صفحه شخصی رحیم پور ازغدی

بسم‌الله الرحمن الرحیم

به دوستان عزیز خوش‌آمد می‌گویم. من بسیار خوشحال هستم که در این فرصت برای گفتگوهایی که ضروری است و معمولاً نادیده گرفته می‌شود، خدمت شما هستم. من نکاتی را طرح می‌کنم و آمادگی دارم تا از نظریات شما استفاده کنیم، دیدگاه‌های شما را هم بشنویم و اگر سوالی، ابهامی یا انتقادی به عرایض من داشتید، مایل هستم که آن‌ها را بشنوم.

اولاً این کار، کار بسیار خوبی است که دوستانی که از طرف دولت‌های خود نمایندگی‌های سیاسی دارند، برای شنیدن و شناختن مبانی فرهنگی کشوری که در آن به سر می‌برند، اقدام کنند. عصر ارتباطات عملاً به عصر بی‌ارتباطی تبدیل شده است. رسانه‌ها زیاد شده‌اند اما صداها به درستی شنیده نمی‌شوند. هر کس حرف خود را می‌زند و هرطور که می‌خواهد سخن دیگری را نمی‌شنود. این‌گونه جلسات قابل تحسین هستند.

من می‌خواهم برای نزدیک شدن بیشتر ذهن‌ها و قلب‌ها به یکدیگر، به زمینه‌سازی کمک کنم. ما پیش‌داوری‌های تاریخی به‌خصوص سیاسی را موقتاً در این‌گونه جلسات به حاشیه ببریم و فکر کنیم که ما برای اولین ‌بار است که با یکدیگر آشنا می‌شویم؛ یعنی ما با سابقه روابط ایران با کشورهای مختلف، با انگلیسی، فرانسوی و غیره کاری نداریم. الآن ما به عنوان چند انسان، راجع به ریشه‌یابی علت بخشی از تفاوت‌های فرهنگی که می‌تواند سیاسی نشود و دوستانه و متفکرانه مورد بررسی قرار گیرد، گفتگو می‌کنیم.

در اینجا یا در کشورهای اسلامی اتفاقاتی، بعضی کنش‌ها و واکنش‌ها می‌افتد که ممکن است برای شما یا هم‌وطنان شما قابل هضم نباشد. متقابلاً بعضی چیزها که مثلاً در اروپا امر قطعی دانسته می‌شوند، در اینجا مشکوک هستند و چیزی که در اینجا قطعی است، در آنجا مشکوک است. مواردی هم وجود دارد که امور قطعی و مشکوک ما مشابه و یکی است. مسائل مختلفی مطرح است، منتهی چون بنا بر این بود که دوستان نظر خود را پیشنهاد کردند و من هم آن را پسندیدم، صحبتمان راجع به مسئله زن و خانواده باشد و این که بین این دو بینش، چه سوءتفاهم‌ها یا چه تفاوت‌های واقعی وجود دارد. یکی، تفاوت حتی در معنای کلمات است؛ مفهوم فرد، فردگرایی، آزادی، حقوق و حقوق بشر با همه فروع آن، که اساساً منشأ حقوق بشر کجاست؟ یعنی ما چگونه می‌توانیم بفهمیم که بشر چه حقوقی دارد و چه حقوقی ندارد؟ با کدام مبنا و با کدام مکتب حقوقی؟ تعاریف ما از انسان، از مفهوم خوشبختی و بدبختی، و گاهی از فهرست بعضی از مفاهیم خوب و بد است. در عرصه فلسفه اخلاق، خوب و بد چیست؟

یک تفاوت‌هایی هم در عرصه اپیستمولوژی (معرفت‌شناسی) وجود دارد، که ما چند نوع معرفت داریم، کدام انواع معرفت معتبر هستند و چرا، و کدام‌ها معتبر نیستند؟ و این‌ها در خروجی‌هایی آثار می‌گذارند که تبدیل می‌شوند، وارد صحنه سیاسی می‌شوند، رسانه‌ای می‌شوند و ما گاهی حرف یکدیگر را نمی‌فهمیم که منظور او چیست، چرا او این حرف را می‌زند، چرا او این واکنش خود را نشان می‌دهد و چرا او این تصمیم را می‌گیرد؟ من یکی دو مثال می‌زنم. یکی مفهوم فرد و فردگرایی است؛ ایندیجوآلیته و مرز بین فردگرایی و خودخواهی یعنی اگوئیسم. در تفکر اسلامی، فردگرایی کاملاً پذیرفته شده است. انسان جدا از جامعه هم می‌تواند تشخیص بدهد و هم حقوق فردی دارد. ما تک‌تک به دنیا می‌آییم و تک‌تک محشور خواهیم شد، گرچه ما یک حشر جمعی هم خواهیم داشت. یعنی فردیت و جمعیت قابل جمع هستند. فردگرایی در الهیات شیعه و انسان‌شناسی اسلامی با مسئولیت گره می‌خورد؛ یعنی آزادی و مسئولیت جدا از هم تعریف نمی‌شوند. مسئولیت هم علاوه بر مسئولیت در برابر قانون مدنی و جامعه، مسئولیت در برابر خداوند است. مفهوم فردگرایی به این معنا که ترکیبی از آزادی و مسئولیت باشد، در طرز فکر اسلامی کاملاً قابل قبول است و به جامعه آزاد روح می‌بخشد و مانند یک قلب، خون را به جریان می‌اندازد.

ما در نظام‌های مارکسیستی این را دیدیم، در نظام‌های قبیله‌ای هم دیدیم که فرد تقریباً معنایی ندارد. افراد که مجموع آن‌ها جامعه می‌شود، تک‌تک آن‌ها فدای یک اسم موهوم، به نام جامعه می‌شوند. یعنی با شعار جمع‌گرایی و کالکتیویسم، عملاً همه آن جمع یکی‌یکی قربانی می‌شوند. یعنی همه افراد که اجزای واقعی جمع هستند، فدای عنوان انتزاعی و اعتباری جمع و جامعه خود می‌شوند. بنابراین نسبت فردگرایی اسلامی ما در الهیات شیعی با این نوع گرایش‌هایی که فرد را له می‌کند و حذف می‌کند، معلوم است. اما نگاه اسلامی با فردگرایی که در نظام سرمایه‌داری و لیبرال تعریف می‌شود هم مشکل دارد؛ زیرا مرز آن فردگرایی با اگوئیسم و خودخواهی واضح نیست. هر شخصی می‌تواند فردگرایی را به نفع خودش مصادره کند و بعد آن افرادی که قدرتمندتر و ثروتمندتر هستند، آن‌ها فرد واقعی می‌شوند. فقرا و محرومان فرد نیستند. نژادهای دیگر، غیر از دو سه نژاد آنگلوساکسون و ژرمن و فرانک و مانند این‌ها، غیر از این‌ها بقیه افراد در نژادهای دیگر فرد محسوب نمی‌شوند و آن‌ها به اندازه این‌ها مهم نیستند. و حتی بین زن و مرد تفاوت قائل می‌شوند. یعنی در دموکراسی لیبرال، شما می‌دانید که زنان تا مدت‌ها حق رأی نداشتند. در قرن نوزدهم، زن تا حدودی حق مالکیت پیدا کرد. چیزهایی که زنان اروپا و غرب تا قرن بیستم برای آن تلاش می‌کردند و این حقوق را بطور رسمی و قانونی نداشتند، این‌ها اساساً در نهاد حقوقی اسلام از همان ابتدا جزء حقوق زن بود.

