اینک جنگ احزاب، نبرد سرنوشت و فرزندان سلمان فارسی (نبرد با آمریکا و اسرائیل، در پرتوی قرآن)
نشست (مجاهدین، قاعدین و دو سبک تلاوت قرآن) - دارالقرآن
بسمالله الرحمن الرحیم
«إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلاّ قَلِیلاً» فرض کنید که شما فرار کردید و در جبهه پیامبر را تنها گذاشتید. کشته نشدید. میروید صد کیلو دیگر نخود، لوبیا و امثال اینها را میخورید، بعد دویستوسی بار دیگر به دستشویی میروید و بعد از آن میمیرید. میفرماید به آنها بگو اگر شما زنده بمانید و بعد از شما پیامبر اسلام از بین برود و شما بمانید، حقیقتاً دستاوردی نخواهید داشت. «لَاتَمتعوا قَلِیلًا»؛ شما چند روز بیشتر میمانید و هیچ کاری هم انجام نمیدهید و مرگ بدتری در انتظار شما خواهد بود. آن چیزی که شما دنبال آن هستید، قلیل است. آن چیزی که از دست دادید کثیر بود. اینجا که میگوید اینهایی که از دشمن فرار میکنند، میگویند: بس است، بیایید تسلیم شویم. چیزی که تو به دست آوردی، این است که حداکثر چند سال دیگر اینجا میمانی و بعد میروی. اما چیزی که از دست دادی، چه بود؟ تو همه چیز خود را از دست دادی. تو سعادت، بهشت و خدا را از دست دادی. تو هیچ چیزی به دست نیاوردی. تو میخواستی تجارت کنی، اما در تجارت خود ورشکست شدی. این مجاهدین، شهدا و جانبازان، پیروز شدند. حالا دو روز دیگر همه شما میمیرید؛ هم شما و هم آنها میمیرید. بعد میبینید که چه اشتباه بزرگی مرتکب شدید. شما به خودتان خیانت کردید نه به پیامبر. بعد هم میفرماید: شما خودتان دارید به سمت جهنم میروید.
یک نکته دیگر در این آیه این است که اعمال خود شما، شما را جهنمی میکند. ما شما را به جهنم نبردیم. ما هیچ کسی را به جهنم نمیبریم. شما خودتان دارید برای خودتان جهنم درست میکنید. خودتان هم در آن میروید. جهنم محصول انتخابهای خود شما است. بهشت هم محصول تصمیمهای خود شما است. شما همین الان دارید بهشت و جهنم خودتان را میسازید. کسی از قبل برای شما بهشت و جهنمی آماده نکرده است. همین الان خودت داری آن را میسازی.
این را هم میفرماید که اینها مسئول اعمال خودشان هستند. ما کسی را که خودش جهنمی نباشد و خودش، خودش را جهنمی نکند، به جهنم نمیبریم. تو خودت، داری خودت را جهنمی میکنی. به اینها میگوید.
خودش این سوال هم که چرا خداوند اینجا سوال میکند و به پیامبر میگوید سوال کند، برای این است که نکند یک چیزهایی هست که شما میفهمید و ما نمیدانیم. «هل انَّکُمُ الْفِرارَ؟» آیا این فرار کردن سودی دارد؟ اگر سود دارد، ما هم فرار کنیم. از آنها یک سوال بپرس. آیا آنها یک جواب منطقی دارند؟ آیا آنها اصلاً حرفی برای گفتن دارند؟ بگو اصلاً ما قضاوت نمیکنیم. ما نمیگوییم فرار کردن از دشمن فایده ندارد. ما سوال میکنیم. راستی آیا این کار فایده دارد؟ یعنی اگر شما فرار بکنید، دیگر نمیمیرید؟ این سوال را از آنها بپرسید. این سوال باید وجدان طرف را تکان بدهد تا او کمی فکر کند. مثلاً میگوید اگر شما اینجا باشید، شب نمیشود؟ خب معلوم است که اگر شما اینجا باشید، شب میشود؛ به خانهتان هم بروید، شب میشود. ولی ما از شما سوال میکنیم که کمی فکر کنید. مثل این که تو تا حالا یک بار هم به این مسئله فکر نکردهای. آیا واقعاً فکر کردی که وقتی میروی، دیگر نمیمیری؟ این سوال هم مهم است که یک روشی هم هست. میگوید: ما خیلی وقتها به جای این که به طرف مطلبی را تلقین کنیم، از او سوال میکنیم. آیا میخواهی بگویی این کار بد است؟ بعضی وقتها از او سوال کن: آیا این کار خوب است؟ آیا خوب است که ما هم این کار را انجام بدهیم؟ بگذار او با خودش بگوید که این کار بد است. میگوید: از آنها بپرسید که چرا فرار میکنید؟ شما میگویید دشمن پیروز شد و دیگر ول کنید. آیا این فرار شما نفعی هم به حال شما دارد؟ آیا دیگر نمیمیرید؟ یا فوقش چند روز دیگر، چند روز دیگر و چند وعده دیگر غذا میخورید و به دستشویی میروید و دعوا میکنید و عصبانی میشوید و میخوابید و بیدار میشوید و بعداً میروید.
