بسم الله الرحمن الرحیم
این تعبیری فوقالعاده مهم است که انسان کریم کارهایی انجام میدهد که ممکن است آن کرامت عام هم از او سلب شود. اگر شما انسان بیگناهی را بکشید، زنای محصنه انجام دهید، قمار کنید، ربا بخورید یا حقالناس را تصاحب کنید، دیگر آن کرامت به همان اندازه کاهش مییابد. ممکن است کرامت آنقدر کاهش یابد که بتوان شما را اعدام کرد؛ در این حالت دیگر شما کرامتی ندارید و از حق حیات برخوردار نیستید، چون حق حیات شخص دیگری را سلب کردهاید. گاهی هم کرامت کمتر میشود، اما نه در این حد؛ بلکه به حدی کمتر میشود که مثلاً صد ضربه شلاق بخورید و شما به همین میزان، کرامت خود را از دست دادهاید. کرامت امری نیست که برای همیشه تضمین شده باشد.
بنابراین قرآن درباره کرامت خدا، کرامت پیامبر، کرامت قرآن، کرامت جبرئیل و کرامت انسان سخن میگوید. جبرئیل را که عرض کردم، قرآن، جبرئیل را به عنوان فرشته آگاهی و وحی میداند که بالاترین مرتبه آن، وحی به پیامبران است و بالاترین مرتبه وحی، وحی به پیامبر اکرم بوده است. اما جبرئیل بر غیر رسولان هم نازل میشود؛ هم در گذشته نازل میشده و هم الآن نازل میشود. اما این نوع ارتباط جبرئیل و فرشتگان آگاهی و فرشتگانی که با او کار میکنند، دیگر در سطوح پایینتر از وحی رسالی است. به عنوان مثال، در روایات آمده است که تا چهل روز پس از رحلت پیامبر(ص) جناب جبرئیل به حضرت فاطمه زهرا(س) الهامات میکرد؛ و در روایت آمده است که حضرت امیر(ع) کاغذ و قلم آورده بودند و به حضرت فاطمه(س) میفرمودند: «هرچه الهام میشود بگویید تا من یادداشت کنم.»
حضرت فاطمه(س) پیامبر به معنای رسول نیست، اما فرشته آگاهی مراتب بالایی از الهامات ربانی را به ایشان ارائه میدهد. در این میان، برخی تصور کردهاند که شیعه خاتمیت را قبول ندارد و میگوید پس از پیامبر هم وحی و رسالت ادامه دارد و حضرت فاطمه هم پیامبر است! در حالی که این به معنای پیامبری نیست.
قرآن میفرماید که هر کجا قدرت میبینید، حتی قدرت طاغوت، قدرت کفر و حتی قدرت دشمنان خدا و خلق او، آن قدرت از جانب خداست. هر کجا زیبایی و جمال نمیبینید و یا هر چه که شما آن را نمیپسندید، مانند روح زیبا و اخلاق زیبا؛ به عنوان مثال، همه ما از انسان باگذشت خوشمان میآید، یا از انسان شجاع؛ چون شجاعت زیباست؛ او نمیترسد، در حالی که دیگران میترسند این نمیترسد. آدم فداکار و فداکاری زیباست. حسادت و فرد حسود زشت است؛ همه ما، حتی اگر خودمان حسود باشیم، از فرد حسود بیزار هستیم. قرآن میفرماید هر چه که زشت است، یعنی پشت به خداست و هر چه که زیباست، یعنی رو به خداست؛ بنابراین هیچ زیبایی را مستقل از خدا زیبا ندانید، چون تمام زیباییها روزی زشت میشوند. هیچ زیبایی، ابدی و به صورت ذاتی زیبا نیست. شما انسان زیبایی را میبینید، ده سال بعد و بیست سال بعد هم برو او را ببینید! اگر این زیبایی متعلق به خود او بود، چرا آن را از دست داد؟ اگر چیزی متعلق به خود انسان باشد، نباید از بین برود، بلکه باید همه چیز تا ابد باقی بماند. اگر زندگی ما متعلق به خود ما بود، چرا میمیریم؟ اینها سؤالات قرآن است.
