دشمنی. بنیاد این حرکت، بر پایه «ایمان به غیب» بود؛ در واقع تفاوت بنیادین این انقلاب با سایر انقلاب‌های جهان در همین اصل نهفته است. ویژگی منحصر‌به‌فرد این نهضت، پیوند میان عالم غیب و شهود، دنیا و آخرت، و ماده و معنا بود که حضرت امام به نسل ما آموزش داد.

امام(ره) خطاب به جوانان می‌فرمود: نه از قدرتی بترسید، نه به غیر خداوند بر چیزی تکیه کنید و نه به هیچ کس جز ذات حق امید ببندید؛ از اسباب ظاهری مأیوس گردید اما هرگز از رحمت پروردگار ناامید نشوید. منطق امام این‌گونه بود. انسان‌های عادی، ناتوان و محتاطی چون ما، در پرتو این نظام تربیتی به درجه‌ای از شجاعت دست می‌یافتند که احساس می‌کردند قادرند تمام جهان را فتح کنند و در برابر همه قدرت‌های استکباری بایستند. آن رزمنده‌ای که با قایق تندرو به مقابله با ناوهای جنگی آمریکا رفت، شهید "نادر مهدوی" بود؛ همان شهیدی که برخی از مسئولان وقت او را توبیخ کردند و گفتند: آیا شما دیوانه‌اید که چند جوان سوار بر قایق می‌شوید و به جنگ ناوهای آمریکایی می‌روید؟! در حالی که برخی به سرزنش آن‌ها پرداخته بودند، حضرت امام این رزمندگان را به محضر خود فراخواند و به آن‌ها پاداش داد و فرمود: شما رسالت واقعی را انجام دادید؛ اگر من در جایگاه مسئولان اجرایی بودم، به محض ورود نخستین ناو آمریکایی به خلیج فارس، همان نوک آن را هدف قرار می‌دادم؛ باید از همان آغاز با قدرت برخورد کرد، وگرنه دشمن وارد منطقه می‌شود و دیگر خارج نخواهد شد. همان‌طور که دیدیم آمدند و تا امروز هم حضور دارند. این دلاوری‌ها از ایمان به غیب سرچشمه می‌گرفت.

امام(ره) همیشه می‌فرمود: «هر رخدادی که پیش می‌آید از جانب پروردگار است؛ حتی مسائلی را که شما می‌پندارید از سوی دشمن یا از جانب خود شماست، بر همین مبنا ارزیابی کنید. امام می‌فرمود: حاصل تجارب من در این سال‌های متمادی و دهه‌هایی که در عرصه‌های علمی، حوزوی و میدان مبارزه سپری کردم، این است: من حاصل تجربیات خود را با شما در میان می‌گذارم؛ موارد فراوانی پیش آمد که ما بر اساس محاسبات ذهنی خود قصد انجام امری را داشتیم، اما شرایط آن فراهم نمی‌شد و توان انجام آن را نداشتیم؛ در مقابل، رویدادی که به هیچ وجه انتظار آن را نداشتیم و از آن بی‌خبر بودیم تحقق می‌یافت و بعدها متوجه می‌شدیم که مصلحت و حقیقت در همان مسیر بوده است. اگر نقشه‌ای که ما در پی اجرای آن بودیم به نتیجه می‌رسید، به سود ما تمام نمی‌شد و آنچه مقدر گردید، مسیر صحیح بود. امام می‌فرمود: من احساس می‌کنم حوادث بسیاری بدون آنکه متوجه شویم در حال انجام شدن بود. در خصوص بسیاری از فتوحاتی که حاصل شد، برخی تصور می‌کردند ما طرح‌های پیچیده‌ای طراحی کرده بودیم؛ در حالی که در پاره‌ای از موارد اصلاً طرح ما آن نبود و گاهی هیچ برنامه‌ریزی قبلی نداشتیم؛ ما تنها عرضه می‌داشتیم: خدایا، ما صرفاً برای رضای تو وارد میدان شده‌ایم و خرد و توان خود را به کار می‌گیریم، اما زمام همه امور در دستان تو قرار دارد، و پروردگار ما را هدایت و نصرت می‌بخشید.