میفرماید: «قَدْ یَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِینَ مِنکُم»؛ «معوّق» اینها کسانی هستند که مقاومت را به تعویق میاندازند. یعنی آنها درباره مردم حرف میزنند و شایعهپراکنی میکنند. آن کسانی هم که میخواهند کنار پیامبر بایستند و مقاومت بکنند، اینها روحیه آنها را هم خراب میکنند. خودشان که نمیروند، آنها را هم میترسانند. خودشان جان نمیدهند، مال نمیدهند و بقیه را هم میترسانند و به شک میاندازند. میفرماید: ما آنها را میشناسیم. «قَدْ یعَلِمَ اللَّهُ». خداوند همه آنها را تا ابد میشناسد؛ خداوند این تیپ آدمها را میشناسد. اینها چه کسانی هستند؟ «الْمُعَوِّقِینَ مِنْکُمْ». آنها کسانی هستند که مدام میخواهند عمل صالح را به تعویق بیندازند. آنها مدام میگویند: آقا حالا دیر نمیشود بعداً انجام میدهیم! نمیگوید با اصل آن مخالف هستم، بلکه مدام آن را به تأخیر میاندازد که حالا دیر نمیشود! چرا آقا، دیر میشود. اگر شما همین الان نروید، دیر میشود. ما بعداً پول میدهیم، بعداً نمازهای خود را میخوانیم، بعداً میرویم! فرماید این جور آدمها هیچ وقت نمیروند و خداوند در بین شما کسانی را که میگوییم «بعداً» و کار را به تعویق میاندازند، میشناسد.
«و الْقَائِلِینَ لِإِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ إِلَیْنَا». آنها بین شما هستند، اما یواشکی یا گاهی علنی به دوستان خود و همفکران خود و امثال اینها میگویند که: بابا این پیامبر را ول کنید. اینها دیوانه هستند. اینها میخواهند مدام بجنگند تا همه شما کشته نشوید و همه چیز خراب نشود اینها این کار را ول نمیکنند. شما ایشان را ول کنید و به سوی ما بیایید. بابا، بیایید تا ما به عقب برویم، اینجا جای ماندن نیست! «وَلَا یَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِیلًا». آنها میگفتند که شما خودتان را به کشتن ندهید. این افراطی هستند تا زمانی که همه شما را شهید نکند و تا زمانی که همه اموال شما و زندگی شما را به باد فنا ندهد، ول نمیکند.
«وَلَا یَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِیلًا». اینها اگر هم بمانند، اهل جنگیدن نیستند. آنها سیاهیلشکر هستند. اینها فقط سهمیه غذا و جیره رزمندهها را میگیرند و میخورند. تا همین الان هم که آنها بین شما بودهاند، بازی است. اینها بین شما بودهاند ولی جزو شما نیستند. اینها اصلاً اهل مقاومت نیستند. «وَلَا یَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِیلًا» اینها اهل سختی و اهل هزینه دادن نیستند. آنها وا دادهاند تا آخرش نمیایستند. آنها یک جایی یک بهانهای میگیرند و میروند. اینها نمیجنگند. شما ناراحت نشوید که چرا اینها دارند میروند؟ چرا اینها ما را تنها گذاشتند؟ چرا اینها در جبهه نیستند؟ خداوند میفرماید: آمدن آنها در جبهه هم به نفع شما نیست؛ چون اصلاً اینها به خدا و آخرت ایمان ندارند. اینها این چیزها را قبول ندارند. اینها فکر میکنند اینهایی که شهید شدند، بدبخت شدهاند و اینهایی که در میروند، خوشبخت هستند!
شأن نزول آیه قبلی این بود – که قبلاً یک اشارهای کردیم- که وقتی نیروهای شرک عظیمترین لشکرکشی علیه اسلام یعنی جنگ احزاب را انجام دادند، همه با هم متحد شدند. مشرکین، بتپرستها، یهودیهای سرمایهدار و منافقین داخلی در پشت جبهه در شهر، همه با هم متحد شدند. یک لشکر ده هزار نفری که عظیمترین سپاه علیه پیامبر بود، آمده است. آن وقت دیدند که مسلمانان خندق کندهاند. آنها گفتند: این سبک جنگیدن ایرانیها است که گودال میکنند و پشت آن قایم میشوند؛ ما اینجوری نمیجنگیم که اینها از ایرانیها یاد گرفتهاند. چرا؟ چون خط، خط سلمان فارسی بود؛ او پیشنهاد داد که در اینجور موارد که دشمن زیاد است و ممکن است شهر سقوط کند، یک بخشهایی را خندق بکنند و کانال بکنند. ما در ایران این کار را میکردیم. پیامبر گفتند: این روش ایرانی، روش خوبی است. و سلمان که یک ایرانی بود، فرمانده خط دفاعی اسلام شد. پیامبر فرمودند: شما خودت نظارت کن و آموزش بده. اینها گروههای ده نفره بشوند تا یاد بگیرند چطور خندق بکنند که دشمن نتواند یک مرتبه وارد شهر بشود.