برای مثال، تلاش‌هایی که برای کسب حقوق زن در آنجا صورت گرفت، حق مالکیت بود. این حق در اروپا بسیار دیر داده شد. در فرهنگ اسلامی از ۱۴۰۰ سال پیش، از همان زمان نزول قرآن، مالکیت زن کاملاً مستقل شناخته شد: «للرجَال نَصیبٌ ممَّا اکْتَسَبُوا وَللنسَاء نَصیبٌ ممَّا اکْتَسَبْنَ». آن‌ها از ابتدا اساساً حق فعالیت اقتصادی داشتند و حق مالکیت اقتصادی داشتند. زن در شریعت اسلام، مستقل از پدر و شوهر خود، حق فعالیت تجاری داشت. همسر خود پیامبر اکرم(ص) تاجر بین‌المللی بود و او بین شام، روم و جزیره‌العرب تجارت می‌کرد.

یکی هم مسئله حق رأی بود که درباره چرایی آن بحث وجود داشت. ببینید ۱۴۰۰ سال پیش قرآن کریم در آیات متعدد اعلام می‌کند که زنان، مستقل از مردان، اگر مایل هستند، خودشان بیایند و بیعت کنند. بیعت به معنای رأی موافق بود؛ یعنی آزادی در انتخاب دین. وقتی آن‌ها با پیامبر بیعت می‌کردند، معنای آن این بود که ما آزادانه و مستقل از پدر و شوهر خود تصمیم می‌گیریم که این دین را انتخاب بکنیم یا نه. و همچنین بیعت سیاسی. ما هم در مورد پیامبر(ص) و هم در مورد علی ابن ابی‌طالب(ع) که شیعه معتقد است بعد از پیامبر حق حاکمیت با او بود، این موضوع را داریم که زنان، مستقل از مردان، در جلساتی جداگانه آمدند و با علی(ع) مستقلاً بیعت کردند. یعنی هزار و چهارصد و چند سال پیش در همان آغاز، آن هم در جامعه‌ای که زن، مانند همه جوامع جهانی، به حساب نمی‌آمد، زن حق مالکیت نداشت، حق ارث نداشت و حق سیاسی نداشت. در آن دورانی که آن‌ها گاهی دختران خود را زنده به‌گور می‌کردند، به این دلیل که زن منشأ قدرت و ثروت نبود و یک نقطه ضعف تلقی می‌شد، قبایل می‌آمدند و دخترها را می‌بردند! اتفاقی که در تمام نظام‌های قبیله‌ای در اروپا، آسیا، آفریقا و همه‌جا می‌افتاد و هنوز هم در جاهایی وجود دارد.

در آن شرایط که قرآن در کنار زن و دختر می‌ایستد و از حق حیات و کرامت او دفاع می‌کند و بعد از این که بحث می‌شود او حق انتخاب سیاسی و فعالیت سیاسی دارد، او می‌تواند مستقل از شوهر و پدر خود با قدرت و حکومت بیعت بکند یا نکند، و حق مالکیت، حق ارث و حقوق اقتصادی دارد. زن در قرآن وظیفه اقتصادی ندارد؛ یعنی نمی‌شود زن را استثمار کرد و به کاری مجبور کرد، حتی نمی‌شود او را به تأمین نیازهای خود مجبور کرد. اما او حقوق اقتصادی دارد؛ یعنی او می‌تواند هر نوع فعالیت اقتصادی را مستقل از شوهر، پدر و دیگران انجام دهد. او حقوق اقتصادی دارد، اما وظایف اقتصادی ندارد، تا از او برای مسئله مادری حمایت بشود.

الآن در اینجا شباهت‌هایی بین اسلام و مسیحیت وجود دارد. اشتراکاتی که بین اسلام و مسیحیت وجود دارد، امروز در نظام حقوقی سکولار در غرب، مورد هدف قرار گرفته است. یعنی امروز مفهوم خانواده، مفهوم پوشیدگی و برهنگی و شیوه‌های گوناگون روابط جنسی، آنچه الآن در اروپا، آمریکا و غرب و از طریق غرب در یک قرن گذشته در جهان گسترش یافته است، با کتاب مقدس هم مطلقاً سازگار نیست. بخش مهمی از احکامی که می‌گویند احکام اسلامی است و به آن حمله می‌شود، این احکام قبل از اسلام و قرآن در کتاب مقدس وجود داشته است. ما تقریباً هیچ حرام و واجب شرعی در قرآن نداریم مگر این که سابقه آن و ریشه آن در کتاب مقدس وجود دارد؛ به خصوص در عهد عتیق و بخشی از آن در عهد جدید است.

الآن گفتند نماینده محترم واتیکان هم که در اینجا تشریف دارند. ایشان بهتر اشراف دارند که نگاه دین، نگاه قرآن و کتاب مقدس به مفهوم رابطه جنسی، برهنگی، خانواده، همجنس‌بازی، سقط جنین و از این قبیل مسائل، دیدگاه اسلام و مسیحیت شباهت‌های زیادی با هم دارد و با این وضع نظام حقوقی، رسانه‌ای و تبلیغاتی فعلی در غرب سازگار نیست. البته اخیراً من در اخبار خواندم که جناب پاپ به عنوان حقوق بشر، از ازدواج همجنس‌بازها حمایت کرده است! برای من بسیار جای سؤال بود که چگونه این حرف زده می‌شود، در حالی که در کتاب مقدس در این قضایا کاملاً شدید و محکم موضع گرفته شده است. همان‌طور که احکام اسلامی مانند حرام بودن شراب، حرام بودن روابط جنسی نامشروع و حرام بودن سقط جنینی که الزام پزشکی ندارد، این‌ها خط قرمز همه انبیاء بوده است. یعنی من شخصاً تصور نمی‌کردم روزی برسد که رهبران ادیان الهی از این خط قرمزهای کتاب مقدس یکی‌یکی عقب‌نشینی کنند. البته آن‌ها اهداف خوبی دارند و می‌خواهند همه را جذب مسیحیت بکنند، جذب دین بکنند. مانند این که برای این که کسی ناراحت نشود، ما هم بگوییم که برای قمار بازی کردن، روابط نامشروع و مشروبات الکلی به داخل مسجد بیا و باز در دامان خداوند همان کارها را انجام بده!