ایشان می‌فرمود: خداوند تبارک و تعالی مقدراتی دارد که ما از اسرار نهفته در آن بی‌خبر بودیم و شاید هم‌اکنون هم حقیقت آن را درک نکنیم و تنها پس از وقوع رویدادها حکمت آن ر می‌فهمیدیم. این حقیقتِ ایمان به غیب و تأثیر شگرف آن در عرصه‌های سیاست، نبرد، اقتصاد و جامعه است. امام می‌فرمود: پس از آنکه در اثر فشارهای مشترک رژیم پهلوی و آمریکا بر حاکمیت عراق، من را توسط عواملی چون صدام از نجف اخراج کردند، در آن شرایط در ذهن‌مان این بود که الآن باید چه کار کنیم و هم برای شهادت و هم برای هر پیشامد دیگری آمادگی کامل داشتم. مأموران آمدند و منزل ما را محاصره کردند و مسیرهای رفت‌وآمد ما را بستند. مذاکراتی صورت گرفت و مسئولان دولت عراق، که در آن زمان صدام معاونت آن را بر عهده داشت، به من ابلاغ کردند که از این پس اجازه ندارید در این کشور علیه شاه و آمریکا سخنی بگویید یا اقدامی انجام دهید و چنانچه مایل به اقامت هستید، باید دهان‌تان را ببندید!

امام(ره) فرمود: من به مقامات دولت عراق قاطعانه اخطار کردم که این مبارزه یک وظیفه شرعی است و من به تکلیف الهی خود عمل می‌کنم و صرفاً به دلیل خواست شما تکلیف شرعی خود را کنار نمی‌گذارم. من به وظیفه خودم عمل می‌کنم و شما هم هر کاری دل‌تان می‌خواهد بکنید. من این مسیر را ادامه می‌دهم؛ چون تکلیفی الهی بر عهده دارم و سکوت را در این مقطع حرام می‌دانم. من از مبارزه دست نمی‌کشم و همین راه را ادامه خواهم داد و شما هم هر اقدامی را که علیه ما لازم می‌دانید بکنید! برای من مهم نیست چه اتفاقی می‌افتد.

امام(ره) در ادامه می‌گوید مقامات حزب بعث عراق اظهار داشتند که ما با دولت ایران و شخص شاه معاهدات و الزاماتی داریم و یکی از بندهای آن این است که نباید اجازه دهیم در خاک عراق از جانب شما یا هواداران شما تحرکی علیه حکومت شاه صورت پذیرد؛ چون مناسبات ما با ایران تیره خواهد شد و ما تاب تحمل چنین پیامدی را نداریم یا افرادی اقداماتی انجام دهند و روابط ما با ایران تیره شود؛ ما نمی‌توانیم این مسئله را تحمل کنیم. امام به حکومت بعثی عراق فرمود: شما به آمریکا، شاه و دیگران تعهد داده‌اید، ولی ما به هیچ فردی تعهدی نداده‌ایم. من فقط یک تعهد دارم و آن تعهد در برابر خداوند متعال است و فقط در راستای منافع و عزت مردم ایران است. برای من ملت ایران مهم هستند، نه تعهدات و قراردادهای شما با شاه ایران. من به تعهدات شما اعتنایی نمی‌کنم. من سرمایه‌ای جز یک منبر در اختیار ندارم و همین حرف‌هایی که تا الآن گفته‌ام، باز هم خواهم گفت. من اعلامیه صادر می‌کنم، نوار ضبط می‌کنم و آن را ارسال می‌نمایم؛ چون امکانات دیگری در اختیار ندارم. من آنچه را در اختیار دارم، به خاطر توافقاتی که شما با یکدیگر برقرار کرده‌اید ترک نمی‌کنم. این تکلیفِ من است و شما هم هر تکلیفی بر عهده دارید، به آن عمل کنید.

امام در ادامه می‌فرماید: مأموران رفت‌وآمدهایی انجام دادند و برخی از برادران من یعنی یاران نجف را ترساندند. آن‌ها به اطرافیان ما، به این طلبه‌های مبارز و یاران نزدیک گفتند: دست ما فعلاً به خمینی نمی‌رسد و از موقعیت او هراس داریم؛ چون او در ایران و عراق پیروانی دارد، اما همه شما اطرافیان خمینی را به قتل خواهیم رساند! امام می‌گوید: هنگامی که دیدند من هراسی ندارم، آمدند و اطرافیان ما را ترساندند. به من خبر رسید که آن‌ها گفته‌اند با خودِ او کاری نداریم، اما با شما چنین و چنان خواهیم کرد. من دیدم ممکن است واقعاً به این دوستان آسیبی وارد شود؛ چون صدام و اطرافیان او انسان‌های بسیار بی‌رحمی هستند و ناگهان همه افراد را اعدام می‌کنند؛ همان جنایتی که در حق شهید سید محمدباقر صدر و خواهر او، شهیده بنت‌الهدی مرتکب شدند. من گفتم خیلی خب حالا که شما تحمل حضور من را ندارید و می‌گویید یا سکوت اختیار کن یا از این کشور خارج شو، من می‌روم، اما هرگز ساکت نخواهم شد.

