بسم الله الرحمن الرحیم
آیا شما فکر میکنید برای یک عدهای که آن گناه را انجام نمیدهند انجام دادن آن آسان است و برای ما سخت است؟ خیر، برای او هم سخت است. او تحمل میکند، اما من تحمل نمیکنم. یا شما میفرمایید اگر شرایط خاص و کوتاه باشد ممکن میشود، ولی وقتی که بسیار ادامه پیدا کند، دیگر مقاومتها ضعیف میشود. بله، هفتاد جنگ را به پیامبر تحمیل کردند. یک عدهای همان مشکلات را دیدند و تا آخر ایستادند. یک عدهای همان مشکلات یا بلکه کمتر از آن را دیدند، اما از پای درآمدند، تسلیم شدند، رفتند و تسلیم دشمن شدند یا راه خود را رها کردند. حتی بعد از پیامبر، کسانی که 20- 23 سال در صحنه با پیامبر بودند، در سالهای بعدی کمکم جا زدند و فاسد شدند. آن شخص در جوانیاش، شهید زنده بود، اما هنگامی که سی سال بعد مرد، میلیاردر بود. آنقدر میگویند طلا داشت که باید با تبر میشکستند و بین ورثه او تقسیم میکردند، با این که سوابق او بسیار خوب بود.
شما میدانید چرا مردم بعد از پیامبر دو - سه دسته شدند؟ کسانی که با امیرالمؤمنین میجنگیدند، خیلی از آنها سوابق خوبی داشتند، ولی در آخر کار عوض شدند. آن شخص قبلا در زمان پیامبر، همرزم علی بود و با دشمن میجنگید و حتی ممکن بود شهید بشود. اکنون سی سال گذشته است و پیامبر هم نیست و ده یا بیست سال گذشته است؛ شما میبینید آن شخص عوض شده و این فرد آن شخص سابق نیست. ششتا ملک و صدتا کنیز و امکانات و املاک گرفته است؛ بله، او نمازش را میخواند و ظاهرش را حفظ میکند، ولی تو دیگر آن انسان نیستی و فاسد شدهای.
یک عدهای هم از اصحاب، دوره علی(ع) بودند؛ سلمان، اباذر، عمار، مقداد و دیگران؛ اینها تا آخر همانطور پاک و انقلابی و زاهد و مجاهد ماندند. هنگامی که علی که رهبر آنها بود شهید شد، امام حسن صحبت میکردند و فرمودند دیشب دوباره مسیح به آسمان رفت. دیشب خلیفهای از پیش شما به آسمان رفت که جیب او خالی بود و یک آجر روی آجر برای خود نگذاشت. دیشب رهبر شما که در آن زمان رهبر جهان اسلام و ابرقدرت دنیا بود -زیرا در آن زمان مسلمانان ثروتمندترین کشور جهان بودند- خلیفهای رفت که کفش خود را با دست خودش وصله میزد و در هیچ شبانهروزی سیر غذا نخورد. یک عده اینطور بودند و یک عده هم کسانی بودند که با علی از کودکی و جوانی رفیق و همرزم بودند و افرادی انقلابی و مجاهد و رزمنده بودند، ولی در آن اواخر میلیاردر شدند و اصلا سر همین مسائل با علی جنگیدند.
این موضوع که شما میفرمایید سیاه و سفید نیست، حتما سیاه و سفید نیست؛ این آیات راجع به کفار و دشمن و منافقین صحبت نمیکند؛ این آیات میگوید خود شماها چند گروه هستید؛ همین کسانی که مسلمان هستید و حتی به جبهه آمدهاید، خود شماها هم مثل هم نیستید. میفرمایند چرا خداوند سرزنش میکند؟ برای این که میخواهد شما را تربیت کند. شما نمیتوانی کسی را تربیت کنی و بگویی آقا یادت باشد که چه غلطی کردی، شما یک غلطی کردی، این موضوع را بدان و یادت نرود! همیشه این یادت باشد! و راه حل آن این است.
میفرمایند این کار سخت است و حتما سخت است؛ بالا رفتن از کوه سخت است، انسان باید عرق بریزد و خسته میشود و سخت است؛ رشد و تکامل سخت است و آسان نیست، اما جا زدن و وادادن آسان است.
میفرمایند هنگامی که مشکلات طولانی بشود و ادامه پیدا کند، دیگر تحمل آن سخت است و حتما همینطور است. اصلا چرا میگویند اینها ابتلا و امتحان است؟ اتفاقا آیه بعدی میفرماید: «هُنَالِکَ ابْتُلِیَ الْمُؤْمِنُونَ». در این لحظهای که همه گفتید کار ما تمام است و دیگه آخر خط است، آمریکا، اسرائیل، ناتو و همه دنیا آمدند! همه ریختند آمدند دیگه کار تمام شد! دقیقا در همینجا آزمایش بزرگ مؤمنان است: «الْمُؤْمِنُونَ». میفرماید همین شما که مؤمن هستید و در یک جبهه قرار دارید، چند گروه میشوید. یک عده از شما راجع به خداوند شک میکنید و راجع به اصل خدا قضاوتهای عجیب و غریب را شروع میکنید که خدا کجاست؟ هی میگویند خدا، خدا! محمد کلاه ما را برداشت؛ او هر چند روز میآمد و میگفت خدا این سخن را گفته، خدا آن را گفته است و ما هم ساده بودیم و باور کرده بودیم! الآن مشخص شده که اصلا خدایی در کار نبوده است و او یا توهم میکند یا اصلا دروغ میگوید و کلاهبردار است! ما داشتیم زندگی ما را میکردیم؛ بله، ظلم و کفر و فساد و همه چیز بود، ولی بالاخره ما داشتیم در یک گوشهای زندگی ما را میکردیم. او آمد یک حرفهایی زد و ما هم باور کردیم؛ حالا میبینیم کل قدرتها و ابرقدرتهای جزیرة العرب، همه دشمن ما شدهاند و بر سر ما ریختهاند! ما همهاش منتظر هستیم معجزهای بشود یا کاری صورت گیرد، اما مدام میبینیم فشار بیشتر میشود!
«مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا». اصلا تمام این حرفهایی که این آقا به ما زد، همگی بازی بود! غرور یعنی فریب؛ دیدید او ما را فریب داد؟ چگونه احمق شدیم که تا اینجاها آمدیم و خود ما را به دست خود ما بدبخت کردیم؟ آیه بعدی همین صحنه را میفرماید که اما یک عده از شما که مؤمنان راستین بودند، گفتند اصلا هیچ چیزی خلاف آنچه پیامبر گفته بود پیش نیامده است؛ ایشان از قبل دقیقا همین موارد را به ما گفت؛ درست است و خدا و پیامبرش وعده دروغ ندادند.
میفرماید شما چند بار مزه لطف خدا و امدادهای غیبی را چشیدید؛ در آن زمان خودتان فهمیدید که آن اتفاق غیرعادی بود شما نباید نجات پیدا میکردید، اما نجات پیدا کردید ولی بعد شما یادتان رفت! بعدا که به شما گفتند در آن قضیه چگونه بود که شما فکر کردید نابود میشوید، ولی نتایج آن به نفع شما شد؟ بعد شما میگویید: بله، اتفاق افتاد و تحلیل مادی دارد؛ در اینجا اینطور شد و در آنجا آنطور شد! من در همان جریان طبس یادم هست که آمریکا حمله کرد و خودش از بین رفت و فرار کردند رفتند و میخواستند جاسوسهای خودشان را نجات بدهند، یک عدهای در همین مشهد -که یکی از آن افراد را میشناختیم- وقتی امام گفت که شنهای طبس مأمور خدا بودند، این شخص مسخره میکرد و میگفت حتما خدا به شنها بیسیم زده است و گفته این شنها، آن شنها شما بیایید مأموریت در ساعت چند فلان...! مسخره میکرد. بعد گفت این حرفها چیست که امام میگوید؟ شوروی و روسیه کاری کردند؛ آنها هم بودند و فهمیدند اینها آمدهاند و آنها اینها را زدند و متلاشی کردند! در حالی که خود شوروی و روسیه اصلا خبر نداشتند و بعدا میگفتند ما اصلا خبر نداشتیم، ولی این افراد میگفتند چرا شما خبر داشتید و شماها کردید!
قرآن میفرماید در آن لحظهای که آن مسائل پیش میآید، یک عده از شما وا میدهید؛ بعد که دشمن شکست میخورد، خود شما میفهمید که موضوع غیرعادی است و میگویید خدایا ممنون؛ اما چند هفته بعد، در امتحان بعدی و مشکل بعدی، بازدوباره یادتان میرود! باز شما میگویید نه، این قضیه معلوم نیست؛ فرشته چیست و امداد غیبی چیست؟ این که ما باد را فرستادیم یا ما طوفان را فرستادیم یعنی چه؟ اینها مجازی است! یعنی مثلا ما فرستادهایم! همه بادهای معمولی را هم خدا میفرستد، نه تنها آن باد مخصوص را؛ اصلا در این عالم هر اتفاقی که میافتد، به اراده خدا است؛ منتهی آن اتفاقات غیرعادی را که منتظر آن نیستید، گویی آنها را باور نمیکنید، ضمن این که اکثر شما همینها را هم باور نمیکنید و فکر میکنید اینها همگی خودبخود انجام میشود.
خداوند در قرآن میفرماید: ما باران را فرو میریزیم، ما شما را زنده میکنیم و متولد میسازیم، ما شما را میمیرانیم، ما شما را میخندانیم و میگریانیم. اصلا هر کاری که تو انجام میدهی یا گیاهان، هوا و پرندگان انجام میدهند، هیچکس خودش این کارها را انجام نمیدهد؛ البته این به این معنی نیست که ما مجبور هستیم منظورم این نیست، بلکه منظورم این است که این قدرت و امکان را خدا داده است.
بعد میفرماید بعد از آن، بازدوباره لطف الهی یادتان میرود و شروع به تفسیر مادی میکنید و میگویید نه، اصلا طبیعی بود و در آنجا اینطور شد و برنامه من اینطور شد. گویی هنگامی که در هچل میافتید، باز به یاد لطف خدا و امدادهای الهی میافتید که تازه بعضی از شما در همان هم شک میکنید!
یک موضوع دیگر هم در اینجا آیه «مِنْ فَوْقِکُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْکُمْ» است. یعنی شما فکر کردهاید اگر مؤمن هستید و در جبهه حق قرار دارید، دشمن دیگر نباید هیچ ضربهای به شما بزند و خیال شما جمع است؟ خیر، ممکن است از بالا و پایین به تو حمله کنند. این به چه معنا است؟ یعنی آمادگی داشته باش که وقتی حرف حق را میزنی، میآیند و تو را میزنند؛ وقتی موضع میگیری، نگاهت نمیکنند؛ تو را تحریم میکنند، تو را ترور میکنند، جنگ راه میاندازند و تو را بمباران میکنند. اینطور نیست که بایستند به شما نگاه کنند!