یکی دیگر از مسائل مبارزات برای حقوق زن در غرب، بحث دستمزد زنان بود که دستمزد آن‌ها باید به مردان نزدیک بشود. شما می‌دانید قرآن می‌فرماید که چه مرد و چه زن، هر مقداری که تلاش بکنند، دستاورد تلاش اقتصادی خود آن‌ها متعلق به خود آن‌ها است. بنابراین معیار، ارزش کار است که چه کاری انجام می‌دهی و این کار برای جامعه چقدر ارزش دارد؛ جنسیت آن کسی که کار می‌کند هیچ تأثیری ندارد. یعنی ما هیچ حکم شرعی نداریم که دستمزد زن باید کمتر از مرد یا بیشتر از او باشد؛ اساساً جنسیت در مسئله دستمزد دخالت نداشته است. این تلاش طولانی برای این که دستمزد آن‌ها بیشتر بشود و خیلی کمتر از مردان نباشد، انگیزه دینی در اینجا نداشته است. البته ممکن است دستمزد زنان در یک جاهایی کمتر از مردان باشد، اما نه با استدلال دینی و شرعی؛ بلکه با استدلال کارفرماهای آن‌ها که در صاحبان کارخانه مثلاً بگوید که زنان کمتر از مردان کار می‌کنند یا مواردی از این قبیل. این که دستمزد برای زن و مرد تابع جنسیت نباشد، از قبل در نگاه اسلامی وجود داشته است یعنی کسی در اینجا برای این قضیه مانع دینی نمی‌دیده است. مسئله حق رأی هم همین‌طور است. مسئله حق مالکیت هم همین‌طور است. حق مالکیت زن متأهل در قرن نوزدهم در آمریکا و اروپا داده شد؛ یعنی این اتفاق بیش از هزار سال بعد از قرآن افتاد. اولین باری که در آمریکا و در ایالت نیویورک در نیمه قرن نوزدهم میلادی حق مالکیت به زنان داده شد، که زن متأهل حق دارد به صورت مستقل از شوهر خود مالک بشود، این اولین باری بوده است که چنین قانونی در غرب گذاشته شد. هزاروچهارصد سال قبل در قرآن این حق به عنوان حق مسلم زنان داده شده است. این حق آموزش زنان است. سازمان ملل در چهارده دسامبر سال 1960 در اجلاس یازدهم، تازه کنوانسیون عدم تبعیض در آموزش و پرورش را تصویب کرد؛ 1960 یعنی 60 سال پیش، یعنی همسال من. هنگامی که من کودک بودم، در آن دوران تازه سازمان ملل تصویب کرد که زنان در آموزش حقوق برابر داشته باشند و تبعیض جنسیتی نباشد.

پیامبر اکرم(ص) تعابیر متعددی از این قبیل دارند که طلب علم و هر نوع علمی بر مرد و زن واجب است؛ نه این که حق تحصیل دارند، بلکه لازم است که تحصیل بکنند. در جامعه جزیرة العرب کسانی که با پیامبر اکرم می‌جنگیدند، هنگامی که اسیر می‌شدند، پیامبر می‌فرمود: هر کدام از شما اگر سواد خواندن و نوشتن را به ده نفر از مسلمانان یاد بدهید، آزاد می‌شوید. پیامبر فرمود که تلاش برای تربیت علمی یک دختر، پاداش آن سه برابر پاداش کسی است که برای آموزش یک پسر سرمایه‌گذاری بکند؛ یعنی تبعیض به نفع دختر برای رشد علمی و آموزشی، آن هم در آن جامعه‌ای که این مسائل مطرح نبود.

درباره مسئله خشونت، پیامبر اکرم(ص) فرمودند: زنی که همسر توست و یکدیگر را در آغوش می‌گیرید، نزدیک‌ترین کس به توست؛ چگونه می‌توانی خود را راضی کنی که او را بزنی؟ هر کس زنان را بزند و کتک بزند، در برابر هر سیلی که می‌زند، با هفتاد سیلی مواجه خواهد شد و اگر خشونت به خرج بدهد مجازات می‌شود. فرمودند: اگر حتی به شوخی کسی را نیشگون بگیری یا به او ضربه‌ای بزنی که سرخ بشود، باید دیه بدهی و باید خسارت بدهی! اگر کبود بشود این قدر، اگر سیاه بشود این قدر، و اگر بشکند این قدر دیه دارد. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: خشونت علیه انسان‌های بی‌گناه در حد شرک به خدا است؛ چه مشرک بت‌پرست باشی و چه علیه آدم‌های بی‌گناه خشونت به خرج بدهی. ایشان می‌فرماید: درخت‌ها و گیاهان هم خویشاوندان شما هستند و تو تنها نیستی؛ ما طبیعت بی‌جان نداریم و طبیعت بی‌جان نیست. فرمودند: شما حق ندارید به حیوانات فحش بدهید. کسی می‌خواست اسب او سریع برود و با شلاق به صورت اسب زد؛ پیامبر گفتند: مگر تو حق داری که به صورت حیوان شلاق بزنی؟ حیوانات هم خداوند را تسبیح می‌گویند و عبادت می‌کنند. تو نباید به حیوان دروغ بگویی. یک بنده‌خدایی می‌خواست گوسفندهای او بیرون بیایند ولی آن‌ها نمی‌آمدند؛ او مقداری علوفه جلوی گوسفندها گرفت و آن‌ها بیرون آمدند، ولی او این علوفه را به آن‌ها نداد. ایشان به او گفتند: آیا تو به حیوان دروغ گفتی؟ آیا این علوفه را به حیوان نشان ندادی؟ مگر نگفتی که اگر بیرون بیایی این را به تو می‌دهم؟ آیا این گوسفندها به تو اعتماد نکردند؟ آن‌ها فکر کردند تو راست می‌گویی و نمی‌دانستند تو دروغگو هستی. آن‌ها بیرون آمدند و تو علوفه را به آن‌ها ندادی؛ به حیوان دروغ می‌گویی؟ به حیوانات خیانت می‌کنی؟ تو با انسان‌ها چه خواهی کرد؟ فرمودند: حیوانی را جلوی حیوان دیگری ذبح نکنید و نکشید. جلوی حیوان چاقو را تیز نکنید؛ زیرا حیوان متوجه می‌شود و رنج می‌برد.

پیامبر(ص) فرمودند: وقتی کاروانی می‌آید، شهادت آن کسانی را که چند ساعت جلوتر از بقیه می‌رسند، در هیچ دادگاهی قبول نکنید. آیا شما می‌توانید حدس بزنید چرا؟ من واقعاً دارم سؤال می‌کنم. چون این فرد اسب خود را تند تازونده و به اسب خود رحم نکرده و زودتر آمده است! این فرد عادل نیست و شهادت کسی که عادل نیست، در دادگاه پذیرفته نیست. فرمودند: حتی اگر حیوانات وحشی را در بیابان یا جنگل می‌بینید، اگر خطری متوجه شما نیست، حق ندارید آن‌ها را بکشید. او به کودکان سلام می‌گفت. می‌گفت: هر کس از سفر برگردد و به اسب آب و غذا ندهد و اول خودش برود غذا بخورد و استراحت کند، ما او را مسلمان نمی‌دانیم.

مسئله بعدی، خشونت جنسی و ازدواج اجباری و تحمیلی است. پیامبر(ص) فرمودند: هر کس زنی را به ازدواج با کسی مجبور بکند که آن زن نمی‌خواهد و راضی نیست، آن ازدواج باطل است. دختر خانمی به ایشان گفت: پدر من، من را به ازدواج یک آقا درآورده است ولی من او را نمی‌خواهم. پیامبر(ص) فرمودند: نه، اگر تو نمی‌خواهی، پدر تو حق ندارد تو را مجبور کند؛ با هر کسی که خودت می‌خواهی ازدواج کن.