امام می‌گوید: ما تا مرز کویت پیش رفتیم و در ذهن من این بود که به کویت برویم تا ببینیم چه مقدر می‌شود. اما حکومت کویت به ما اجازه ورود نداد. همان فشاری را که دولت عراق وارد ساخته بود، دولت کویت هم وارد کرد و حتی اجازه نداد ما وارد خاک کویت شویم و در یک شهر اندکی استراحت کنیم و اجازه عبور هم صادر نکردند. من هم از کویت هیچ انتظاری نداشتم؛ چون این دولت‌ها استقلال ندارند. دولت‌های منطقه هیچ‌کدام برای خود تصمیم‌گیری نمی‌کنند و همانند شاه ایران هستند. در هشتاد - نود سال گذشته، تمامی این حاکمان دست‌نشانده بودند؛ پس از جنگ جهانی، دشمن این کشورها را اشغال کرد و در هر سرزمینی، خاندانی وابسته و سرسپرده به خود را به قدرت رساند.

امام می‌گوید من از دولت عراق، کویت و هیچ دولت دیگری نه گلایه‌ای دارم و نه تعهدی نسبت به آن‌ها دارم. اما بنگرید که پروردگار متعال چه مقدر فرمود؛ من نمی‌دانستم چه سرنوشتی رقم خواهد خورد. با خود می‌گفتم یا ما را به شهادت می‌رسانند یا ما را تحویل شاه می‌دهند، یا اتفاقی دیگر رخ می‌دهد؛ اما آنچه هرگز در ذهن من خطور نمی‌کرد، این بود که ما به پاریس برویم. این هجرت اصلاً در برنامه من قرار نداشت، ولی این پیشامد به نفع نهضت تمام شد؛ چون هنگامی که به آن‌جا رفتیم، خبرنگاران سراسر جهان و رسانه‌های اروپا سراغ ما آمدند و پیام انقلاب ما جهانی شد. اتفاقاً حرف‌ها من در پاریس انعکاس بیشتری از عراق، کویت یا هر کشور دیگری پیدا کرد. در همان زمان، دولت سوریه و پدر همین اسد که رویکردی ضد اسرائیلی داشت، به امام پیشنهاد داده بود: حالا که عراق شما را اخراج کرده است، به سوریه بیایید.

قذافی و اطرافیان او هم پیام داده بودند که به لیبی بروید. در سایر کشورها امکان حضور نبود، اما این‌ها کشورهای انقلابی آن دوران بودند. امام می‌گوید بنای من این بود که پس از ورود به کویت و دیدار با یاران، به سوریه برویم؛ چون ظاهراً مکانی جز سوریه برای رفتن وجود نداشت و همه از پذیرش ما هراس داشتند و تنها سوریه اعلام آمادگی کرده بود. اما تقدیر الهی بر مسیر دیگری قرار گرفته بود و در نهایت به پاریس هجرت کردیم. ایشان می‌گوید این یک هدایت الهی بود و محاسبات بشری در آن نقشی نداشت و پس از وقوع حوادث، حکمت آن را درک می‌کنیم.

الآن هنگامی که شما رویدادهای جنگ و انقلاب را روایت می‌کنید، باید توجه داشته باشید که وجه تمایز این نهضت با سایر انقلاب‌ها و جنگ‌های جهان، در اصلِ «ایمان به غیب» نهفته است. در انقلاب‌های فرانسه، روسیه، چین، الجزایر و کوبا، با گرایش‌های چپ و راست، چنین باوری نداشتند و حتی اگر انقلابیون در برخی کشورها مسلمان هم بودند، چنین بینشی وجود نداشت. امام همیشه بر ایمان به غیب تأکید می‌کرد و دفاع مقدس ما هم بر همین پایه شکل گرفت. در دوران جنگ تحمیلی هم بر اساس محاسبات مادی، ما باید صدها بار شکست می‌خوردیم و نابود می‌شدیم؛ چون انگلیس، فرانسه، آلمان، بلوک غرب و شرق، شوروی کمونیستی و چین، همگی به رژیم صدام کمک‌های همه‌جانبه می‌کردند. انگلیس و فرانسه مدرن‌ترین تسلیحات، جنگنده‌ها و تانک‌های خود را در اختیار او می‌گذاشتند و رژیم‌های سرسپرده عربی نیروی انسانی و سرباز اعزام می‌کردند، به گونه‌ای که رزمندگان ما از بیش از بیست کشور جهان نیرو به اسارت گرفتند؛ یعنی یک جنگ جهانی علیه ما بود.