وقتی آنها رسیدند، گفتند: در بین عرب، چنین روشی در جنگ نبوده است. اینها حقهبازیهای ایرانی است. اینها تاکتیکهای آنها است. بعد که سوارهنظام و نیروها نتوانستند رد شوند، چهار- پنج نفر از قهرمانان عرب مثل "عمرو بن عبدود"، "حبیرهبنوهب"، "ضرارهبنخطاب" و امثال اینها جلو آمدند و شروع به مبارز طلبیدن کردند. آنها به مسلمانان گفتند: شما که رفتید پشت این گودالها قایم شدید، مگر شما نمیخواستید به بهشت بروید؟ مگر این محمد به شما نمیگفت که هر کسی کشته شود، به بهشت میرود؟ آیا شما نمیخواهید به بهشت بروید؟ خب، چرا شما رفتید پشت خندقها قایم شدید؟ حالا بیایید جلو. هر کسی که میخواهد به بهشت برود، بیاید تا من خودم همه شما را به بهشت بفرستم. او دو - سه بار این را گفت، اما مسلمانان نیامدند ترسیدند، چون به یکدیگر میگفتند: بابا، ما این شخص را میشناسیم. او هر بار که به معرکه رفته است، طرف مقابل را زده و کشته است. حتی مسلمانان رزمنده هم مدام به یکدیگر نگاه کردند که چه کسی میرود. سه بار پیامبر فرمودند: یک نفر برود و شر اینها را کم بکند. علی(ع) بلند شد. حضرت امیر(ع) در آن موقع 27- 28 ساله بودهاند. پیامبر اشاره کردند: بنشین. بار سوم که آن شخص آمد، مدام متلک میگفت و مسخره میکرد. میگفت: بهشت کو؟ چه شد؟ مگر شما نمیخواستید به بهشت بروید؟ الان آنها آنجا منتظر شما هستند! او بطور مسخرهآمیز میگفت: بهشت چیست؟ جهنم چیست؟ او کلاه شما را برداشته و میگوید خدا با من حرف میزند. او دروغگو است. او مجنون، دیوانه و کذّاب است. اما اگر شما راست میگویید و به این حرفها و شعارها اعتقاد دارید، بیایید تا خودم شما را به بهشت بفرستم. علی(ع) بلند شد و بار سوم پیامبر به ایشان اجازه دادند.
حالا جالب است که یکی از همین تیپ آدمها که در میان مسلمانان بود، به بغلدستی خودش گفت: به خدا من این شخص (عمربنعبدود) را میشناسم. این یک شیطان مجسم است. او تا الان در هیچ نبردی شکست نداشته است. در هر جنگی که بین قبایل میشود، اگر فلانی و فلانی در هر طرفی باشند، آنها برنده میشوند! به خدا او دست از سر ما برنمیدارد. اگر همه ما هم برویم، او تکتک ما را میکشد. کسی نمیتواند با اینها بجنگد. هم تعداد آنها زیاد است و هم آدمهای آنها پهلوانان جهانی هستند. بعد رفیق او گفت: خب، ما الان چکار کنیم؟ ما گیر افتادیم! هیچ راهی ندارد، مگر پیامبر نمیگوید فداکاری کنید؟ خب، ما خود پیامبر را فدا کنیم! ما پیامبر را تحویل آنها بدهیم بگوییم آقا، به خدا همه مشکلات زیر سر این است او این شعار را به ما یاد داد و ما را تحریک کرد. بیایید هر کاری که میخواهید خودتان انجام بدهید! او گفت: بیا یک کاری انجام بدهیم. اصلاً شاید خود پیامبر هم راضی بشود. بگوییم آقا، همه چیز زیر سر ایشان است. ما اصلاً هر چه او گفت را باور کردیم. او این شعارها را داد. یا به پیامبر بگوییم: خب، حداقل خود شما به بهشت بروید! حالا که کسی بلند نمیشود شما که به ما گفتید شهدا به بهشت میروند، خب شما به بهشت بروید. پیامبر خودش برود کشته شود؛ آن وقت دیگر آنها با ما کاری ندارند. بعد ما هم میگوییم: آقا، ببخشید. ما یک غلطی کردیم! و ماجرا تمام میشود و بعد ما پیش زن و بچههای خود برمیگردیم. آنجا آیه نازل شد: «مُعَوِّقِینَ» یعنی همانهایی که مدام به یکدیگر نگاه کردند. آن طرف متلک میگفت و به مسلمانان فحش میداد که بیپدر و مادرها، بیایید! اینها مدام به یکدیگر نگاه میکردند که ببینند کسی بلند میشود یا نه! و دوباره باز سر جای خود مینشیند. اینها «مُعَوِّقِینَ مِنْکُمْ» هستند. اینها همان کارهایی است که ما خودمان بلد هستیم انجام بدهیم. بله، من هم که فلان شهدا و اینها، الان وقت آن است. خب، تو پاشو و برو! حالا دوستان هستند، برادرها هستند! حضرت علی بلند شد. وقتی ایشان به جلو رفت، پیامبر گفتند: «تمام اسلام و تمام کفر الان رو در رو قرار گرفتهاند. الان هر کسی که شکست بخورد، جبهه او شکست خورده است؛ چون تمام دو لشکر دارند به اینها نگاه میکنند.»