امروز آمار خشونت جنسی در دنیا متعلق به خود آمریکا است؛ مدینه فاضله سرمایه‌داری لیبرال، این جامعه نمونه! بیشترین خشونت، بیشترین تجاوز و بیشترین کودک‌آزاری‌ها با این که همه کاملاً آزاد هستند، صورت می‌گیرد. امروز در غرب دیگر چیزی به نام حرام و سکس حرام وجود ندارد؛ ازدواج همجنس در کلیسا و ازدواج با حیوانات؛ این دیگر خیلی جالب است. در هر فرهنگی این اتفاقات نمی‌افتد، بلکه در یک فرهنگ خاصی این اتفاقات می‌افتد.

من نمی‌خواهم از غرب انتقاد بکنم یا از مسلمان‌ها دفاع کنم؛ بلکه می‌خواهم ببینیم در کجاها سوءتفاهم به وجود می‌آید. یعنی یک موضوعی در آن فرهنگ مثبت تلقی می‌شود و در اینجا منفی است؛ یا اتفاقاتی در اینجا می‌افتد که در اینجا مثبت است و در آنجا منفی می‌شود. یکسری اتفاقاتی هست که هم در آنجا منفی است و هم در اینجا؛ و یکسری اتفاقات هم هم در آنجا مثبت است و هم در اینجا. ما باید بتوانیم این‌ها را تفکیک بکنیم.

در جلسه‌ای به دیپلمات‌های خودمان و ایرانی‌ها گفتم شما حق ندارید در سفارتخانه‌ها بنشینید و کار تلفن‌چی را انجام بدهید؛ شما باید با فرهنگ آن کشورها کاملاً آشنا بشوید و سمپاتی پیدا کنید تا بتوانید حرف بزنید. منشأ بیشتر درگیری‌ها و جنگ‌های دنیا سوءتفاهم است! آن‌ها همدیگر را نمی‌شناسند و هر چیزی یک تفسیر دیگری می‌شود. مثلاً ببینید الآن در نظام ازدواج و خانواده در غرب که در اینجا هم تبلیغ می‌کنند، می‌گوید: یک دختر هفده ساله مثلاً که دانشجو هم هست کودک است؛ این دختر نباید ازدواج بکند. بعد در مدارس دبیرستان، راهنمایی و ابتدایی چون می‌دانید روابط جنسی وجود دارد، لوازم بهداشتی می‌دهند که بچه‌ها ایدز نگیرند، بیمار نشوند و باردار نشوند. آماری که رسماً اعلام می‌شود آمار بسیار بالایی از زنانی است که قبل از ازدواج چند بار سقط جنین می‌کنند و دختران نوجوانی که چند بار سقط جنین می‌کنند. چرا این روابط تشویق می‌شود اما ازدواج تقبیح می‌شود؟ یعنی دختر هفده ساله را کودک می‌نامد، ولی کودکی که در مدرسه راهنمایی است و بسیاری از آن‌ها خواسته یا ناخواسته مورد تعرض جنسی و تجاوز قرار می‌گیرند، آمارهایی که از بعضی کشورهای غربی منتشر می‌شود رقم‌های بسیار بالا و درصدهای خیلی بالایی دارد که پسر و دختر می‌گویند مورد تعرض قرار می‌گیرند و نمی‌توانند به کسی هم شکایت بکنند. این موارد در تفکر دینی قابل درک نیستند. الآن این‌ها نمونه‌های متعددی هستند.

من یک فیلمی از خیابان‌های لندن دیدم که این فیلم متعلق به حدود نود سال پیش است. اولین باری که دوربین سینما و دوربین فیلم‌برداری را آوردند و در وسط خیابان لندن گذاشتند، تقریباً تمام خانم‌ها باحجاب هستند. نمی‌دانم خود شماها این فیلم را حتماً دیده‌اید و می‌دانید؛ اگر نداشتید من آن را به شما می‌دهم. این فیلم متعلق به کمتر از صد سال پیش است و تمام خانم‌ها حجاب دارند. الآن بعد از نود یا صد سال چه اتفاقی افتاده است که وزارت تنهایی تشکیل می‌دهند؟ یعنی خانواده‌ها متلاشی می‌شوند، برهنگی گسترش پیدا می‌کند، تمایل به ازدواج نیست و همه تنها هستند. و این مشکل با وزارتخانه و وزیر حل نمی‌شود. چرا ما تنها می‌شویم؟ چون عشق، وفاداری، صبر و تحمل مشکلات، همه این‌ها را کنار می‌گذاریم. چرا؟

الآن من به همان مرز خودخواهی و فردگرایی برمی‌گردم. اگر فردگرایی به معنای خودافسارگسیختگی من باشد که هر کسی فقط به فکر لذت خود باشد و از حقوق و اضافه حقوق انسان بگوییم ولی درباره تکلیف و وظیفه انسان با او صحبت نکنیم، آزادی بدون مسئولیت است. معلوم است که اثری از اخلاق نمی‌ماند. معلوم است که بحث حقوق بشر شعاری و تصنعی می‌شود. اگر فردگرایی با مسئولیت و با تعهد باشد، حتماً یک جامعه اخلاقی خوبی به وجود می‌آید، ولو بطور نسبی. اما اگر درست معنا نشود و فردگرایی یعنی هر کسی به فکر خود باشد، آن وقت نه فقط اخلاق، مذهب و خانواده، بلکه قانون و خود دمکراسی هم مورد هدف قرار می‌گیرد؛ چون هر شخصی ممکن است بگوید: من برای چه باید تابع دیگران و تابع اکثریت باشم؟

یکی دیگر از آثار، این نگاه نسبی‌گرای افراطی به مقوله اخلاق و درست و نادرست است. ما می‌فهمیم که بسیاری از مفاهیم مطلق نیستند و نسبی هستند و تابع شرایط، موقعیت‌ها و فرهنگ‌ها می‌باشند؛ اما فهم این مسئله مشکل است که بگویی هیچ امر مطلقی وجود ندارد. این که هیچ امر مطلقی وجود ندارد و سکولاریزاسیون یعنی قداست‌زدایی، یعنی هیچ امر مقدسی وجود ندارد؛ ما هیچ باید و نبایدی را نه به نام مذهب و نه به نام اخلاق نمی‌پذیریم؛ مگر باید و نبایدهایی را که خودمان بخواهیم.