چه عاملی سبب شد که نتیجه آن جنگ به شرایط الآن منتهی شود؛ به گونه‌ای که نیروهای عراقیِ هم‌پیمان ما که در آن زمان در ایران دوشادوش ما علیه صدام می‌جنگیدند، الآن زمام امور عراق را به دست گرفته‌اند و بر این کشور حاکم شده‌اند؟ محور دیگر، تبیین صحیح تاریخ سیاسی ایران، منطقه و جهان است.

ببینید پس از جنگ دوازده‌روزه دیدگاه بسیاری از افراد دگرگون شد. افرادی وجود داشتند که تا دیروز از آمریکا جانبداری می‌کردند، اما پس از این جنگ به شدت ضدآمریکایی شده‌اند و چنان مواضع تندی اتخاذ می‌کنند که ما باید مانع تندروی‌های آنان شویم. این جنگ بسیاری از حقایق را در جهان آشکار ساخت و وجدان‌های بسیاری را در داخل و در عرصه بین‌المللی بیدار کرد. الآن بر پایه نظرسنجی‌های خودشان نهادهای غربی، ایران، غزه و لبنان از محبوب‌ترین جایگاه‌ها در نزد افکار عمومی برخوردارند. آمریکا و اسرائیل در طول تاریخ و حیات خود هیچ‌گاه تا این حد در افکار عمومی جهان منفور نبوده‌اند. این دستاوردها پیروزی‌های بزرگی است. پرچم ایران امروزه در میان ملت‌های جهان به نمادی محترم تبدیل شده است، در حالی که پرچم اسرائیل به شدت مورد انزجار است. امروزه در هیچ نقطه‌ای از جهان، حتی در کشورهای اروپایی، صهیونیست‌ها جرأت ندارند پرچم اسرائیل را در دست بگیرند و در خیابان‌ها تردد کنند. این سخن را خود معاون وزیر امور خارجه اسرائیل اعتراف کرد و گفت: «ما امروزه در اروپا باید هویت خود را پنهان کنیم تا متوجه نشوند ما اسرائیلی هستیم! در صورتی که پیش از آن شرایط کاملاً برعکس بود. برخی افراد گمان می‌کنند دعواهای ما با آمریکا پس از ماجرای تسخیر لانه جاسوسی آغاز شد و تصور دارند اختلافات دو کشور ناشی از آن واقعه است؛ در حالی که از بیست - سی سال پیش از انقلاب، آمریکا سرمایه‌های این کشور را چپاول می‌کرد و مأموران شکنجه‌گر ساواک زیر نظر مستشاران آمریکایی و اسرائیلی آموزش شکنجه می‌دیدند و همه مقدرات کشور در دست آنان قرار داشت. شاه مملکت مستقیماً از بیگانگان فرمان می‌برد و بدون اجازه آمریکا و تأیید سازمان جاسوسی موساد، هیچ کسی در ایران قادر به انجام اقدامی نبود. نفت و تمام منابع کشور در اختیار آن‌ها بود و با کمال وقاحت تابلوهایی با عنوان «ورود ایرانی و سگ ممنوع» نصب می‌کردند! حضرت امام و این انقلاب اسلامی چنین تحقیرکنندگانی را از کشور اخراج کردند.