«مِنْ فَوْقِکُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْکُمْ». ممکن است از هر طرف به شما حمله کنند؛ هم به لحاظ روحی آمادگی داشته باشید که اگر به شما حمله کردند، ضربه زدند، کشتند و شما را تحریم کردند، شما نگویید: وای چه شد؟ چرا اینطور شد؟ پس وعدههای خدا کجاست؟ هم به لحاظ نظامی و تاکتیکی میفرماید آمادگی داشته باشید؛ نگو خدا با ما است پس همانجا بنشینط! خدا با ماست، اما تو باید مراقب باشی و فعالیتهای نظامی، اطلاعاتی، امنیتی، مدیریتی، اقتصادی، رسانهای و افکار عمومی، همه کار را باید انجام بدهی. قرار نیست که شما بنشینید و مفتخوری کنید و کارهای شما را فرشتهها انجام دهند! اینطور نیست و ما چنین وعدهای به شما ندادهایم. و این که شما آنقدر تحت نظر هستید که هنگامی که ترسیدید، از شدت ترس قلب شما در گلویتان آمد، چشمهای شما دو دو زد و به جای دیگر خیره شد و حتی درست نمیتوانستید نگاه کنید؛ یعنی این حالات شما کاملا تحت نظر است. شما یادتان میرود، ولی اینها موجود است و ثبت شده است. یعنی حالات روحیتان در جسم اثر میگذارد؛ ترس در ما دیده میشود؛ هنگامی که میترسیم و هنگامی که عصبانی میشویم، در قیافه ما دیده میشود؛ ترس دیده میشود، شهوت دیده میشود، خشونت دیده میشود، یأس و افسردگی در چهرهتان دیده میشود؛ یعنی ارتباط جسم و روح با یکدیگر اینگونه است. قلب تو در گلویت میآید و ضربان قلب تو زیاد میشود. خداوند دارد مجسم میکند که یک وقت خودت برگرد به خودت نگاه کن؛ همین شخصی که الآن گردنکلفتی میکنی، برگرد نگاه کن که مانند یک موش ترسیده بودید و قفل کرده بودید! بعد در ذهن خود شروع کردید راجع به خداوند قضاوت کردید که نکند اصلا خدایی نیست؟ اصلا ما که تا به حال خدا را ندیده بودیم و همینطور بیهوده قبول کرده بودیم! ما که خدا را با چشم ندیدهایم. نکند خدا هست، ولی اینطور که میگویند این صفات را ندارد؟ اصلا آیا خدا واقعا در جریان این کارهای ما هست یا سر خدا در جای دیگر بندِ کارهای بزرگبزرگ است؟ اصلا در ذهن ما میآید که مگر خدا در جزئیات زندگی تکتک ما حضور دارد؟ الآن برای مثال من دستم را اینگونه کردم، آیا الآن خدا فهمید؟ آیا الآن خدا تکتک من و شما، این همه انسان و میلیاردها انسان را که قبلاً هم بودند و بعداً هم میآیند، و تکتک اینها، حیوانها، پرندگان، زنبور و میلیاردها کهکشان و سیارات، همه اینها را یکییکی و جداجدا به صورت جزئی میبیند و میداند و تحت نظر دارد؟ این به این دلیل است که انسان با خودش مقایسه میکند! یعنی الآن بنده که دارم به شما نگاه میکنم، دیگر ایشان را نمیبینم! با خودم میگویم حتما خدا هم همینطور است!
میفرماید شما شروع کردید و یکباره الهیات شما عوض شد! و عقاید شما تغییر کرد! یک عالمه عقایدی را که خودت فکر میکردی قطعا قبول داری، در آن لحظه دیدی که اصلا قبول نداری! چون الآن باید هزینه بدهی! تا به حال هزینهای در کار نبود.
آیا خدا یکی است؟ بله، بسیار خب، باشد، ما مشکلی نداریم. پیامبران اینطور بودند؟ خب باشند، به ما که کسی لطمهای نمیزند، خیر. آیا من میتوانم بروم چلوکباب خودم را بخورم؟ بله، بخور، دو پرس بخور! آیا ائمه هم هستند؟ باشد. این هم قرآن خداست و این حرفها را زده است؛ بهبه! میخوانیم؛ آیا اگر بخوانیم ثواب دارد؟ بله، بخوانیم! هر آیه یقه ما را دارد میگیرد! مدام او با صدای خوش میخواند و آنها هم میگویند بهبه! دوباره بخوان، لذت بردیم حال کردیم! آیا اصلا تو فهمیدی چه چیزی خواند؟ نه، ما با صدای خوش او حال کردیم! ما با صدای او عشق کردیم! خب آقا گوش کن، ما الان نمیتوانیم از همین یک آیه رد شویم. همه اینهایی که من میگویم، هنوز در یک آیه است و ما همین الآن هم گرفتار همین جریانها هستیم.
میفرماید: تا زمانی که منافع شما در خطر بیفتد یا خطری متوجه شما بشود، شما کلاً «وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا». نظر شما راجع به خداوند عوض میشود. هر چه را که تو قبلاً فکر میکردی قبول داری، الآن میفهمی که قبول نداری. ما در شرایط عادی مذهبی هستیم!