"فروید" مقاله‌ای دارد که نمی‌دانم دوستان آن را دیده‌اند یا نه؛ او می‌گوید انسان چگونه سه بار ضربه خورد. الآن جالب است که بار سوم آن خود او بود. باز یکی از جاهایی که به لحاظ کلامی و الهیاتی یک مقداری تفاوت پیش می‌آید، اینجا است. او می‌گوید: اولین ضربه را "کوپرنیک" و "گالیله" زدند؛ چون مسیحیت، پاپ و کلیسا معتقد بودند که خداوند عالم را ثابت و بدون حرکت و تحول آفریده است و زمین هم مرکز آسمان‌ها است. هنگامی که معلوم شد این‌طور نیست و نه زمین ثابت است و نه زمین مرکز است، کل الهیات، کلیسا و مسیحیت اولین ضربه را خوردند. حالا جالب است شما حتماً می‌دانید که کتاب بالینی کوپرنیک و گالیله، آثار "ابوریحان بیرونی"، "ابن‌هیثم"، "بوعلی" و سایر منجمین، ستاره‌شناسان و زمین‌شناسان مسلمان بود. سؤال من این است که چگونه این حرف‌ها قرن‌ها قبل از کوپرنیک و گالیله در جهان اسلام گفته شده است و دانشمندان آن صله و هدیه گرفته‌اند؟ این موضوع یک امر غیر دینی تلقی نشده است؛ ولی در جهان مسیحیت این امور کفر تلقی شدند! دادگاه‌های تفتیش عقاید و محاکمه برپا شد که چرا می‌گویی ستاره‌ها این‌گونه هستند و زمین این‌گونه است؟ هر دو دین، دین ابراهیمی هستند؛ چرا این‌گونه می‌شود؟

یک سوال دیگر این است: شما می‌دانید "قانون علیت" که از طریق "ارسطو" و امثال کسانی که از جهان اسلام ترجمه شد و به غرب رفت، این قانون علت و معلول در اروپای مسیحی به عنوان کفر مطرح شد؛ زیرا آن‌ها گفتند قانون علت و معلول به معنای کنار زدن خداوند است! در حالی که در جهان اسلام یکی از برهان‌های اثبات خداوند، همین قانون علت و معلول بود. چگونه می‌شود که از قانون علت و معلول در شیمی، فیزیک، در عالم و فلسفه در جهان اسلام، این‌ها فلسفه‌ی اثبات خداوند و دین می‌شود و در آن‌جا عکس او می‌شود؟ این هم یک تفاوت است.

فروید می‌گوید ضربه‌ دوم را "داروین" با کتاب «اصل انواع» وارد کرد که این موضوع، مکانیسم طبیعی و فرایندهای طبیعی است و تازه شماها حیوان بودید و بعداً آدم شدید! و توجیه کاملاً طبیعی دارد، با این که داروین ملحد نبود و کافر نبود. او خداوند را هم قبول داشت و می‌گفت این نظریه با خداباوری منافاتی ندارد؛ ما باید الهیات خود را تغییر بدهیم. من درباره‌ی داروین و داروینیسم فیلسوفان مسلمان بحث کرده‌ام که کدام بخش‌های او با دین‌داری هیچ منافاتی ندارد و قابل پذیرش است و کدام بخش‌های او که احیاناً اگر منافات دارد، اشکال فلسفی دارد و دارای پاسخ است.

ضربه سوم را خود فروید زده است. تا آن زمان، روان‌شناسی، هنر زیستن و کنار آمدن با مقوله‌ی رشد بود؛ رشد شخصیت، آن‌چه که به او شخصیت می‌گویید. یعنی زندگی درست و غلط به این معنی معنی‌دار بود که شما دنبال فضیلت یا رذیلت هستید. نصیحت وجود داشت، کلیساها همچنان مشتریان خود را داشتند، مذهب، اخلاق و خانواده وجود داشت، چون اجمالاً تفکر مسیحی هنوز حذف نشده بود و به حاشیه نرفته بود. یک فرد مسیحی، روح انسان را قبول داشت و مثل مسلمانان معتقد بود که با عمل صالح و فضیلت اخلاقی می‌شود این روح را رشد داد و اگر تو تسلیم همه شهوت‌ها و خشونت‌ها بشوی، از خداوند و از انسانیت خود تو فاصله گرفته‌ای. لذا خانواده، مدرسه و کلیسا، همه‌ این‌ها در همین مسیر بود و از خانواده دفاع می‌کرد.

فروید گفت: «من کشف کرده‌ام آن‌چه در ذهن شما است، همان چیزی نیست که شما از او آگاه هستید. بخش مهم او ناخودآگاه است و آن خود و آن من شما و من انسان، در خانه خودش هم ارباب نیست.» معنای این سخن این است که شما آدم‌ها که تا حالا فکر می‌کردید می‌توانید موجوداتی اخلاقی و مذهبی باشید، این‌گونه نیستید. شما تابع غریزه و به ‌ویژه جنسیت هستید و چیزی به نام خودآگاهی اخلاقی و ایمان مذهبی، مستقل از این غرایز وجود ندارد. نسبی‌گرایی مدام تشدید شد.

بعد نوبت "مارکس" شد. مارکس هم در کتاب «کاپیتال» (سرمایه) گفت: «نه مشیت الهی و نه اراده‌ی انسانی، هیچ‌کدام بر تاریخ حاکم نیست، بلکه اتاق فرمان تاریخ در دست قوانین جبری، مادی و طبقاتی است. بالاتنه‌ی شما تابع پایین‌تنه‌ی شماست! نه فرهنگ، نه هنر، نه فلسفه، نه اخلاق و نه مذهب، هیچ‌کدام از این‌ها واقعیت ندارند و این‌ها همه روبنا و تابع هستند و شما فکر می‌کنید که در حال تصمیم‌گیری هستید. شما آدم‌ها تصمیم نمی‌گیرید، بلکه تاریخ تصمیم می‌گیرد؛ غولی به نام تاریخ!»

"تولستوی" تصویری از "ناپلئون" دارد که می‌گوید: «او در آن حمله به روسیه، سوار ارابه تاریخ است و یک ریسمان‌هایی در دست او است و فکر می‌کند این‌ها افسار اسب ارابه است، در حالی که این ریسمان‌ها به اسب ارابه وصل نیستند و تو هیچ نقشی نداری.» حالا شما ملاحظه کنید فرویدیسم، مارکسیسم و لیبرالیسم را؛ فیلسوفان لیبرال می‌گویند انسان مجبور است و در جبر غریزه قرار دارد.

"هیوم" می‌گوید عقل بر غریزه حکومت نمی‌کند. عقل نمی‌تواند حکومت بکند، بلکه غریزه به عقل فرمان می‌دهد؛ یعنی ما نخست هوس می‌کنیم، بعد عقل در خدمت هوس‌های ما می‌آید. این که شما به اسم دین و اخلاق می‌گویید عقل باید بر غریزه و هوس‌های ما حکومت کند، اصلاً امکان ندارد. همه این‌ها انسان را مجبور می‌دانند، نه مختار. مدرنیته شعار انسان آزاد مختار را داد، اما فلسفه‌های مدرن هیچ‌کدام انسان را آزاد تعریف نکردند. مارکسیست‌ها می‌گویند انسان تابع جبر طبقاتی و جبر تاریخ است. لیبرالیست‌ها می‌گفتند انسان تابع جبر غریزه و لذت است. فروید می‌گوید انسان تابع جبر جنسیت است و موارد دیگر.