برخی شبهه‌افکنی می‌کنند می‌گویند: شما سفارت آمریکا را تصرف کردید و از آن پس خصومت‌ها و تحریم‌های آمریکا علیه ما شروع شد! این تحلیل‌ها ناشی از بی‌اطلاعی و فقدان درک تاریخی است. تسخیر لانه جاسوسی، یکی از پاسخ‌های مشروع ملت ما به دهه‌ها جنایت استکبار بود، نه سرآغاز اختلافات. نمایندگی سیاسی آمریکا اصولاً یک سفارت‌خانه دیپلماتیک نبود؛ چنان‌که امروزه هم سفارت‌خانه‌های آمریکا در تمام جهان لانه جاسوسی هستند. اسناد به دست آمده از این مرکز اثبات کرد که آن‌جا سفارت‌خانه نبوده است؛ آیا یک سفارت‌خانه مجاز است در کشور میزبان طرح‌ریزی کودتا کند و به تشکل‌های تروریستی و تجزیه‌طلب بگوید جنگ مسلحانه راه بیندازید؟ آیا چنین مکانی سفارت‌خانه است؟ سفارت‌خانه باید بر اساس قوانین کشور میزبان، روابط سالم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان دو ملت را پیگیری کند؛ به حریم چنین سفارت‌خانه‌ای بدون مجوز نمی‌توان وارد شد. اما هنگامی که مرکزی به کانون براندازی تبدیل می‌شود، شرایط دگرگون است. شما اگر اسناد لانه جاسوسی را در آن بازه هفت- هشت ماهه پیش از تسخیر بررسی کنید می‌بینید که چه حجم عظیمی از توطئه‌ها علیه تمامیت ایران در همان ساختمان که الآن در اختیار بسیج دانشجویی قرار دارد، طراحی شده بود. توطئه‌هایی نظیر برافروختن جنگ‌های داخلی، ترورها، سازماندهی تحریم‌ها، نفوذ در ارکان دولت موقت مهندس بازرگان، رخنه در بیوت برخی مراجع در قم و ایجاد شکاف‌های قومیتی با ترویج جریان‌های پان‌کردیسم در کردستان، پان‌ترکیسم در آذربایجان، جدایی‌طلبی در بلوچستان، خلق عرب در خوزستان و خلق ترکمن در ترکمن‌صحرا، همگی از همان اول در سفارت‌خانه دارد طراحی می‌شود. در آن اسناد صراحتاً آمده بود: ما باید اقوام را در برابر یکدیگر قرار دهیم؛ چنانچه در ایران جنگ داخلی شعله‌ور شود، می‌توان کار حاکمیت را یکسره کرد و بعد کشور پهناور ایران را تجزیه کرد. این راهبردها در اسناد رسمی موجود است؛ آن‌ها بر ضرورت شعله‌ور ساختن جنگ میان شیعه و سنی و ایجاد درگیری‌های قومی میان ترک‌ها و کردها در خطه آذربایجان غربی تأکید می‌کردند. در اوایل انقلاب هم چنین فتنه‌هایی را در آذربایجان غربی و سایر مناطق به راه انداختند؛ چنان‌که امروزه هم همان جریان‌های تفرقه‌افکن در کردستان، بلوچستان، خوزستان و آذربایجان فعال هستند. این سناریوها در اسناد لانه جاسوسی از بیش از چهار دهه پیش آمده است. در آن اسناد تصریح شده بود که فشارهای اقتصادی باید به گونه‌ای اعمال شود که نظام جمهوری اسلامی ظرف شش ماه یا نهایتاً دو الی سه سال آینده، یعنی تا سال ۱۳۶۰ سقوط کند. بر پایه محاسبات آنان، نظام اسلامی باید 44 سال پیش باید سقوط می‌کرد! امروزه هم همان ادعاهای واهی را تکرار می‌کنند. تحریم‌ها و توطئه‌ها ارتباطی با سفارت‌خانه نداشت؛ آن‌ها در پی غارت جهان هستند.

بقای اقتصاد آمریکا و نظام سرمایه‌داری غرب بر غارت منابع ملت‌های جهان متکی است و چنانچه ده - بیست سال از چپاول منابع یا جنگ‌افروزی بازبمانند، اقتصاد شکننده آمریکا از هم فرو خواهد پاشید و سرنوشتی به مراتب بد‌تر از فروپاشی شوروی را تجربه می‌کند. عمده منابع حیاتی اقتصادی در جغرافیای کشورهای اسلامی و در منطقه ما قرار دارد؛ به ویژه نفت در مناطقی که جمعیت اندکی دارند. حکومت‌های حاشیه جنوبی خلیج فارس نظیر قطر، امارات و بحرین، در واقع به عنوان کشورهای مستقل شناخته نمی‌شوند، بلکه به منزله پالایشگاه‌های نفت و گاز و پایگاه‌های نظامی در خدمت غرب هستند. بخش عمده جمعیت کشورهایی همچون امارات و قطر را اتباع خارجی تشکیل می‌دهند و شمار مهاجران به مراتب از ساکنان بومی فراتر است. جمعیت بومی قطر حتی به یک میلیون نفر هم نمی‌رسد و در حد جمعیت یکی از شهرهای ماست و سایر ساکنان از دیگر مناطق آمده‌اند. این دولت‌های کوچک کوچک نه می‌توانند غلطی بکنند و می‌شود آن‌ها را غارت هم کرد. می‌گوید ایران را باید همین‌طور تجزیه کنیم چون منابع غنی‌ای در منطقه دارد.