ببینید، ما این صحنه را بارها دیدهایم، خود شما هم احتمالاً گرفتار شدهاید یا میشوید، ما هم شدهایم یا میشویم. گاهی ما در شرایط خاص عکسالعملهایی نشان میدهیم که در شرایط عادی اصلاً باور نمیکنیم که من این کارها را بکنم. مثلاً ما با خواهر و برادرمان خیلی صمیمی هستیم، یک مرتبه بحث ارث پیش میآید. ما مثل جانورها یک جوری به جان هم میافتیم که اصلاً انگار این برادر و خواهر ما نیست. این مثل آب خوردن میخواهد حق او را بخورد، این میگوید فلان است و او میگوید این فلان است. ما اینطور هستیم. اصلاً نظر ما راجع به دین، راجع به اخلاق، راجع به خدا، بهشت و جهنم عوض میشود.
قرآن میفرماید: اگر شما میخواهید بدانید که واقعاً دین دارید یا نه، در لحظات عادی نمیفهمید. در وقتی که امتحان مالی، آبرویی و جانی پیش میآید، آنجا خود تو میفهمی که دین داری یا نداری. و قرآن میفرماید که خیلی از شما و خیلی از ما کافر هستید و خودتان نمیدانید؛ شما ادای مسلمانی درمیآورید. در حد زیارتی، عزاداری و آش نذری و... در این حد، همه مذهبی هستند، ولی شما سر یک مال، سر جان، سر مسائل ناموسی و سر مسائل فداکاری، فرقی با کفار ندارید. و لذا خیلی از مسلمانها که ماها شناسنامهای مسلمان و شیعه هستیم، در قیامت ما جزء مسلمانان محشور نمیشویم، ما جزء کافران محشور میشویم. چون ما در شناسنامه مسلمان هستیم، ولی در زندگی که مسلمان نیستیم. در اینجا قرآن میفرماید: تا یک فشار جدی و چند فشار سنگین روی شما آمد، نظر شما راجع به خدا عوض شد. انواع و اقسام تحلیلها را راجع به مسائل ارائه دادید. حتی مؤمنین، اینها هم مؤمنین هستند و «یا أیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» را به آنها میگوید. منتهی این قشر اکثریت مؤمنین که خاکستری و مذهبی و اینجوری هستیم، امثال من هستند. شما به خدا سوءظن پیدا کردید، شما به وعدههای خداوند شک کردید. شما گفتید حالا معلوم نیست خیلی هم این حرفها راست و درست باشد. من تفسیر دیگری از آن را قبول دارم، قرائت دیگری از دین هست که آن خیلی خوب و راحت است، مسئولیت در آن نیست! بعد میفرماید که: «هُنَالِکَ ابْتُلِیَ الْمُؤْمِنُونَ»؛ دقیقاً در همینجا مؤمنین آزمایش میشوند. کفار و منافقین آزمایش نمیشوند، آنهایی که اصلاً علناً قبول ندارند، آنها آزمایش نمیشوند؛ آنها در امتحانهای بسیار آسانتری رفوزه میشوند. شما که مذهبی هستید، مؤمن هستید و میگویید قبول داریم، «هنالک» هنالک یعنی دقیقاً در اینجا و اکنون. در این شرایط خاص شما، شما گرفتار ابتلا و آزمون بزرگ و سختی میشوید. مؤمنون و مؤمنین گرفتار امتحان میشوند؛ یعنی جنگ، ترس، وحشت و شرایط سخت پیش میآید. اینها همه وسیله آزمایش و ابتلا میشوند. یعنی شما در شرایط عادی درست امتحان نمیشوید، امتحان نمیدهید و شناخته نمیشوید.
ببینید، از امام رضا(ع) که به زیارت ایشان آمدهاید، یک جمله بگویم. این جمله، بسیار جمله خطرناکی است. ایشان فرمودند: حتی از روی نماز و روزه افراد نمیشود فهمید که اینها دین دارند یا ندارند. امام رضا این مطلب را میگوید. چون کسانی هستند که مذهبی هستند، ولی آنها واقعاً خدا و آخرت و این چیزها را جدی قبول ندارند. مردم از ایشان پرسیدند: پس ما از کجا بفهمیم که چه کسی دین دارد و چه کسی دین ندارد؟ آن حضرت فرمودند: در سبک زندگی آنها و در بازار. اگر شما میخواهید بفهمید دین دارید یا نه؟ یا چه کسی دین دارد و دین ندارد؟ ببینید آنجایی که دیگران به شما اعتماد کردند، آیا شما به اعتماد آنها خیانت میکنید یا نمیکنید؟ آنجا معلوم میشود که شما واقعاً دین دارید یا نه؛ چون در آنجا منافع شما در معرض است.