آیه بعدی - که بعضی مفسرین میگویند باز در مورد حضرت امیر(ع) نازل شده است- آن آیه دیگر درباره «مُعَوِّق» است؛ یعنی اینهایی که جلوی بقیه را میگیرند. اینها خودشان هم اهل این کار نیستند. او نه خودش به جبهه میرود و نه میگذارد که بقیه بروند و باز آنهایی را که رفتند، مسخره میکند.
قرآن میگوید بعضیها اصلاً انفاق نمیکنند و خودشان چیزی به کسی نمیدهند، بعد به کسانی که انفاق میکنند، متلک میگویند و آنها را مسخره میکنند که چرا شما بیخودی به اینها پول میدهید؟ قرآن میگوید: اینها چه وحشیهایی هستند؟ خودشان نمیدهد، باز آنهایی را که میدهند، مسخره میکند.
«قَالُوا لِإِخْوَانِهِمُ». این تیپهای مریض به برادران خود علامت میدهند که: بابا، اینجا جای ماندن نیست بیایید تا برویم! آنها که برادران تنی نبودند و برادر خانواده نبودند. وقتی میگوید برادر، یعنی همفکران. سه - چهارجور برادر در قرآن ذکر شده است. 1) یکی همین برادر و خواهرهای معمولی که از یک خانواده هستند. 2) وقتی میفرماید برادر، به مفهوم برادران ایمانی و اعتقادی است. میگوید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»؛ مؤمنین همه با هم برادر هستند. آنها برادر و خواهر هستند. این برادریِ عقیدتی است. برادر نباید اجازه بدهد که برادرش گرسنه، مریض، گرفتار باشد یا منحرف بشود. همه ما عضو یک خانواده باشیم. 3) از آن طرف میفرماید یک عده هستند که «إِخْوَانُ الشَّیَاطِینِ» هستند. اینها کسانی هستند که اموال و نعمت را همینطور ریخت و پاش میکنند و حساب و کتاب ندارند. آنها شعور و عقل اقتصادی ندارند که کجا و چقدر مصرف میکنند. میفرماید: اینها برادران شیطان هستند! یعنی دیگر رابطه آنها با شیطان از رابطه معمولی گذشته است. آنها دیگر به یکدیگر میگویند: اخوی! یعنی دیگر تمام زندگی او یکسره شیطانی شده است. او هر کاری که میکند، شیطانی است. 4) یکی هم همین آیه است که برادری است که میگوید یعنی آنها به لحاظ سیاسی با هم برادر هستند؛ و برادران آنها یعنی کسانی که از نظر سیاسی با هم هستند، میگویند: دیگر الان وقت آن است که باید در بروند. «یَعْلَمُ اللَّهُ». اینجا باز نمیفرماید «عَلِمَ اللَّهُ». او نمیگوید خدا آگاه شد که اینها چه گفتند؛ بلکه میگوید خداوند همواره میداند و آنهایی را که بین شما جزو معوقین هستند و مدام کار را به تأخیر میاندازند و میخواهند کار انجام نشود، میشناسد. «یَعْلَمُ اللَّهُ» یعنی خداوند این نوع تبلیغات سوء دشمن و این جنگ روانی دشمن را نه فقط هزار سال پیش، بلکه همین الان و تا آخر، این تیپها را برای تو افشا میکند. میفرماید: خدا اینها را میشناسد. خدا میداند که اینها دارند چه میکنند. اینها فکر میکنند که زیر ذرهبین نیستند و کسی نفهمید. فرماید: همه شما زیر ذرهبین هستید. بعد آنها خودشان که فرار میکنند، بقیه را هم میترسانند.
«لَا یُقَاتِلُونَ الْبَأْسَ قَلِیلًا». معنی آن این است که اینها به جبهه هم میآیند. حتی ممکن است که او به جبهه هم بیاید، اما مردِ جنگیدن نیست. او تا اهواز با لباس خاکی و با اسلحه عکس میگیرد، ولی فقط عکس میگیرد! در عملیات نیست. وقتی عملیات شروع میشود، او تا همان اولش هست اما تا میبیند که دست و پا دارد قطع میشود و این شخص کشته شد و آن یکی افتاد، به چاک میزند. میفرماید: «لَا یُقَاتِلُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِیلًا». آنها میآیند. او در انقلاب میآید، در تظاهرات میآید و حتی ممکن است در جبهه هم بیاید اما تا وقتی که خطر نیست و نباید هزینه جدی بدهد. تا همان لبه میآید و بعد به چاک میزنند. آنگاه میفرماید: شما نگران نشوید که اینها فرار میکنند و میروند. اینها اگر بمانند هم به درد شما نمیخورند! انگار که این آیهها همین الان نازل شده است.