الآن چرا سراغ ونزوئلا رفته است؟ چون دومین ذخایر بزرگ نفت در جهان را دارد و حکومت آن ضدآمریکایی و طرفدار ما و طرفدار فلسطین است. استکبار جهانی می‌داند که اگر ملت‌های مسلمان آزاد بشوند، همان اتفاقی که در یمن، لبنان، غزه، عراق، سوریه و افغانستان کم و بیش افتاد گرچه هنوز پاتک می‌زنند ارکان نظام سلطه کلاً به خطر می‌افتد. یعنی رمق اقتصادی ندارد تا بتواند نیروی نظامی و میلیتاریزم خودش را با پول تقویت کند و کشورهای دیگر را بکشد و غارت کند و قتل عام کند.

به همین سبب، دشمنان از همگرایی و وحدت جهان اسلام به شدت هراس دارند و تلاش می‌کنند حرف «امت اسلام» زده نشود. یکی از مسئولان کشورهای وابسته منطقه به وزیر امور خارجه ما گفته بود چرا مدام از وحدت و امت اسلامی سخن می‌گویید؟ حقیقتِ امت اسلامی چیست؟ اصلاً ماهیتی به نام امت اسلامی وجود خارجی ندارد و هر کشوری هویتی مستقل برای خود دارد! این موضع‌گیری‌ها به سبب سرسپردگی آن حاکمان است. برای درک چگونگی وابستگی اقتصاد آمریکا و کشورهای سرمایه‌داری اروپایی به نفت جهان اسلام، به یک سند اشاره می‌کنم: کشورهای کوچک اروپایی نظیر سوئیس، سوئد و دانمارک هر کدام وسعتی معادل یکی از شهرهای ما دارند. حاکمیت این کشورها هم فاقد استقلال است. در گفت‌وگویی که با یکی از استادان دانشگاه استکهلم سوئد داشتم، درباره ماهیت دموکراسی در آن کشور پرسیدم؛ او پاسخ داد: دموکراسی صورت ظاهری و انتخاباتی این نظام است، اما در حقیقت، تمامی ارکان کشور سوئد در انحصار سیزده خاندان قرار دارد که هسته اصلی آن تنها پنج خانواده هستند! یعنی کل مقدرات سوئد در دست پنج خانواده است! و آن‌ها هم بدون چراغ سبز سفارت‌خانه‌های آمریکا، اسرائیل و انگلیس قادر به هیچ تصمیمی نیستند. او گفت ما به واقع استقلال سیاسی نداریم و کشور مستقل به شمار نمی‌رویم. همین چند قدرت مسلط هم تمامی ظرفیت‌های خود را بر غارت منابع ما متمرکز کرده‌اند.