امام رضا(ع) میفرماید: مؤمن کسی است که اگر سر دو راهی "منافع" و "عقاید" خود قرار گرفت، او در طرف عقایدش باشد و از منافع خود بگذرد. معلوم میشود که این شخص مؤمن است. این حرف امام رضا(ع) است. ایشان فرمودند: «لَیْسَتِ الْعِبَادَةُ بِکَثْرَةِ الصَّوْمِ وَ الصَّلاَةِ». شما فکر نکنید که عبادت فقط این است که هر کس بیشتر نماز میخواند، او مؤمنتر است. ممکن است تو عادت کرده باشی و ممکن است در محیطی یا خانوادهای باشی که نمیتوانی نماز نخوانی و نمیتوانی حجاب نداشته باشی و مجبور هستی، وگرنه تو طرد میشوی! این ایمان نیست. آن حضرت فرمودند: ایمان آن وقتی معلوم میشود که یک خطری و یک ضرر و تهدیدی متوجه توست و منافعی هست که تو میتوانی آن را برداری، ولی نباید برداری. به تو در مسائل جانی، مالی و آبرویی اعتماد شده است؛ در مسائل مسئولیتی و مدیریتی، تو میتوانی خیانت کنی و کسی هم نفهمد، ولی تو خیانت نکنی. امام رضا(ع) فرمود: در آنجا میتوانید بفهمید چه کسی دین دارد و چه کسی ندارد. تو میتوانی رشوه و اختلاس کنی، مال مردمخوری کنی، ولی نکنی. در اینجا دینداری تو معلوم میشود، وگرنه زیارت و حرم و... آیا شما خیال میکنید مثلاً همه ما که به حرم میآییم، انسانهای درستی هستیم؟ در روز عاشورا، رباخوار و عرقخور و قاچاقچی هم لباس سیاه میپوشند. همین ماها که همه ما به زیارت امام رضا(ع) میآییم، حالا انشاءالله خدا از همه قبول کند، رحمت خدا و عنایت حضرت رضا(ع) شامل همه ما بشود، انشاءالله بشود و میشود، ولی خیلی از همین ماها که به حرم میآییم و یک عدهای از همینها، نماز نمیخوانیم، حجاب را هم رعایت نمیکند، روزه هم نمیگیرد، او حق فقرا را نمیدهد. ما عرقخوری داریم که به زیارت امام رضا(ع) میآید و نماز هم نمیخواند. حالا از این طرف که میگویند هیچکس نباید مأیوس بشود، انشاءالله همه مورد رحمت و مغفرت الهی قرار میگیریم؛ شما مأیوس نشوید و بیایید، هر کاری میکنید بیایید.
یک وقتی یکی از همین مسلمانها مست بود، عرق خورده بود مست کرده بود. او تلوتلو در خیابان میرفت و امام صادق(ع) را از راه دور دید و روی خودش را برگرداند و پشت کرد. همینطور که امام رد میشدند، فرمودند: تو هر کاری را که حالا کردی، کردی؛ به ما پشت نکن! یعنی تو پلهای پشت سرت را خراب نکن. اگر تو کار غلطی کردی، تا ته خط نرو. بله، این که ما مأیوس نشویم، به ما گفتند هزارتا گناه هم کردی... اصلاً میدانید قرآن چه میفرماید؟ پیامبر(ص) هم میفرمایند که همه گناهان ممکن است بخشیده بشوند، به جز یک گناه، و آن این است که شخص از خدا مأیوس بشود. یعنی تنها گناهی که گفتند حتماً بخشیده نخواهد شد، این است که شخص بگوید ما حتماً بخشیده نخواهیم شد. یعنی اگر کسی بگوید من حتماً دیگر بخشیده نمیشوم و قطعاً جهنمی هستم، این فرد جهنمی میشود. ولی اگر ما هر گناهی کردیم، مأیوس نشویم و پلهای پشت سرمان را خراب نکنیم، امید بخشش هست. این موضوع بسیار مهم است.
اما یک وقت یک عده از اینطرف میگویند که: بحث، مأیوس کردن گناهکار که خودمان گناهکار هستیم، نیست؛ بحث جرأت دادن به گناه برای گناهکار است؛ یعنی تو هر غلطی که میخواهی بکنی، بکن، با یک زیارت، یک عزاداری، همه آنها درست میشود! این کار خطرناک است و این کار انحراف است. امام رضا(ع) فرمودند: نه، اینطور نیست. الان در حرم همه مذهبی هستند. در حرم کسی نمیآید مثلاً عرق بخورد یا زنا کند و خیانت کند. در اینجا در حرم همه ما انسانهای خوبی هستیم.
به پیامبر(ص) گفتند: در قرنهای بعد، اواخر، مسلمانها و مساجد هستند؟ پیامبر(ص) فرمودند: بله، مسجدها هستند و پر از جمعیت است، مسلمانها زیاد هستند و کنار هم صفهای متراکم خواهند بست. بدنهای آنها کنار هم است، اما قلبهای آنها کنار هم نیست! آنها نماز میخوانند، مصافحه میکنند، بعد همینها بیرون در بازار میروند و کلاه همدیگر را برمیدارند. پیامبر(ص) فرمود: در آخرالزمان تعداد مسلمانها و مساجد بسیار بیشتر میشود، مسجدها شلوغ میشود، منتهی آدم کم خواهد بود. ممکن است نمازگزار زیاد بشود، اما مسلمان واقعی که به هم دروغ نگویند و خیانت نکنند، اینها وجود ندارند. الان هم کم است و آن موقع هم کم است.
باز ما فکر میکنیم ما که انسان خوبی هستیم، مسلمان بودهایم و سعی کردهایم رعایت کنیم و ما به جبهه هم رفتهایم و کارهایی انجام دادهایم، کار ما درست است. قرآن میفرماید: نه، اتفاقاً در مورد شماها میگویند برو توی کارش! این شخص در شرایط عادی انسان درستی است.