قرآن میفرماید اگر شما ذاتاً خودتان زنده بودید، چرا قبلاً نبودید و بعداً آمدید؟ چرا بعداً دوباره میروید و نیستید؟ شما بیش از چند ده سال در اینجا حضور ندارید؛ شما میروید و این عالم شاید تا میلیاردها سال دیگر ادامه دارد. بعداً کسانی میآیند که اصلاً نمیدانند ما و شما امروز در اینجا حضور داشتیم و هیچ کس از حضور ما باخبر نخواهد شد. قرآن سؤال میکند شما که زمانی هستید و زمانی دیگر نیستید، آیا زندگی شما متعلق به خودتان است؟ یا ما آن را به شما بخشیدهایم و از شما پس میگیریم؟ هر چه که زیباست، اگر زیبایی متعلق به خود آن است، پس چرا ابدی نیست؟ زمین بهار میشود، بعد چرا زمستان میشود و طبیعت میمیرد؟ آمدن و رفتن این گل، شکوفه و حیات، نشان میدهد که هیچکدام از این موارد متعلق به زمین نیستند.
آیه دیگری در قرآن میفرماید ما زمین را آرایش کردیم تا شما در زمین دوام بیاورید، وگرنه اینجا جای شما نیست. این آیه بسیار زیبایی است که توضیح میدهد شما بتوانید این چند ده سال اینجا را تحمل کنید. قرآن میفرماید شما متعلق به اینجا نیستید، شما متعلق به بهشت هستید و باید به بهشت بازگردید. این تعبیر «زیّننا» یعنی خداوند میفرماید ما زمین، آسمان، دنیا و عالم طبیعت را گریم کردیم و یکسری جاذبه، لذت و چیدمانی قرار دادهایم تا شما بتوانید اینجا را تحمل کنید، اما اینجا جای ماندن نیست؛ پس نباید آن را اصیل بدانید. در این میان است که قرآن میفرماید: «إنَّهُ لَقُرْآنٌ کَریمٌ * فی کتَابٍ مَّکْنُونٍ». این، کتابی نیست که در دست شماست؛ این الفاظ، حقیقت قرآن نیستند. حقیقت قرآن در کتاب مکنون و پوشیده است.
حقیقت قرآن اصلاً در عالم ماده نیست و مادی و در قالب لفظ نیست، بلکه نازل شده است. چرا میگویند قرآن نازل شده است؟ این نزول از بالا به پایین مکانی که نیست، بلکه نزول مقامی است. میفرماید این حقایق در عوالم بالا به گونهای است که شما در عالم طبیعت به آن دسترسی ندارید و آن را نمیفهمید. این حقایق باید پیوسته نازل شوند تا شما بتوانید اجمالاً با آن یک ارتباط ذهنی و قلبی برقرار کنید. هر چه بیشتر خودتان را تطهیر کنید، تماس شما با روح قرآن بیشتر میشود. قرآن خودش را به ما اینگونه معرفی میکند و میگوید اگر مشاهده میکنید قرآن را باز میکنید اما بهره نمیبرید، نمیپسندید و چیزی نمیفهمید، مشکل از خود شماست، نه از قرآن؛ در حالی که قرآن به شما آب حیات میدهد. مطالبی که عرض میکنم، همگی تعابیر خود قرآن کریم است. قرآن خودش را معرفی میکند و میفرماید که من صرفاً الفاظ و کلامی مرده نیستم، بلکه قرآن تجلی خداست و خداوند در این کلمات تجلی کرده است. این مطلب که میگویم باز بر اساس روایت است. کتاب مکنون و آیه «لَّا یَمَسُّهُ إلَّا الْمُطَهَّرُونَ» است؛ یعنی تنها کسانی که خود را پاک کردهاند و خداوند آنها را تطهیر میکند، به همان اندازه که تطهیر میشوند، میتوانند با قرآن تماس برقرار کنند. این تماس به معنای سخنانی که الآن ما میگوییم نیست. مواردی که بنده الآن مطرح میکنم، همگی الفاظ، توضیحات و معنا کردن کلمات است. این مواردی که ما میگوییم، نامش تماس با قرآن نیست؛ چرا که تماس با قرآن اصلاً لفظی نیست، بلکه یک امر روحی، عقلانی و وجودی است. شما خروجی آن را در انسانهای قرآنی مشاهده میکنید که با همگان تفاوت دارند؛ روح آنها زیباست و به گونهای دیگر رفتار میکنند. تفاوت پیامبران، اولیای الهی، شهیدان و مصلحان با دیگران در این است که آنان به دلیل تطهیر بیشتر و طاهرتر شدن، تماس بیشتری با روح قرآن برقرار میکنند.