انسان آزاد و انتخاب‌گر کجاست؟ وقتی انسان مجبور است، معلوم است که مسئول نیست. بعد نتایج غلطی از برخی حرف‌ها گرفته شد که اگر اثبات هم بشود، مشخص نیست چه نتیجه‌ای می‌گیرید. برای مثال "انیشتین" نظریه نسبیت را مطرح کرده است؛ یک‌مرتبه عده‌ای در اخلاق و مذهب آمدند و می‌گویند: پس در این‌جا هم همه چیز نسبی است! این موضوع چه ربطی دارد؟ آن‌ها گفتند اگر در فیزیک روشن شد که همه‌ی گزاره‌های قبلی اشتباه بوده است و حرکت معنای دیگری دارد... البته انیشتین این سخن را نگفت، اما دیگرانی به اسم روشنفکری آمدند و نتیجه گرفتند که اخلاق هم همین‌طور است. آن‌ها گفتند حقیقت هم همین‌طور است. حقیقت و اخلاق چه ربطی با نسبیت انیشتین دارد؟ این چه جور نتیجه‌گیری است؟ به ‌ویژه بعد که "هایزنبرگ" آمد و در فیزیک کوانتوم گفت: «آزمایش‌گر روی آزمایش اثر می‌گذارد و آزمایش، واقعیت عینی را به تو نشان نمی‌دهد؛ بنابراین درست و نادرست مطلقی وجود ندارد.» بسیار خوب، فرض کنیم این موضوع در فیزیک اثبات شد، چگونه دیگران نتیجه گرفتند که در اخلاق و مذهب هم همه چیز نسبی است؟ این سخن را از کجا آورده‌اید؟ الهیات اسلامی این نوع نتیجه‌گیری‌ها را مردود می‌داند و درست نیست.

جالب است خود انیشتین جمله قشنگی دارد که می‌گوید: «خداوند تاس نمی‌اندازد.» او قمار نمی‌کند. او می‌گوید: «من معتقد نیستم که نظام آفرینش، تصادفی و بدون قانون الهی است»، ولی دیگران این نتیجه را می‌گیرند.

خب شما ببینید همین حرف‌های داروین، فروید، مارکس و انیشتین که قرن بیستم را ساختند و کم‌کم از این‌ها نتیجه گرفتند و اخلاق، مذهب و خانواده، همه‌ آن‌ها را مشمول این امور قرار دادند که یک اشتباه بزرگ فلسفی بود، در حالی که هم در نظریات کوپرنیک ابهاماتی وجود داشت و هم دیدگاه‌های انیشتین بعداً دچار انحراف از پیش‌بینی‌های او شد و مسیر دیگری رفت، ولی آمدند و گفتند نسبی‌گرایی اخلاقی، امری علمی است. حالا یک چیزی به نام علم مطرح شده است. خود دانشمند کاشف، نه این نتیجه را از این نظریه گرفته بود و نه خودش می‌گفت این نظریه مطلقاً درست است، بلکه می‌گفت درباره آن گفتگو کنیم. اما عد‌ه‌ای در حوزه علوم انسانی، الهیات و اخلاق آمدند و به جای آن‌ها حرف‌های خود را زدند. آن‌ها یک امر مطلق مادی و جزمیات مادی را در حوزه‌ اخلاق، خانواده و همه این امور ساختند. این‌ها با پوشش علم آمد که مدرنیته، علم، پیشرفت، عقلانیت و انسان آزاد است. کدام عقلانیت؟ آزادی به چه معنا؟ تکیه‌گاه‌های اخلاقی جامعه هم از دست رفت. طبقه‌بندی‌های اخلاقی انکار شد. درست و نادرست دیگر مرزی پیدا نمی‌کند. الهیات اسلامی مبتنی بر هیئت بطلمیوس و ثبات زمین و کره‌ زمین نبود که وقتی آن‌ها زیر سوال رفت، الهیات و جایگاه انسان زیر و رو بشود. نسبیت فیزیکی و مطلق بودن اخلاق، این‌ها با هم قابل جمع هستند.

حالا می‌خواهم عرض کنم که قرآن و کتاب مقدس در مسئله‌ی زن، چه شباهت‌ها و چه تفاوت‌هایی دارند؟ از شباهت‌ها شروع می‌کنیم. در مسئله‌ حجاب و کشف حجاب، تمام ادیان الهی قائل به این بودند که مرد و زن و به‌ ویژه زنان در عرصه‌ عمومی برهنه نیایند. چرا؟ ما الآن دوتا دیدگاه داریم؛ یک دیدگاه می‌گوید برهنگی در عرصه‌ عمومی، در خیابان، پارک، دانشگاه و در سینما، نوعی برخورداری از آزادی در عرصه‌ عمومی است.

دیدگاه دیگر می‌گوید برهنگی مربوط به حریم خصوصی است. ما در حریم عمومی همه انسان هستیم نه زن هستیم و نه مرد. زن بودن و مرد بودن یعنی جنسیت، مربوط به درون خانواده و با همسر توست با کسی که عاشق توست و تو عاشق او هستی. آن دو زن و مرد در برابر هم که با هم پیمان عشق بسته‌اند، به هم وفادار هستند و تعهدات آن‌ها در برابر هم معلوم است، برهنه یا نیمه‌برهنه بشوند. در دنیا معمولاً مردها از ازدواج فرار می‌کنند. چرا؟ برای این که تن به مسئولیت در برابر زن ندهند، از زنان استفاده و آن‌ها را مصرف کنند و اگر بچه هم به دنیا آمد، آمد؛ بعد مرد از زن و بچه‌ خود فرار کند و با زن دیگری برود! قربانی بزرگ روابط آزاد جنسی، زنان و کودکان هستند. برهنگی زن در عرصه‌ عمومی به سود مردان است، نه زنان. این امر نوعی مردسالاری است. مردهای دنیا مخالف پوشش زن هستند. اگر در همه جای دنیا از مردها رأی‌گیری بکنید، می‌گویند ما طرف‌دار کشف حجاب و برهنگی زن هستیم. معلوم است چرا طرف‌دار هستید! حجاب در کتاب مقدس (عهد عتیق و عهد جدید) و قرآن وجود دارد و هر سه، حجاب را دارند. او می‌گوید: وقتی از خانه بیرون می‌آیی، در بازار، در دانشگاه، در سیاست، در هنر و در رسانه، ما انسان هستیم. ما برادر و خواهر هستیم. در آن‌جا حق نداریم نگاه جنسی و رابطه جنسی خارج از تعهد خانواده به یکدیگر داشته باشیم.

نتیجه این روابط چه می‌شود؟ از برهنگی شروع می‌شود، به هرج‌ومرج در روابط جنسی می‌رسد، سپس به فروپاشی خانواده و طلاق‌های وسیع می‌انجامد. بعد می‌پرسند اصلاً چرا ازدواج بکنیم و چرا مسئولیت بپذیریم؟ یک مدت با آن دختر و یک مدت با دختر دیگر تفریح می‌روند؛ نه عشق، نه وفاداری و نه خانواده دیگر شکل نخواهد گرفت. آن‌ها یکدیگر را تحمل نمی‌کنند، گفتند ما مشکل طلاق را حل کرده‌ایم. چطور؟ گفت چون دیگر ازدواج نمی‌کنیم! شما ازدواج نمی‌کنید، آن وقت چرا فرزندآوری باشد؟ چرا بچه بیاوریم؟ فرزندآوری مسئولیت، سختی و مشکلاتی دارد. چرا من باید به همسر خود وفادار باشم؟ یک زمانی او برای من زیبا و جذاب بود، الآن سن او بالا رفته است و زیبا نیست و من می‌توانم با زنان دیگری رابطه داشته باشم؛ من چرا باید به این خانواده وفادار باشم؟ شما باید به این سوالات پاسخ بدهید.