ببینید الآن بین شما کسی رشوهخوار هست؟ اگر هم باشد که نمیگوید. آیا هست؟ نیست. آیا اختلاسچی بین شماها هست؟ نیست. من خودم تا الآن اصلاً اختلاس نکردهام. برای چی؟ برای این که اصلاً پولی دستم نبود که بخواهم اختلاس کنم. آقا ما تا حالا بیناموسی نکردهایم. آیا فرصت آن پیش آمده است که تو نکردهای یا پیش نیامده است؟ خدا شاهد است که من تا الآن دستم در جیب هیچ کس نرفته است. آیا دست تو میتوانسته در جیبی برود و نرفته؟ یا نمیشده برود؟
قرآن میفرماید: تا وقتی که لحظه آن پیش نیاید، شما نه انسانهای خوبی هستید و نه انسانهای بدی هستید. ممکن است کسی که فکر میکند انسان خوبی است کار بد بکند و آن کس که فکر میکند انسان بدی است کار خوب بکند. شما دائم بد و خوب میشوید. شما یک روز خوب هستید و یک روز بد هستید. تو صبح خوب هستی میروی به یتیمخانه صدقه میدهی و خدمت میکنی، عصر در مغازه کلاه دو نفر را برمیداری! هر کس که میخواهد باشد. یک دورهای نمرود بود، یک دورهای فرعون بود، یک دورهای ابوجهل بود و یک دورهای قیصر بود، سزار بود. یک دورهای شاه بود، یک دورهای صدام بود، یک دورهای آل سعود است و یک دورهای آمریکا است و شوروی است. صد سال دیگر باز اینهایی که الآن قدرت هستند، از بین میروند و بعضی از آنها دارند از بین میروند؛ مثلاً شوروی ابرقدرت دنیا بود و جلوی چشم ما از بین رفت. نصف کره زمین دست کمونیستها بود، آنها از بین رفتند. آمریکا هم چند وقت دیگر همینطور میشود از بین میرود. خود شوروی به چندین کشور تجزیه شد و آمریکا هم همینطور میشود. حالا، دیر و زود دارد ولی سوخت و سوز ندارد. بعضیها میگویند در همین چند سال – ده سال میشود، و بعضیها میگویند چند دهه بعد میشود. مگر آمریکا ۲۰۰ سال پیش اصلاً این آمریکا بود؟ اصلاً کسی نمیدانست آمریکا چیست. حدود ۱۰۰ سال است آنها در دنیا به چماق تبدیل شدند. از بعد از جنگ اول و دوم جهانی، ۸۰ سال است که آمریکا این آمریکا شده است که این همه جنایت میکند. تا قبل از آن کسی مرگ بر آمریکا نمیگفت. حتی امام(ره) در اول انقلاب گفت: اگر آمریکا آدم بشود و این وحشیگریها را کنار بگذارد، به کشور خودش برود مثل یک کشور عادی رفتار کند، ما مرگ بر آمریکا نمیگوییم. منظور ما مرگ بر این حکومت و این جنایتکارها است. اگر مردم آمریکا هم بفهمند که آمریکا چه کاری انجام میدهد، آنها هم در کنار ما «مرگ بر اینها» میگویند؛ چنان که شما در همین سالها دیدید که همین اتفاقها افتاد و آنچه را که امام در آن موقع میگفت، شروع میکنند مبارزه با حق که باید با اشخاص اینها درافتاد. با اسم باید بگویید مرگ بر کی، درود بر کی! زیرا برائت و ولایت و تولّی و تبرّی، یعنی همین «درود بر» و «مرگ بر» است؛ یعنی ما با اینها هستیم و علیه شما هستیم. شما باید این را بگویید؛ اگر شما این را نگویید، شیعه نیستید؛ چرا که ولایت و برائت و تولّی و تبرّی، جزء ارکان دین ما و فروع دین ماست. هر کس بگوید: به من چه، به تو چه، ما بیتفاوت هستیم و بیطرف هستیم، او قطعاً شیعه نیست قطعاً مسلمان هم نیست چون خلاف قرآن عمل میکند.
اما راجع به اشخاص، اگر او کار خوبی انجام داد، ما در این لحظه باید بگوییم این کار تو خوب بود. و اگر او یک ساعت قبل کار بدی انجام داد و یک ساعت بعد هم کار بدی کرد، میگوییم: این دوتا کار تو بد بود. حالا اگر او کلاً دارد روزی صدمرتبه جنایت انجام میدهد، در اینجا باید بگوییم تو خودت هم اصلاً آدم پستی هستی! ما با آن عمل باید موافق و مخالف باشیم. اگر ما میگوییم «مرگ بر چه کسی» و «درود بر چه کسی»، فردا اگر آمریکا مثل کشورهای دیگر یک کشور معمولی بشود مثل کشورهای دیگر. بعد اگر یک کشور دیگری مثل آمریکا شد و به آن جنایات و حملهها شروع کرد، ما که مردیم اما شما که پنجاه سال دیگر- صد سال دیگر هستید آنجا باید بگویید «مرگ بر او».