بعد میفرماید: «تَنزیلٌ من رَّب الْعَالَمینَ». نخست این که تنزیل به این معناست که کل حقیقت در دسترس شما نیست؛ این حقیقت تنزل یافته و پایین آمده است. اگر پیامبر و قلب پیامبر نبودند، این آیات نمیتوانستند نازل شوند و فرودگاهی نداشتند؛ چون خود قرآن میفرماید این «قَوْلًا ثَقیلًا» است. این کلمات بسیار سنگین هستند و کل عالم طبیعت ظرفیت پذیرش این کلمات را ندارد. قرآن در جای دیگری میفرماید اگر این آیات بر کوه نازل میشد، متلاشی میشد. یعنی قرآن میفرماید در عالم طبیعت هیچ فرودگاه و ظرفیتی برای پذیرش این مفاهیم نیست و وجود ندارد؛ و اگر روح و قلب پیامبر نبود، قرآن نمیتوانست به عالم پایین و در میان ما فرود آید. آن قلب میتواند این کلمات و مفاهیم را بپذیرد تا در نهایت کل زندگی ایشان تجلی این آیات شود؛ یعنی خود وجود او به قرآن مجسم و مجسمه وحی تبدیل شود.
چرا خداوند میفرماید این تنزیل «من رَّب الْعَالَمینَ» است؟ ربالعالمین سخن از کل هستی است. عالمین به معنای محدوده کوچک پیش روی شما نیست، بلکه شامل کل هستی، جهانها و جهانیان است که ما اصلاً نمیدانیم چه هستند، که هستند و چقدر هستند؟ ما هیچ چیز نمیدانیم. ما همین الآن نمیدانیم زیر پای خودمان در زیر زمین چه خبر است؟ از درون بدنمان باخبر نیستیم. چند روز گذشته مطلبی دیدم که دانشمندان گفتند ما تا الآن تنها توانستهایم فقط سه درصد از اقیانوسهای کره زمین را ببینیم! یعنی ما اصلاً نمیدانیم در اقیانوسها چه خبر است! دیگر آسمانها بماند!
خداوند دارد قرآن را معرفی میکند و میفرماید این کتاب مکنون را که میبینید که به راحتی نمیتوانید با آن ارتباط برقرار کنید مگر به همان اندازه که خود را پاک و تطهیر کنید، پلهپله صد مرتبه پایین آمده است تا برای انسان قابل فهم شود. این کتاب از سوی ربالعالمین آمده است؛ یعنی از جانب آن مبدئی که کل هستی و ظاهر و باطن آن را لحظه به لحظه تدبیر، اداره و تربیت میکند. این به چه معناست؟ یعنی شما باید از قرآن چه انتظاری داشته باشید؟ به قرآن به چشم «تَنزیلٌ من رَّب الْعَالَمینَ» نگاه کنید. یعنی این کتاب برای ربوبیت آمده است تا از هر آیه آن، درسهایی در حوزه ربوبیت بیاموزید مبنی بر این که خداوند چگونه هستی را رهبری میکند و ما باید در برابر او چه موضع و کنش و واکنشی داشته باشیم. شما باید چنین انتظاری از قرآن داشته باشید.