بر اساس گزارش رسمی «دفتر بودجه کنگره آمریکا» پیرامون میزان وابستگی اقتصاد غرب به منابع نفتی کشورهای اسلامی و رژیم‌های وابسته: در این گزارش آمده است: چنانچه تنها به مدت یک سال، عواید حاصل از نفت عربستان سعودی در اختیار آمریکا قرار نگیرد، درآمد ناخالص ملی آمریکا دست‌کم ۲۸۲ میلیارد دلار صدمه و زیان خواهد دید. به عبارت دیگر سالی 282 میلیارد دلار فقط از غارت نفت یک سال عربستان این پول به آمریکا می‌رود! این است اقتصاد سرمایه‌‌داری! این که بعضی‌ها می‌گویند آی آمریکا ثروتمند است این‌طوری است. و می‌گوید اگر یک سال نفت عربستان در دست ما نباشد قطعاً تا پنج درصد میزان بیکاری در کل ایالت‌های آمریکا افزایش خواهد یافت، و تورم به شکل حادی درخواهد آمد و اگر ادامه یابد در سال دوم و سال سوم ما به نوعی هرج و مرج اقتصادی در سراسر آمریکا خواهیم داشت! حالا فهمیدید استعمار و غارت چیست؟ و چرا این جنگ‌ها و ترورها و تحریم‌ها را راه می‌اندازند؟ سرمایه آن چیست؟ 1) وابستگی و سرسپردگی حکومت‌ها؛ 2) ترس ملت‌ها از این که با آمریکا درگیر بشوند؛ و 3) این که اقتصاد آن‌ها و سیاست و نهادهای حاکمیتی‌شان در تار عنکبوت آن‌ها در این نیم قرن و این 70- 80 سال اخیر گرفتار شده است! حاصل این وضعیت، سلب اعتماد‌به‌نفس ملت‌ها و تشدید وابستگی بوده است. با وجود آنکه منابع و معادن اصلی جهان در جغرافیای همین کشورها قرار دارد، این جوامع به شدت آسیب‌پذیر شده‌اند.

حضرت امام(ره) آن موقع می‌گفت یک میلیارد مسلمانان داریم الآن که نزدیک به دو میلیارد مسلمان هستند و ثروتمندترین سرزمین‌ها از حیث منابع، کشورهای اسلامی به ویژه حوزه غرب آسیا هستند، اما متأسفانه بسیاری از این دولت‌ها توان تصمیم‌گیری مستقل برای منافع خود را ندارند. این حاکمان یا وابسته و دست‌نشانده هستند یا دچار ترس و محافظه‌کاری هستند؛ در میان خودشان نتوانستند یا نخواستند بین خودشان تفاهم ایجاد کنند و و عوامل نفوذی و خائنان داخلی حضور دارند و نمی‌گذارند اتحاد پیش بیاید و نمی‌گذارند همه کنار هم بایستند اگر این کار را بکنند آن وقت دیگر نمی‌توانند خزائن و منابع ما را غارت کنند و دیگر نمی‌توانند بر ما حکومت کنند و دیگر نمی‌توانند در دنیا ابرقدرت باشند. حالا ببینید این مرگ بر آمریکا از کجاست.

کشورهای مسلمان اگر از سلاح نفت برای آزادی خودشان استفاده کنند، با یک تصمیم در مدت چند ماه می‌توانند تمام جهان را تسلیم کنند و غرب و شرق را به تعظیم وادار کنند اما الآن خودشان تسلیم شدند و در برابر این‌ها تعظیم می‌کنند. آن‌ها نان‌خور شما هستند آن وقت شما نوکر آن‌ها هستید؟! اقتصاد آن‌ها را شماها دارید اداره می‌کنید ولی باز این احساس را دارید که آن‌ها قدرتمند هستند!

تنها منطقه جنگی که مردم، آن هم بعد از سی - چهل سال، میلیون‌ها نفر از نسل‌های بعدی مشتاقانه به بازدید از آن مناطق می‌روند و تحت تأثیر معنوی قرار می‌گیرند فقط همین‌جاست. هیچ جای دنیا آن هم بعد از 20- 30 سال مردم این‌طوری نمی‌کنند که پس از دهه‌ها، جوانان در میادین بروند و به نماز، دعا و مناجات و گریه بپردازند. اصلاً از این خبرها نیست! اصلاً وقتی این‌جا این تعداد آدم هست چرا آن طرف مرز ما که این‌قدر شهید دادیم آن‌ها هم کشته داده‌اند. چرا آن طرف مرز 50 نفر نمی‌آیند یاد کشته‌شدگان‌شان را زنده بدارند؟ برای چی؟ فرق این دوتا جبهه چیست و چرا از آن طرف هیچ کس نمی‌آید؟ در حالی که من چند سال پیش که در جمع زائران راهیان نور در منطقه رفته بودم یکی از دوستانی که آن‌جا بود می‌گفت ما گاهی مادران عراقی که بچه‌شان در جنگ با ما کشته شده، یعنی بچه‌اش سرباز صدام بوده او را به زور به جبهه آوردند کشته شده است، مادر او به راهیان نور برای زیارت مناطق ما می‌آید. این خیلی چیز عجیبی است! کجا چنین چیزهایی هست. مسئله این است. خب ببخشید.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته



هشتگ‌های موضوعی

نظرات

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد

capcha