در زمان ساسانیان، ایران و روم مثل همین آمریکای الآن بودند. ایران قبل از اسلام و روم، مثل همین آمریکا و شوروی بودند. هر کدام از آنها به 10- 20 کشور اطرافشان حمله میکردند، غارت میکردند، برده و اسیر میگرفتند؛ آنها ابرقدرتهای آن موقع بودند. آن موقع مردمِ تحت ستم میگفتند: «مرگ بر روم» و «مرگ بر ایران». بعداً بنیامیه و بنیعباس آمدند و به اسم اسلام همان جنایتها را انجام دادند. در آن موقع ما باید میگفتیم: «مرگ بر این نوع خلافت اسلامی»؛ زیرا این خلافت، اسلامی نیست. بنابراین دوستیها و دشمنیها تعصبی و شخصی و قومی و نژادی و کشوری نیست، بلکه بحثِ حق و باطل و بحثِ آزادگی است. شعار همیشه یکی است: «مرگ بر ظالم». الآن ظالم، آمریکا و اسرائیل است و شما باید بگویید: «مرگ بر اینها». فردا اگر کشور دیگری ظالم بشود، انسان با آن درگیر میشود. ما باید از حق دفاع کنیم. بعضیها میگویند: آقا! آمریکاستیزی را کنار بگذارید! اولاً ما اصلاً آمریکاستیز نبودیم، بلکه آمریکا بشرستیز است. ما که سراغ آنها نرفتیم؛ آنها به ایران آمدند، کودتا کردند و ایران را گرفتند. آنها ۳۴ کشور دیگر را هم گرفتند و دارند غارت میکنند، میزنند و میکشند. آنها به دین مردم، حقوق مردم و کرامت ملتها اهانت و غارت میکنند و به همه میگویند: شما باید برده ما باشید. آمریکا و اسرائیل، بشرستیز هستند. ما عقده آمریکاستیزی نداریم؛ ما که به اینها حمله نکردیم، بلکه اینها آمدند کشور ما را گرفتند. ما هیچ جنگی را شروع نکردیم، بلکه اینها شروع کردند. اینها به حق خودشان قانع نیستند و به حقوق همه، از جمله ما، تعرض میکنند. میگویند آقا! آمریکاستیزی و استکبارستیزی بس است دیگه؛ ما خیلی هزینه دادهایم. به ما چه مربوط است؟ مگر ما باید همه دنیا را درست کنیم؟ مگر ما باید برویم آمریکا را درست کنیم؟ اصلاً چه کسی خواست برود آمریکا را درست کند یا دنیا را درست کند؟ ما داریم از حق قطعی و مسلم خودمان دفاع میکنیم! به خود ما دائم تعرض میشود.
قرآن میفرماید اگر کفار یا حتی مسلمانانِ ظالم، به یک ملت مسلمان حمله و تجاوز کردند، بر تمام مسلمانان جهان واجب است که بروند بجنگند و از او دفاع کنند و در کنار او بایستند؛ حتی اگر آن طرف کره زمین باشد. اگر مسلمان هستی که حکم این است؛ اگر مسلمان هم نیستی، آیا یک انسان شرافتمند متعارف هستی یا نه که تن به ذلت ندهی؟ یا میگویی ذلت هم باشد عیب ندارد! اگر تو تن به ذلت میدهی، ما با تو حرفی نداریم. میگویی ذلیل باشیم اما دو روز دیگر بیشتر زندگی کنیم! این ک هیچی! اما اگر تو شرف داری، ولو مسلمان نیستی و اصلاً با اسلام و همه چیز هم مخالف هستی، اما شرف داری یا نه؟ آنها دارند به ما حمله میکنند! از اول، در زمان شاه، همینطور بود. امام(ره) حتی آن اول به شاه نمیگفت «مرگ بر شاه»! امام اول نامه نوشت: «اعلیحضرت...». ببینید، امام اول در سال ۱۳۴۰ و ۱۳۴۱ اینگونه به او گفت: آقای شاه! جناب آقای شاه! اعلیحضرت! این کارها را نکنید! به این نخستوزیر (عَلَم) بگویید این کارها و این جنایتها را نکنند! بعد، وقتی آنها یک کلمه گفتند: خیانت نکنید، کاپیتولاسیون را نپذیرید و مملکت را به آمریکا و اسرائیل نفروشید، رژیم شاه زد کشت، حمله کرد و زد و کشت! بعد دیگر کمکم ادبیات امام تغییر کرد؛ هرچه آنها وحشیتر شدند، ادبیات او هم تندتر شد. بعد امام(ره) فرمود: کاری نکن که به ملت بگویم گوش تو را بگیرند و تو را از مملکت بیرون کنند! بعضیها همان موقع امام را مسخره کردند و گفتند: تو گفتی میخواهی این را بیرون کنی، در حالی که این تو را بیرون کرد! با کدام سربازان خود میخواستی شاه را بیرون کنی؟ امام فرموده بود: سربازان من الآن در گهوارهها هستند. همان کسانی که آن موقع در گهواره بودند، رژیم سلطنت را سرنگون کردند و شاه را بیرون کردند. امام اول گفت: آقا آدم باش! جنایت نکن! لااقل به همان قانون اساسی خودتان که غلط و غلوط هم دارد، عمل کنید. این همه جنایت انجام دادی، مملکت را فروختی، فساد، خیانت، غارت و شکنجه کردی! بعد که شاه تندتر رفتار کرد، بعد امام فرمود: «اصلاً شاه باید برود و رژیم سلطنت کلاً باید برود. اسرائیل ذاتاً و کلاً باید برود؛ زیرا اعمال او فقط بد نیست، بلکه اصل وجود او نامشروع و ظلم است.»