به عنوان مثال، یک بار به شما میگویند نامهای برای شما آمده است؛ شما میپرسید از جانب چه کسی است؟ پاسخ میدهند شخصی فرستاده که گویا هفت - هشت سال پیش با شما همکلاس بوده و در این موضوع شک هم دارد؛ شما آن نامه را بدون توجه جدی کنار میگذارید تا در فرصتی مناسب بخوانید. اما زمانی به شما میگویند این نامه را کسی فرستاده است که تمام امور شما در دست اوست و... در این حالت، انتظار شما از این نامه بسیار متفاوت خواهد بود. وقتی میفرماید این کتاب، «تَنزیلٌ من رَّب الْعَالَمینَ» و «کتَابٌ مَّکْنُونٌ» است و شرط تماس روحی و عقلانی با آن، طهارت شخصیت است، هر چه شما پاکتر شوید، درکتان بیشتر میشود. در این هنگام قرآن میگوید الآن که حقیقت قرآن را دریافتید، به سراغ آن بیایید و قرآن را باز کنید؛ نه این که بدون تدبر آن را بخوانید و بگذرید.
در جای دیگر هم میفرماید: «بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَّجیدٌ * فی لَوْحٍ مَّحْفُوظٍ» و در اینجا میفرماید: «فی کتَابٍ مَّکْنُونٍ». چرا قرآن صفت کرامت و "مجد" را برای خود میآورد؟ صفت مقابل مجد چیست که برخی ممکن است تصور کنند کلام خدا میتواند متصف به آن صفت باشد، اما قرآن آن را نفی میکند. سخن از مجد، کرامت و محفوظ بودن قرآن است. مکنون بودن هم به این معناست که قرآن از تصرف دیگران و تحریف مصون است و هم در دسترس درک عادی همگان قرار ندارد. همانگونه که گفته شد، هر چه انسان مطهرتر باشد، تماس او با وحی بیشتر است. دربارۀ خود قرآن و کتابهای آسمانی هم عبارت «صُحُفٍ مُطَهَّرَةٍ» به کار رفته است؛ یعنی مسئله طهارت و نجاست ما و عدم طهارت نشان میدهد که اخلاق و معنویت در آگاهی و معرفت نقش دارند. این یک مسئله بسیار مهم در حوزه معرفتشناسی است. امروزه در مباحث اپیستومولوژی (معرفتشناسی) بحثی درباره ارتباط روانشناسی و رفتارشناسی با معرفتشناسی مطرح است.
یک برداشت پوزیتیویستی ساده این است که آگاهی ارتباطی با اخلاق ندارد! شما چه انسان فاسدی باشید و چه صالح، چه دزد باشید و چه اهل سخاوت، فهم چه ارتباطی با این مسائل دارد؟ معنای کلمه یا جمله مشخص است؛ شما یا آن را میفهمید یا نمیفهمید؛ یا سواد دارید و قواعد صرف، نحو، معانی، بیان، بدیع و این امور را میدانید و لغت را میشناسید یا نمیشناسید این موضوع چه ربطی به طهارت دارد؟ این هم پیام مهمی است که این کلمات مطهر هستند؛ یعنی به آلودگیهای بشری نظیر خشم، خشونت، شهوت، نفسانیت، جهل، تعصب، حماقت و خرافات آلوده نشدهاند. این کلمات معصوم و سخن خداوند هستند و جنبه بشری ندارند.
از سوی دیگر، شما هم که به عنوان یک بشر میخواهید با این حقایق ارتباط عمیق معرفتی برقرار کنید، بدانید اینها فقط لفظ، کلمه و لغت نیستند که بگوییم مسئله ذهنی آن حل شد و ما آن را فهمیدیم. این مسئله صرفاً یک ارتباط قراردادی میان لفظ و معنا نیست، بلکه یک ارتباط وجودی با شخصیت شما برقرار میکند. قرآن میفرماید هر چه وجود شما آیینهایتر و شفافتر بشود، نور بیشتری در آن منعکس میگردد. قرآن میفرماید اگر ظرفیت خود را با طهارت و پاکی ارتقا دهید، تماس شما با این حقایق بیشتر میشود. در این صورت، از همین آیهای که بنده الآن تنها سه نکته لفظی درباره آن گفتم و بیشتر از آن درک نکردم، شما که طهارت روح دارید، چهل نکته برداشت میکنید که اصلاً به ذهن من هم خطور نمیکند. در بحث طهارت، بخشی از آن مربوط به علم و سواد است که آن هم بسیار اهمیت دارد؛ بخشی دیگر هم این است که انسان بتواند با این حقایق تماس برقرار کند؛ به طوری که بر اساس آیه «لَّا یَمَسُّهُ إلَّا الْمُطَهَّرُونَ»، میزان تماس انسان با قرآن به اندازه میزان طهارت اوست. برخی دیگر از آیات قرآن میفرماید که به من چگونه بنگرید؛ قرآن میگوید من چیستم؟ خدا کیست؟و کلمه خدا چیست؟ آیهای پاسخ میدهد که این موارد خیالپردازیهای ذهن پیامبر نیست و او خواب ندیده است تا بیاید برای شما تعریف کند و بگوید خداوند این سخنان را فرموده است. اینها مطالبی نیست که بر او «تُمْلَى عَلَیْه» (املا) شود؛ به این معنا که عدهای در اطراف او نشسته باشند و پیوسته املا کنند و ایشان بنویسد و متنی را بپرورانند. اینها «أَسَاطیرُ الْأَوَّلینَ» و اسطورههای کهن و نوشتههای قدیمی نیستند. برخی میگویند این که گفته شده پیامبر بیسواد بوده، دروغ میگویند! او میخواسته ادعا کند این سخنان وحی است و به همین دلیل خود را بیسواد معرفی کرده است، در حالی که او باسواد و نابغه بوده و تمام این مطالب را از کتابهای آسمانی پیشین و دیگران آموخته و خوانده است، اما ادعا کرده که امّی و بیسواد است تا بگوید اینها همگی وحی است. قرآن به تمام این موارد میپردازد.
قرآن روانشناسی مخالفان را بیان کرده و دلایل لجاجت آنان را دستهبندی میکند و به صورت جداگانه توضیح میدهد که چه کسانی به چه دلایلی لجاجت میورزند.
سؤال: پرسیدند چرا حمایت خداوند از مؤمنان با معجزات کمتر شده است؟
جواب استاد: از کجا فهمیدید که این حمایتها کمتر شده؟ ببینید معجزه در زمان رسولان الهی ویژگی خاصی دارد و مخصوص خود رسولان است؛ آن معجزه میخواهد ارتباط پیامبر با خداوند و اصالت رسالت را اثبات کند. در کلام و الهیات مسیحی، گاهی معجزه را برای اثبات وجود خدا ذکر کردهاند، اما در کلام اسلامی این کار را انجام نمیدهند و معجزه را به عنوان برهانی برای اثبات وجود خدا به کار نمیبرند، بلکه معمولاً آن را برای اثبات رسالت استفاده میکنند؛ بدین معنا که پیامبر این عمل خارقالعاده را انجام میدهد این نشان میدهد که او با خداوند ارتباط دارد و از سوی او فرستاده شده است. اما نصرت الهی محدود به زمان پیامبران نیست و وعدههای خداوند به آن دوران اختصاص ندارد. قرآن این حقیقت را مکرر ذکر میکند.
قرآن میفرماید: «إنَّ الَّذینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا». این آیه فقط مخصوص پیامبر نیست، بلکه هر کسی که خداوند را به عنوان رب و ربوبیت بپذیرد و سپس بر سخن خود ایستادگی کند، شعار ندهد و خدا را معیار قرار دهد، مشمول این آیه میشود. در ادامه آیه میفرماید: «تَتَنَزَّلُ عَلَیْهمُ الْمَلَائکَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشرُوا بالْجَنَّة الَّتی کُنتُمْ تُوعَدُونَ». فرشتگان بر انسانهای غیر پیامبر در همین دنیا نازل میشوند؛ ممکن است شما آنها را نبینید، اما به شما الهام میکنند که «أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا» نترسید و اندوهگین نباشید «وَأَبْشرُوا بالْجَنَّة الَّتی کُنتُمْ تُوعَدُونَ» و همدیگر را به بهشتی که به شما وعده داده شده بشارت بدهید.