این ماجرا از برهنگی و کشف حجاب شروع می‌شود، به روابط نامشروع و خیانت‌های جنسی می‌رسد. ما الآن شهرهایی در دنیا داریم که ۶۰ - ۷۰ درصد از آدم‌های او نمی‌دانند پدرشان چه کسی است! در عهد عتیق در تورات، چقدر از زن پاک و پوشیده از غیر شوهر خود (مردی که با او پیمان بسته است)، تعریف و مدح می‌شود!

تورات می‌گوید: زنانی که پاک و پوشیده نیستند و در ملاء عام برهنه هستند از آن‌ها تعبیر به احمق می‌کند. عهد عتیق در امثال سلیمان می‌گوید: «حماقت مانند زنی گستاخ و ابله است که بیرون از خانه در خیابان، او پیش چشم همه در خیابان و بیرون از خانه می‌ایستد، با رهگذران سخن می‌گوید و آن‌ها را صدا می‌زند؛ یعنی او شرم اخلاقی و جنسی ندارد. در عهد جدید (انجیل) موارد مکرری در این باره ذکر شده است.

من با یکی از دوستان که کاردینال سوئیس بود، در ژنو صحبت می‌کردم. از او پرسیدم چرا این احکام کتاب مقدس مانند نخوردن گوشت خوک، طهارت، نجاست و روابط نامشروع را بیان نمی‌کنی؟ چرا در کلیسا این‌ها را بیان نمی‌کنی و فقط در کلیسا می‌گویی: روسری بر سرت نباشد و خودت را از مردان دیگر بپوشان؟ او گفت اگر ما این‌ها را بگوییم، ممکن است کلیساها از این هم که هست، خلوت‌تر بشود! ولی او قبول داشت که این‌ها احکام خداوند، یعنی خدای موسی(ع)، عیسی(ع)، ابراهیم(ع) و محمد(ص) است.

قرآن درباره‌ پوشش زن در پنج یا شش جا سخن می‌گوید. در یک جا از دختران حضرت شعیب تجلیل می‌کند، هنگامی که آن‌ها با حضرت موسی(ع) می‌خواهند به خانه پدر خود بروند. حضرت موسی نه از پشت سر، بلکه جلوی دختران حضرت شعیب حرکت می‌کند و به آن‌ها می‌گوید: «راه را به من نشان بدهید.» کتاب مقدس و قرآن هر دو از این رفتار تجلیل می‌کنند؛ یعنی مفهوم شرم اخلاقی و شرم جنسی.

درباره حجاب در عهد عتیق و سفر پیدایش می‌گوید: «زن در برابر مردانی که نامحرم هستند، باید پوشش کامل داشته باشد.» چرا این موضوع را به عنوان احکام ضدّ زن اسلام مطرح می‌کنید؟ چرا ما نمی‌گوییم که در کتاب مقدس، این‌ها حکم خداوند است؟ رفیقه خادم اسحاق را دید که از شتر فرود آمد و از خادم پرسید: این مرد که کیست می‌آید،؟ گفت او آقای من است. بعد او برقع خود را گرفت و سر و صورت خود را پوشاند.

عهد عتیق می‌گوید: دختران صهیون متکبر هستند و با گردن افراشته و غمزه و عشوه راه می‌روند و مردان را به سوی خود فرا می‌خوانند و به پای خویش خلخال بسته‌اند؛ لذا خداوند فرق سر آن‌ها را کَل خواهد ساخت، خداوند زینت پیشانی‌بندها و هلال‌ها را دور خواهد کرد و به عوض عطریات، عفونت خواهد شد» و مواردی از این قبیل.

او درباره دختر موآبیه می‌گوید: نعومی از موآب برگشت و به دختر گفت: عقب آن‌ها راه برو؛ مگر به جوانان حکم نکردم که تو را لمس نکنند؟ این به معنای تماس مرد و زنی است که با یکدیگر پیمان زناشویی ندارند.

در باب پوشش، کتاب مقدس می‌گوید: «از راه رفتن زنان می‌شود حکم کرد که آن‌ها چگونه زنی هستند» و می‌گوید: «زنان نباید پیش چشم مردان غریب و نامحرم بروند.» کتاب مقدس می‌گوید: «زنانی که عفیف نیستند و با هر مردی دوست می‌شوند، گفتگو می‌کنند، می‌خندند و می‌خوابند...» با خشن‌ترین کلمات در کتاب مقدس درباره این‌ها بحث می‌شود.

در عهد جدید (انجیل) می‌گوید: «هر زنی که سربرهنه دعا کند (حتی دعا، ولی سربرهنه)، سر خود را رسوا می‌کند. بر زنان واجب است لباسی بپوشند که ورع و تقوای آن‌ها را نشان دهد؛ لباسی که تمام بدن زن را بدون زینت زائد بپوشاند، به نحوی که نگاه مردان را به خود جلب نکند.

انجیل به زنان می‌گوید: «زینت ظاهری و آرایش نکنید، از بافتن مو و بیرون گذاشتن موی سر شما خودداری کنید و خود را زیور نکنید؛ زیرا انسانیت باطنی در لباس درست، روح آرام را می‌پرورد که نزد خداوند گران‌بها است.»

در آیه دیگری در انجیل می‌گوید: «زنان باید در طرز پوشاک و آرایش خود باوقار باشند و زنانی نیکوکار باشند، نه این که به دنبال آرایش مو، لباس‌های پر زرق و برق و زیورآلات باشند.» آیا این‌ها در کتاب مقدس وجود دارد یا خیر؟

می‌گوید: «زنان باید به گونه‌ای لباس بپوشند و راه بروند که مردان به خود آن‌ها اجازه ندهند که به این زنان نگاه توهین‌آمیز و جنسی بکنند. زن کالای جنسی مردان نیست.» هر چه این برهنگی و کشف حجاب بیش‌تر بشود، خشونت علیه زن، تجاوز به زن و تعرض به او بیش‌تر می‌شود. پیامبر(ص) به زنان فرمود: «وقتی با مردان صحبت می‌کنید، محکم و حتی متکبرانه صحبت کنید تا آن‌ها جرأت نکنند به قصد لذت جنسی به شما توهین کنند.»

قرآن فرمود: «هر کس به زنی تهمت جنسی بزند و نتواند آن را اثبات کند، هشتاد ضربه شلاق خواهد خورد.» هر کس به زنان متلک بگوید و اهانت جنسی کند و اتهام بزند و آبروی زنی را در جامعه ببرد و نتواند آن را ثابت کند، مجازات خواهد شد. اگر زن و مردی بدون پیمان تعیین نکنند که به چه عنوان با هم هستند، برای دفاع از خانواده و جلوگیری از به وجود آمدن شهرهایی که ۶۰ - ۷۰ درصد فرزندان و نسلی که نمی‌دانند پدر آن‌ها چه کسی است و برای دفاع از زن، حتی اگر ازدواج دائم هم نمی‌خواهی، باید مشخص کنید که هر کدام چه حقوقی دارید، تا چه زمان و تا چه حد به صورت موقت با هم هستید و اگر فرزندی در این میان به دنیا آمد، مسئولیت او با چه کسی است.