در اینجا قرآن میفرماید آنها به شما حمله کردند، اما یک عدهای هی شما را نصیحت میکنند! دیدید او حمله کرده دارد میزند، بعد که شما دفاع میکنید، یک عده تو را نصیحت میکنند! میگویند آقا جنگ بد است، خشونت بد است، دیگر بس است، خسته شدیم! چرا به اینها میگویی؟ آنها دارند میزنند، غارت میکنند، شکنجه، کودتا، جنگ، ترور و تحریم میکنند؛ آن وقت به اینها میگویی؟ اگر بنده به خانه شما بیایم، بزنم، بکشم، غارت کنم، آتش بزنم، توهین کنم و... بعد دهتا زدم اما شما یک سیلی به من زدید، بعد بیایند به ما (به دو طرف) بگویند آقا! این کارها را نکنید زشت است! کار این زشت است، نه کار من! تو الآن باید در کنار من بایستی و در دهان این بزنی! اما آمدهای من را نصیحت میکنی؟ دیدید الآن بعضیها میگویند آقا! شما میگویید مرگ بر آمریکا، آنها تحریم میکنند، ترور میکنند، به ما حمله میکنند و جنگ راه میاندازند و... شما دیگر هیچی نگویید و بگویید بسیار خب! مانند خیلیها که تسلیم میشوند، تسلیم بشوید! شما باید هر دو طرف را نصیحت کنی که خشونت نکنید؟ خشونتی که او میورزد ظلم است، اما خشونتی که من انجام دهم عدل است. وقتی من به خانه شما آمدم، من که شما را میزنم ظلم است، ولی اگر شما من را بزنید ظلم نیست، بلکه عدل و عدالت است؛ زیرا شما دارید از حق خودتان دفاع میکنید. ولی بعضیها همین الان هم هستند؛ در ملت هستند در حکومت هم بودند و هستند که میگویند آقا! نگویید، رهایش کنید! هیچی نگویید! اگر کتک هم میزند، هیچی نگویید بگویید چشم! تو مسلمان که نیستی هیچی، انسان هم نیستی و شرف برای تو مهم نیست!
«هُنَالِکَ ابْتُلِیَ»؛ اتفاقاً در شرایط سختِ تهدید و جنگ، که شما فکر کردید دیگر کار تمام شد و ابرقدرتها با ده هزار نیرو از عظیمترین لشکر آمدند، همان لحظه است که دقیقاً زیر ذرهبین رفتهاید. «هُنَالِکَ ابْتُلِیَ الْمُؤْمِنُونَ»؛ دقیقاً در اینجا و اکنون. آن هم مؤمنین، نه آن افراد خاکستری و شُلووِلها، بلکه همین شماهایی که ادعا دارید، ما در آن لحظه دقیقاً داریم به شما نگاه میکنیم که چه کاری انجام میدهید و چه میگویید. اگر شما از لحاظ روحی و قلبی ضعیف باشید، از لحاظ مادی و نظامی ضعف نشان میدهید. «زُلْزِلُوا»؛ یعنی تزلزل؛ یک عده از شما دچار تزلزل شدید. «زُلْزِلُوا زِلْزَالًا...»؛ یعنی یک لحظهای شما در شرایط عادی خیلی استوار، محکم، خاطرجمع و مطمئن هستید، تا این که یکمرتبه میبینید مثلاً شش نفر از این طرف حمله کردند و یک خطری افتاده است، یکمرتبه میلرزید! دیدید بعضی از ماها در شرایط عادی خیلی گردنکلفت هستیم و اصلاً باور نمیکنیم که مثلاً چه کسی هستیم، بعد یکمرتبه یک درگیری پیش میآید، موش میشویم!
ما یک وقتی که بچه بودیم، همراه فامیلها چهار-پنج نفر به جایی رفته بودیم زمین خاکی فوتبال. یک گروه دیگر از یک کوچه و خیابان دیگر در آنجا بودند دعوا شد. بعد آنها فحش میدادند، ما فحش میدادیم؛ آنها سنگ میزدند، ما سنگ میزدیم. بچه بودیم خلاصه دعوا شد. بعد یکی از دوستان ما که همیشه رجز میخواند! در ذهن ما این بود که او به تنهایی میتواند با هفت- هشت نفر دعوا کند! ما واقعاً فکر میکردیم اینطوری است چون یک جوری حرف میزد و حرکت میکرد و یک اداهایی هم درمیآورد ما میگفتیم حتماً کاراته کار کرده، بلد است کمربند سیاه دارد و... در آن لحظهای که دعوا جدی شد، یکمرتبه دیدیم آنها زنجیر درآوردند؛ ما هم سنگ برداشتیم گفتیم الان بزنبزن است و سر و کله چند نفر میشکند. در ذهن من آمد که الحمدلله او هست! همینطور که آنها به طرف ما میآمدند و ما به طرف آنها میرفتیم، هم آنها از ما میترسیدند و هم ما از آنها میترسیدیم. هم میخواستیم دعوا کنیم آبرویمان را حفظ کنیم؛ هم میترسیدیم و هم میخواستیم بزنیم. بعد ما که جلو میرفتیم میدیدم این دوستمان هی عقب میافتد! هی میگفتم بیا دیگر! بیا جلو! او هم میگفت دارم میآیم دیگه! داریم میرویم! عمداً یکجوری رفتار میکرد؛ یعنی تقریباً تا رسیدن ما به آنها در ۱۰۰ متری، ده بار دیدیم که او هی عقب میافتد. نگو که او میخواهد عقب بیفتد تا فرار کند! به او گفتم الان وقتشه! الان اگر نزنیم، میخوریم! به ده – بیست متری آنها که رسیدیم، او گفت آقا! روی من حساب نکنید! ای بابا! ما تا اینجا به هوای تو آمده بودیم!
حالا قرآن میفرماید: شما مسلمان هستید، در زمان صلح همه شجاع هستند؛ اما جنگ که میشود، دنبال سوراخ موش هستند! میفرماید زمانی که آژیر قرمز آمد و دشمن گفت کار شما تمام است، دقیقاً الآن ما داریم شما را امتحان میکنیم؛ همین الان! تا الان بازی بود و الآن خیلی از شما مؤمنین هم در شرایط سخت متزلزل میشوید. قضیه اینطوری است. خب ببخشید.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
هشتگهای موضوعی