مگر ما این اعجاز الهی را در دوران انقلاب و جنگ ندیدیم مادری که پنج فرزند خود را تقدیم کرد و آنان شهید شدند، اما نه ترسی داشت و نه اندوهگین بود. یا جانبازی که سی سال روی تخت خوابیده است؛ گاهی که به ملاقات او رفتم و پرسیدم تا نشانهای از پشیمانی در او بیابم، گفت اگر دوباره به همان سن بازگردم، همان کار را تکرار خواهم کرد. آیا اینها اعجاز الهی نیست؟ مشخص است که فرشتگان بر قلب آنان نازل شده و الهام کردهاند: «أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا» نترسید و غصه نخورید. این انسانهای صالح و استوار، برکت انقلاب و جنگ هستند. اگر این انقلاب و جنگ هیچ برکتی جز قوی و عزیز کردن ملت ما نداشت، همین که انسانهای صالح و پاکی تربیت کرد که ما در خواب هم آنان را نمیدیدیم، کافی بود. ما در قرآن درباره اصحاب پیامبران خوانده بودیم و باور نمیکردیم که چنین انسانهایی وجود داشته باشند، اما هزاران نفر از آنان را با چشمان خود در انقلاب و جنگ دیدیم. چه کسی میگوید خداوند دیگر از مؤمنان با معجزات حمایت نمیکند؟ اگر حمایت او نبود، تا الآن ما و این انقلاب از بین رفته بودیم و دهتا کفن پوسانده بودیم. تمام دنیا یک طرف است و ما هم طرف دیگر هستیم! با وجود این همه توطئه پیدرپی که ما را رها نمیکنند و هر روز توطئهای جدید طراحی میکنند، آیا این موارد حمایت الهی نیست؟ ملت دیگری را نشان دهید که این همه فشار بر آن وارد شود و پیوسته قویتر گردد.
برخی میگویند معجزاتی مانند طوفان شن در طبس یا حوادث مشابه را همان زمان بسیاری به عنوان امداد الهی قبول نداشتند. امام(ره) با نگاه توحیدی خود این موضوع را توضیح داد و فرمود شنهای طبس مأمور خدا بودند. من یادم هست همان زمان گروهی که ظاهراً مسلمان هم بودند، در جلسهای این سخن را مسخره کردند و گفتند عجب! برای شنها حکم مأموریت هم نوشته بودند! اما امام واقعاً به این موضوع عقیده داشت، چون قرآنی فکر میکرد. امام فرمود ما که اصلاً مطلع نبودیم شما چه زمانی آمدید؛ خودتان آمدید، خودتان یکدیگر را نابود کردید، آن هلیکوپترتان آتش گرفت و دیگری سوخت و خودتان فرار کردید و جنازههایتان باقی ماند. ما پس از فرار شما متوجه ماجرا شدیم رفتیم ببینیم قضیه چه بوده است. آیا ما شما را شکست دادیم یا خداوند شما را شکست داد؟ امام فرمود این شنهای طبس مأمور خدا بودند. قرآن میفرماید کل هستی «جُنُودُ اللَّه» هستند، اما ما باز هم باور نمیکنیم. طوفان، آفتاب، ابر و باد همگی «جُنُودُ اللَّه» هستند و همه چیز بر اساس حساب و کتاب است، اما ما آن را درک نمیکنیم؛ همانگونه که گمان میکنیم خودمان زارع هستیم در حالی که زارع خداوند است و ما این را هم نمیفهمیم.
این معجزات را همان موقع مسخره کردند و گفتند طوفانی طبیعی در طبس رخ داده است و هر چند وقت یک بار طوفان میشود؛ الآن آمریکاییها شانس نداشتند که در آن زمان طوفان شد. این درست مانند همان سخنی است که به پیامبر میگفتند که در فصل بارندگی، باران آمده است و ربطی به دعای شما ندارد؛ این مسائل همواره تکرار میشود.
آیا میدانید کودتای شهید نوژه چگونه افشا شد؟ این موضوع از چند طریق فاش شد؛ یکی از آنها این بود که مأموران کمیته مشاهده کرده بودند در خانهای رفتوآمدهای مشکوک صورت میگیرد و به گمان این که آنجا خانه فساد است، وارد شدند. آنان پس از ورود، متوجه ابزار فساد شدند و هنگامی که قصد خروج داشتند، سگ صاحبخانه ناگهان پارس کرد و با دویدن به سمتی، دری را باز کرد و به زیرزمین رفت. مأموران به دنبال سگ رفتند و متوجه انبار اسلحه شدند. امام(ره) در سخنرانی خود فرمود آن سگ مأمور خدا بود. ما این حوادث را طبیعی تلقی نمیکنیم و مسائل بسیاری وجود دارد که صرفاً یک اتفاق نیستند.