کتاب مقدس می‌گوید: «زنان در کلیسا خاموش باشند و حرف زدن زنان در کلیسا جایز نیست.» یعنی صدای زن را نشنوند. او به مردان مسیحی می‌گوید: «من به شما می‌گویم هر کس به زنی نگاه شهوت‌آمیز کند، در دل خود با او زنا کرده است.» - اگر من هر کدام از این‌ها را اشتباه نقل‌قول می‌کنم، جناب عالی‌جناب به من تذکر بدهد -. اگر چشم تو، تو را بلغزاند، چشم تو را از کاسه بیرون بیاور! انجیل می‌گوید این موضوع آن‌قدر مهم است که تو حق نداری به زنانی غیر از زن خودت نگاه کنی. اگر چشم تو، تو را منحرف کند، چشمت را بیرون بینداز؛ زیرا برای تو بهتر است که با یک چشم وارد بهشت بشوی تا این که با دو چشم وارد جهنم بشوی! مگر این که بگوییم این بهشت و جهنم دروغ بوده است و آن‌ها به ما دروغ گفته‌اند.

در قرآن درباره حجاب، نوع خاصی از حجاب را نگفته‌اند، رنگ خاصی را نگفته‌اند و مدل خاصی را بیان نکرده‌اند؛ بلکه گفته‌اند لباسی بپوشید که وقتی راه می‌روید، پسران و مردان از روی شهوت به شما نگاه نکنند و به شما توهین جنسی نکنند. آن‌ها باید به شخصیت شما احترام بگذارند، به بدن شما نگاه نکنند و به شخصیت شما نگاه کنند. در دانشگاه تو باید به علم زن توجه کنی، نه به بدن او. در سینما و هنر تو باید به هنر زن توجه کنی، نه به بدن او. نباید زن را مجبور کنی و بگویی اگر می‌خواهی به عرصه‌ سیاست، علم و سینما بیایی، باید قبلاً به یک عده از مردان امتیازات جنسی بدهی و باید همکاری کنی تا ما بگذاریم تو بالا بیایی!

قرآن به زنان مسلمان می‌فرماید که روسری بیندازید و سینه و گردن خود را بپوشانید. یک پسر مسلمان به مسجد آمد در حالی که صورت او خونی بود. به او گفتند چه شده است؟ او گفت من داشتم می‌آمدم که یک خانمی از جلو آمد. موهای او پوشیده بود، ولی گردن و سینه‌ی او بیرون بود. چشم من به او افتاد و دیگر نتوانستم چشمم را ببندم. همین‌طور نگاه کردم. بعد این خانم رد شد و من باز برگشتم و از پشت سر به او نگاه می‌کردم که حواس من نبود و سرم به دیوار خورد و شکست و خون آمد. بعد آیه نازل شد که به مردان مسلمان بگو: شما حق ندارید به زنان خیره بشوید و باید رفتار جنسی خود را کنترل کنید. قرآن اول به مردان می‌گوید و بعد به زنان می‌گوید: «شما هم به مردان نگاه‌های معنی‌دار نکنید» زیرا این ماجرا از نگاه، لبخند و شوخی شروع می‌شود و به نتایجی می‌رسد که ما در دنیا در حال دیدن او هستیم. انگار این چیزها دارد در دنیا ارزش می‌شود. حالا که قوم لوط در حال حاکم شدن بر خیلی از کشورها است.

در یک مدرسه‌ای نمی‌دانم در کدام کشور بود، بچه‌های دانش‌آموز را آوردند و یک آقایی آمده و همه‌ لباس‌های خود را درآورده و کاملاً لخت مادرزاد شده – در فضای مجازی هم هست - بعد می‌گویند از بچه‌ها نباید چیزی مخفی باشد و بچه‌ها باید بدانند! آیا این رفتارها با اخلاق، مسیحیت یا یهودیت سازگار است؟ این‌ها با هیچ کدام و حتی با حقوق بشر سازگار نیست. به خانم‌ها می‌گوید زیبایی‌ها و جذابیت‌های خود را بپوشانید. مگر همین الان صنعت پورنو جزء گران‌ترین صنعت‌های جهان نیست که معمولاً از طریق غرب در کل جهان در حال پمپاژ شدن است؟ آن‌ها صنعت سکس را همه جا تبلیغ می‌کنند و ملت‌های دیگر را آلوده کرده‌اند. ازدواج و فرزندآوری تعطیل شده است.

قرآن می‌فرماید: «مرد و زن، هر دو باید مواظب طرز راه رفتن و طرز لباس پوشیدن خود باشند.» کسانی که به خانه، مفهوم فرزندآوری و مفهوم خانه‌داری حمله می‌کنند، این‌ها خیانت می‌کنند.

اما درباره مسئله رابطه‌ زن و شوهر، باز در کتاب مقدس، "پولس رسول" فرمان می‌دهد: زنان باید حجاب داشته باشند و سر خود را بپوشانند. سر مرد، جلال خود را منعکس می‌کند، ولی اگر زن سر خود را نپوشاند، مانند آن است که موهای او تراشیده بشود؛ زیرا سر زنان بدکاره را می‌تراشیدند. کتاب مقدس می‌گوید زنانی که خود را نپوشانند...

"پولس" در نامه به "تیموتیوس" می‌گوید: «زنان نباید در کلیسا صدای خود را بلند کنند و نباید خود را آرایش کنند، مگر به لباس حیا و تقوا؛ نه با موهای آراسته، طلا و لباس‌های گران‌بها. آن‌ها حق ندارند برهنه در عرصه‌ی عمومی بیایند.» "پطرس رسول" می‌گوید: «ای زنان، از شوهران خود اطاعت کنید! شما نباید زینت ظاهری داشته باشید، موی شما نباید دیده بشود و نباید خود را به طلا و لباس بیارایید، مگر برای شوهر خود.»

در انجیل متّی آمده است: «هر کس به زنی به قصد لذت نگاه کند، در دل خود زناکار است.» و مواردی از این قبیل که من دیگر نمی‌خواهم ادامه بدهم. همه ادیان الهی از پوشیدگی در عرصه‌ی عمومی دفاع کرده‌اند.

من در ابتدا یک سوال از جنابعالی بپرسم: آیا شما می‌خواهید با این استدلال که چون از یک متن (چه دینی و چه غیردینی، چه اسلام و چه غیر اسلام) تفسیرهای مختلفی شده است و می‌شود، نتیجه بگیرید که نمی‌شود به متن استناد کرد؟ برای مثال، نظر شما درباره هرمنوتیک گادامر مشخصاً چیست؟ یعنی آیا شما این نظر را قبول دارید که از هر عبارتی می‌شود هر تفسیری ارائه داد؟

پاسخ (مترجم): می‌گوید من خودم اعتقادی به متن کتاب مقدس ندارم. و اصلاً در نگاه خودم به چارچوب دینی نگاه نمی‌کنم و مسئله به نظر من کاملاً شخصی است. بعد می‌گوید من به عنوان حق مدنی که قانون گفته کاری ندارم.

استاد رحیم‌پور: ایشان نمی‌گوید من کاری ندارم بلکه می‌گوید از قوانینی که می‌گوید همجنس‌گرایی جرم است ایشان انتقاد کرده و می‌گوید آن‌ها غیر عادلانه است!