در جای دیگر که میفرماید: اینها خیر شما را نمیخواهند، منافع خودشان را میخواهند. این هم یک پیام است. «أشحهً علی الخیر» آنها برای منافع شخصی خودشان حرص میزنند. هر جا که به اینها یک چیزی برسد، حاضرند. مثلاً میگویند آقا، فلان چیز را دارند پخش میکنند. الان یکجوری شده که شما هر چه را بگویید، دارند پخش میکنند اینها زود صف میبندند. مثلاً اگر بگویید ما میخواهیم مدفوع الاغ را پخش کنیم. آنها یک مرتبه صف میبندند. میگوید ما میخواهیم همان چیزی را که خودت هم در خانه داری، به آنهایی بدهیم که ندارند! باز او میرسد و اول صف میایستد. تو مگر چقدر میخواهی؟ مگر تو نداری؟ وقتی تو داری، او کم دارد بگذار او برود و بگیرد. «أَشِحَّةً عَلَى الْخَیْرِ». میگوید آنها مثل سگ لهله میزنند و حریص هستند. آنها هیچ وقت سیر نمیشوند. هر جا که سفرهای باشد، اینها اول صف میایستند. میخورد، دوباره توی صف میرود که بازدوباره بخورد. باز به رفیقش میگوید تو هم یک قابلمه بیاور که باز برویم بخوریم. این همه آدم گرسنه هستند، آنها چه؟ نه، ما باید بیشتر بخوریم! میفرماید: «أَشِحَّةً عَلَى الْخَیْرِ». میفرماید: اینها سیر نمیشوند. آنها هر چه میخورند، باز طلبکار هستند! میفرماید: اینها وقتی دشمن شکست میخورد، باز هم باور نمیکنند که دشمن شکست خورده است. حالا مرحله جدید است. دشمن آمده با ده هزار نیرو حمله و محاصره کرده است. بعد بدون جنگ و با این ضربهای که علی به آنها زد، اینها جا خوردند. بعد آن طوفان که خداوند میفرماید ما فرستادیم، باعث شد اردوگاه اینها ازهم بپاشد. آنها ترسیدند و فرار کردند. بعد از یک ماه که شهر را محاصره کرده بودند، آنها رفتند. نیروهای گشت شناسایی پیامبر آمدند، تحقیق کردند، برگشتند و به رسول خدا گفتند: یا رسول الله، معجزه شد. اینها رفتند. اینها که پیروز بودند، چطور فرار کردند؟ آنها برای چه رفتند؟ بعد این خبر در شهر میپیچد. همین تیپ آدمها میگفتند: محال است که آنها رفته باشند. امکان ندارد! گفتند آنها خودشان فرار کردند گفتند ما شکست خوردیم. آنها رفتند و دارند به خانههایشان میروند. باز میگویند نه، شما خیال کردید! مگر کشک است؟ اینها ابرقدرت هستند. آنها نمیروند.
مگر همین الان همین حرفها را بعضیها نزدهاند؟ آن دفعه عرض کردم یکی از این مسئولین مملکت میگفت: آمریکا یک دستگاههایی دارد که اگر این شاسی را فشار بدهد، کل اسلحههای ایران از کار میافتد! آقا شما اینقدر شعار ندهید. آمریکا یک چیزهایی دارد که تمام موشکها و تانکهای شما و همه اینها از کار میافتد. اینها اینقدر بقیه را ترساندند و اینقدر خودشان آنها را باور کردند. وقتی طرف خودش میگوید ما شکست خوردیم و میگوید: ما هفت هزار میلیارد دلار پول در عراق و سوریه خرج کردیم و از انقلاب اسلامی شکست خوردیم! او از افغانستان فرار میکند و از عراق عقبنشینی میکند. او خودش دارد میگوید: ما نتوانستیم. او یمن را از دست داده است. باز اینها در داخل کشور میگویند نه، اینجوری نیست. مگر به این سادگی است؟ شما ساده هستید. مگر اینجوری است؟ مگر آنها شکست میخورند؟ نه، آنها نقشه دارند. آنها میروند تا از یک جای دیگر بیایند. الان فردا صبح اینجا میآیند.