سؤال: پرسیدند نوع حمایت خداوند از بندگان پاک چگونه است؟
جواب استاد: قرآن همین موارد را توضیح میدهد. ضمن این که قرآن میفرماید شما به شرط وقوع معجزه اقدام نکنید و بگویید خدایا ما کار خیری انجام میدهیم، پس امروز چند معجزه به ما نشان بده! شخصی گفت خدایا اگر واقعاً وجود داری، همین الآن نشانهای به من بده؛ در حالی که تمام عالم نشانه است و شما آن را نمیبینید، اما نشانهای خاص میخواهید. در این باره، حکایتی را که مرحوم علامه جعفری در حرم مطهر امام رضا تعریف کردهاند، نقل میکنم تا سخنم را به پایان برسانم. ایشان نقل میکردند شخصی کارهای خیر انجام میداد و به این باور رسیده بود که جزو اولیاءالله است. او گفت خدایا نشانهای به من برسان تا جایگاه خود را نزد تو چقدر است؟ بعد هم تصمیم گرفت به زیارت امام رضا برود و متوسل شود تا خداوند جایگاهش را به او بفهماند. او تعریف میکند همراه برادر و همسر برادرش به حرم آمدند. پس از زیارت و نماز، دیدم خانمی دارد میرود گمان کرد همسر برادرش است؛ به سمت او رفت و گفت خانم، کجا میروید؟ آن خانمو برگشت، به او نگاه کرد و گفت خیلی خری! مرحوم علامه میفرمود آن نشانهای که او منتظرش بود، همین بود؛ خداوند میخواست پیغام دهد تو خیلی خری که با انجام یک کار نیک، انتظار داری خداوند فرشتگان خود را بفرستد تا معجزه کنند و نوری پشت سرت و ابری بالای سرت حرکت کند.
قرآن هم دقیقاً همین را میفرماید که خداوند با شماست؛ مشکلات را به گونهای الهی تفسیر کن؛ شما مأمور به تکلیف هستید، نه نتیجه. بنگرید که خداوند چگونه گاهی بدون ابزار مادی مشکلات شما را حل میکند و گاهی هم با وجود ابزار، مشکل حل نمیشود.
سؤال: پرسیدند آیا ممکن نبود خداوند اجازه ندهد دشمن موفق شود؟
جواب استاد: این به دلیل آن است که این دوست ما از فلسفه خلقت که در قرآن توضیح داده شده است، آگاهی ندارد. خداوند دستکم در سه جای قرآن میفرماید اگر ما میخواستیم، هیچ کس مشرک نمیشد؛ اما این عالم، محل امتحان و حرکت اختیاری است و شما باید با آزادی و آگاهی خودتان با پای خودتان به سوی بهشت یا جهنم گام بردارید.
سؤال: یکی از دوستان میگوید از یک طرف گفتید قضاوت تاریخ را قبول ندارید و تاریخ اهمیتی ندارد، و از سوی دیگر به قرآن و روایات و تاریخ ارجاع میدهید.
جواب استاد: بنده آن تعبیر امام را در پاسخ به آقای منتظری عرض کردم؛ آقای منتظری میگفت در آینده تاریخ درباره این کار شما چه قضاوت خواهد کرد و افکار عمومی به ما چه خواهند گفت و آیا ما را تشویق میکنند یا خیر؟ امام فرمودند من با تاریخ کاری ندارم، من به قضاوت الهی توجه دارم. به این معنا تاریخ چست. اما این که قضیه طبس اتفاق افتاده، پس چرا قرآن عبرت و قصص انبیاء را میگوید؟ آنها هم تاریخ است. همانطور که عرض کردم، ما تاریخ واقعی و غیرواقعی داریم.
در آخرین بخش از سؤال ایشان پرسیده شده است که آیا در دوره آخرالزمان، اسلام ضعیف میشود یا قوی میشود؟
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
هشتگهای موضوعی