قرآن میفرماید که: «یَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ یَذْهَبُوا» دشمن فرار کرده، شکست خورده، ول کرده و دارد میرود. اردوگاه او ازهم پاشید. اما اینها میگویند نه، «لَمْ یَذْهَبُوا». نه، آنها نرفتند. این خبرها دروغ است درست نیست. امکان ندارد که آنها شکست بخورند. آنها ابرقدرت هستند. «لَمْ یَذْهبُوا». آنها نرفتند. «وَإِنْ یَأْتِ الْأَحْزَابُ یَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِی الْأَعْرَابِ». آن وقت اینجا یک کمی گردنکلفت میشوند، در حالی که اگر درگیری شروع شود، اینها آرزو داشتند که ایکاش ما جزو بادیهنشینان بودیم و وسط بیابان و در کویر بودیم اما اینجا نباشیم! ما حاضریم آن طرف دنیا در سوراخ موش در کویر در بادیه باشیم، ولی در این شرایط در مدینه نباشیم. اوضاع را الان کنفیکون میکنند. آنها الان همه ما را با خاک یکسان میکنند. میگوید اینها اینقدر بزدل و ترسو هستند که اگر «یأت الاحزاب» دوباره دشمن برگردد، اولاً باور نمیکنند که آنها شکست خوردند و دارند میروند. میگویند نه، نرفتند. بعد، اگر دشمن برگردد، «یَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِی الْأَعْرَابِ»؛ آنها آرزو میکردند که ایکاش ما هم جزو اعراب بادیهنشین در وسط بیابان بودیم و اهل مدینه بودیم و در شهر نبودیم. آنها اینقدر میترسند.
قرآن میگوید: اینها از خدا نمیترسند. آنها از اینها میترسند ولی از خدا هیچ ترسی ندارند؛ چون آنها روی خدا حساب باز نمیکنند. آنها اصلاً خدا را جدی نمیگیرند. آنها آرزو میکنند که به وسط بیابان بروند تا فقط گزارشهای اینجا به آنها برسد. آنها اخبار را تعقیب میکنند تا ببینند شما چه زمانی از بین رفتید. الآن هم یک تیپهایی اینجا اینطوری هستند تا یک چیزی میشود میگویند ما از ایران به یک جای خوب رفتیم! بعد از آنجا رادیو، ماهوارهها و امثال اینها را چک میکنند تا ببینند شما چه زمانی سقوط کردید. آنها اخبار شما را پیگیری میکنند که شما چه زمانی سقوط کردید. ولی او حاضر است به وسط بیابان برود و در جای شما نباشد. آنها اینقدر میترسند. «یَسئلَونَ أَنَ أنبائکم» انباء یعنی اخبار. آنها اخبار شما را تعقیب میکنند که خب، اینجوری شد، جنگ اینجوری شد، تحریم اینجوری شد، حمله اینجوری شد، فلان شد، اغتشاش اینجوری شد، الان دیگر کار تمام است. آخ جون، ما آنجا نیستیم. آخ جون، ما که اینجا هستیم!
میفرماید که: «یَسئلَونَ أَنَ أنبائکم» آنها اخبار شما را تعقیب میکنند. ولی آنها آدمهای سستایمانی هستند که نه اهل مبارزه هستند و نه اهل استقامت هستند. «مَا قَاتَلُوا إِلَّا قَلِیلًا». اگر اینها در مدینه بین شما هم باشند، اهل جنگیدن نیستند. آنها یک چند دقیقهای شعار میدهند و یک تق و تقی میکنند و بعد هم به چاک میزنند. بعد میفرماید: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ». اگر شما الگوی خوب میخواهید به پیامبر نگاه کنید. وقتی شما میترسید، شک میکنید و شایعات پخش میشود، شما چهارچشمی به پیامبر نگاه کنید و ببینید که ایشان چکار میکند.
اینجا که میگوید «اسوه حسنه»، معلوم میشود که ما «اسوه سیئه» هم داریم؛ یعنی الگوها. شما الگوی خوب دارید و الگوی بد دارید. دشمن دائم دارد برای ما الگوهای بد میسازد. آنها قهرمانان منفی را میسازند. «اسوه حسنه» یعنی قهرمان مثبت و الگوی مثبت. خداوند هم برای ما الگوسازی کرده است میگوید: «پیامبر». دشمن هم الگوسازی میکند و برای شما قهرمانسازی میکند. آنها آدمهای ضدقهرمان را به قهرمان شما تبدیل میکنند. قهرمان شما و الگوی شما اوست. «لِمَنْ کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ». اما به شرطی که شما خدا و آخرت را باور کرده باشید. اگر شما معتقد باشید که خدا و آخرت دروغ است، نه، لازم نیست که پیغمبر الگوی شما باشد. اما اگر شما این هدف را پذیرفتید و باور کردید که خدا هست و شما چند سال اینجا هستید و بعد از آن ابدیت و آخرت است، اگر شما این را قبول کردید، الگویی بهتر از پیامبر ندارید. ببینید که او چه زمانی آرام است، تا شما هم آرام باشید. او چه زمانی میجنگد، تا شما هم بجنگید. او چه زمانی صلح میکند، تا شما هم صلح کنید و آرام باشید.
«وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا». کسانی میتوانند خط پیغمبر را بروند که خدا را زیادی یاد کنند، نه کم. ببینید الان اگر از همه ما بپرسید، میگوییم ما خدا را قبول داریم و اجمالاً به یا خدا هم هستیم و یک یا الله، سبحان الله یا نمازی میگوییم. این آیه میفرماید: اینها خوب است، ولی کافی نیست. میفرماید کسانی میتوانند تا آخر کنار پیامبر بایستند که الله را زیادی یاد کنند. او نمیفرماید که «ذکر الله» بلکه میگوید: «ذکر الله کثیرًا». میگوید آنها باید در شبانهروز، در زندگی، در کار سیاسی، خانوادگی، شخصی و اقتصادی، خدا را زیاد یاد کنند. یعنی حواس آنها دائم به او باشد. میگوید: اینها میتوانند دنبال پیغمبر بروند. اینها با او به بهشت میروند. بقیه شما نمیتوانید بروید! حتی اگر شما کمی و گاهی به یاد خدا باشید. حتی اگر شما کمی و گاهی حتی به جبهه هم بروید، ولی ادامه نمیدهید و این کار موقت است. بعد شما دوباره برمیگردید و به یک آدم شلختهای تبدیل میشوید.
قرآن در مورد دو نفر تعبیر «اسوه» را به کار برده است. یکی حضرت ابراهیم(سلام الله علیه) است که قهرمان بتشکنی بود؛ او قهرمان برائت از شرک و مشرکین بود. گفت: شما ابراهیمی باشید. ابراهیم با استکبار نمرود و با بتها درافتاد تا او را در آتش بیندازند. او گفت: من را بسوزانید.
من در یک روایتی دیدم که وقتی میخواهند ایشان را در آتش بیندازند، جبرئیل به ایشان میگوید که: آیا شما کمکی، کاری یا چیزی میخواهید میتوانیم کاری کنیم که اینها اصلاً نتوانند شما را در آتش بیندازند. جبرئیل میگوید که بیاییم تا به روش فرامادی و غیرطبیعی جلوی آنها را بگیریم؟ میفرماید که نه. الان من آماده آتش گرفتن و سوختن هستم. خدا میبیند و خدا میدانند که من دارم برای او این کار را انجام میدهم. هر اتفاقی که برای من بیفتد، برایم مساوی است و فرقی نمیکند؛ چون این کار پیش چشم اوست. خداوند هم پاداش او را میدهد؛ به طوری که وقتی او در آتش افتاد، آتش شعلهور بود اما ابراهیم نمیسوخت و بیرون آمد. خداوند میفرماید که ما به آتش فرمان دادیم که: «کُونِی بَرْدًا وَ سَلَامًا»؛ یعنی سرد و سلامت باش و نسوزان تا او سالم بیرون بیاید.
خب، یکی در مورد حضرت ابراهیم(ع) بود که با همه شرک درافتاد. ابراهیم را میگویند که او پدر همه انبیاء است. او شیخالانبیا است. او پدر ایمان است. او حاضر شد برای خدا اسماعیلش را سر ببرد. او ساختمان کعبه را بنا کرد. او گفت: من با اینها درگیر میشوم. شما من را در آتش بیندازید. یعنی اوج اخلاص، عشق و درگیر شدن است. حالا اگر کسی به ابراهیم(ع) بگوید آقا، دین از سیاست جداست. شما به نمرود چه کار داری؟ خب، تو میخواهی خدا را بپرستی، برو بپرست. برای چه بتهای اینها را میشکنی؟ نه، من باید با شرک مبارزه کنم. موحد بودنِ من کافی نیست. مبارزه با شرک واجب است. اینها با هم هستند. یکی به ابراهیم میفرماید که او اسوه است.
یکی هم راجع به پیامبر میگوید که ایشان «اسوه» است. خداوند این آیه اسوه را کجا گفت؟ خداوند کجا فرمود که پیغمبر اسوه حسنه و بهترین الگو است؟ در همین جنگ احزاب این را فرمود. او در چه چیزی اسوه است؟ در این که همه محاسبات علیه پیامبر است، ولی روحیه ایشان، رفتار ایشان و آرامش ایشان جوری است که انگار صددرصدِ همه امکانات در این طرف است. او یک ذره نه تردید کرد، نه ترسید و نه خط خود را عوض کرد. حالا خداوند میگوید که شما که اینقدر ترسیدید، وا دادید، خیانت کردید، حریص هستید، دروغ میگویید، متلک میگویید «أَلْسُنَةُ الْحَتَّادِ» یعنی همینها که مدام به مبارزین متلک میگویند. شما هیچی، آنهایی که این وسط جزو مؤمنین هستند، آنها شک میکنند، میترسند، نگران میشوند و این شایعات را باور میکنند آیا شما پیامبر را نمیبینید که چطور محکم ایستاده است؟ بهترین الگو اوست. پیامبر نمیترسد، تردید نمیکند و عقب نمیرود. الگوی شما در مقاومت و استقامت اوست.
حالا جالب است که امیرالمؤمنین را همه میگوییم شیر عرب و شجاعترین است. واقعاً هم همینطور بود. حضرت امیر میگوید که: به خدا قسم اگر تمام عرب در یک طرف جلوی من بایستند و من تنها در یک طرف باشم، من نمیترسم. این علی است که میگوید من در تمام عمرم هیچ وقت از هیچکس و هیچچیزی نترسیدم. این علی میگوید که: ما در جنگها وقتی کارها سخت میشد، فشار سنگین میشد و خطر صددرصد میشد، اولاً پیامبر اکرم از همه ما به دشمن نزدیکتر بود. پیامبر عقب نمیایستاد بلکه ایشان از همه ما جلوتر میرفت و وقتی همه رزمندهها، حتی آنهایی که برای شهادت آمده بودند و مؤمنینِ واقعی بودند، آنها هم نمیترسیدند، امام علی میگوید: ما به پیغمبر پناه میبردیم؛ یعنی پیامبر اینقدر آرامش، شجاعت و قدرت روحی داشت.
این «لقد» دوتا تأکید است. ما او را اسوه قرار دادیم. او برای شما اسوه خوبی است. یعنی شک نکنید و نگویید که خب چون او پیغمبر است، این کارها را انجام داد ما که پیغمبر نیستیم! خب وقتی میگویند اسوه و الگو، میگویند این آقا الگوی شما است. الگو یعنی چه؟ یعنی آن کاری را که او انجام میدهد، تو هم انجام بده. وقتی قرآن میگوید شک نکنید که بهترین الگو اوست، معنی آن این است که آن کاری را که او دارد انجام میدهد، شما هم میتوانید انجام بدهید. حالا ما وحی و پیغمبری را نمیگوییم. اگر ایشان محکم است، شما هم محکم باشید. اگر او باگذشت است، شما هم باگذشت باشید. وقتی میگوید او الگوی خوبی است، یعنی شما نمیتوانی این بهانه را بیاوری.
میگوییم امیرالمؤمنین اینطور کرد میگویند بابا او امیرالمؤمنین بود! آقا امام حسین در کربلا این کار را کرد، میگویند او حسین بود! ما که حسین نیستیم. خب تو حسین نیستی، اما او الگوی توست. تو باید همان خط را در حد توانت بروی. این هم یکی از بهانههایی است که آنها همیشه میآوردند. الان هم میآورند. میگوییم ابراهیم بتشکنی کرد؛ میگویند او ابراهیم بود ما که ابراهیم نیستیم! او معصوم بود ما که معصوم نیستیم! او پیغمبر بود. خدا میگوید او پیغمبر بود، اما او الگوی شما بود. هر کاری را که او انجام داد، شما هم انجام بدهید. هر کاری را که او انجام نداد، شما هم انجام ندهید. شما به او نمیرسید، ولی مسیر شما مسیر درستی است.
این هم یک بهانهای است که ما خودمان دیدیم. من خودم در زمان انقلاب هم دیدم که میگفتند آقا امام زمان که نیامدهاند. ما هم که امام زمان نیستیم. ما که نمیتوانیم کار امام زمان را انجام بدهیم! چه کسی گفته است که شما کار امام زمان را انجام بدهید؟ شما کار خودت را انجام بده. امام زمان میخواهد عدالت را در جهان برقرار کند؛ تو حداقل عدالت را در محله خودت و در خانه خودت برقرار کن. ما که امام زمان نیستیم. او علی بود این کارها را انجام داد. او پیغمبر بود. میفرمود خب او اسوه شماست. یعنی شما باید دنبال او راه بیفتید و همان کارهایی را که او انجام داد، همه شما باید در حد توان خودتان انجام بدهید. این هم یک بهانهای است که آنها آن موقع هم میآوردند؛ الان هم میآورند و الگو نشان دادن خیلی مؤثر است. این بهترین روش تربیت و تبلیغ است. این هم که میگویند «ایام الله» را یاد کنید و به یاد بیاورید، برای این است که امروز دوباره همان مسائل قبلی است. باز یادتان رفته است. آن روزی که اینها در جنگ احزاب پیروز شدند، آن روز جزو «ایام الله» بود. آن روز را یادتان باشد. شما دوباره در همان شرایط، الان گیر میکنی. باز دوباره همان حرفهایی که آنها آن موقع میزدند ممکن است همان کارها را انجام بدهید. این که میگویند شما الگو بگیرید یعنی کارهای آنها را دیگر انجام ندهید و کارهای اینها را انجام بدهید.
قرآن میفرماید شما نمیتوانید پیامبروار و علیوار این خط را بروید. همه شما نمیتوانید اینها را الگو بگیرید. چرا آقا؛ ما که مسلمان هستیم و اینها را هم قبول داریم. به زیارتشان هم میرویم و اسم اینها را روی بچههایمان میگذاریم. میفرماید اینها کافی نیست. فقط کسانی میتوانند پیامبر را برای خودشان الگو کنند که خدا و آخرت را جدی بگیرند و زیاد به یاد خدا باشند. اگر شما اینگونه نباشید، نمیتوانید راه و خط پیامبر و انبیاء را بروید. هدف شما دنیاست اما هدف آنها آخرت است. شما کارهای آسان را انجام میدهید، اما کارهای سخت را انجام نمیدهید. مثلاً در مورد امضای میلیاردی، شما نمیتوانید مانند پیامبر و علی عمل کنید؛ چون شما به خدا و آخرت به اندازه کافی باور ندارید و شما زیاد به یاد خدا نیستید. شما نمیتوانید رشوه نگیرید و خیانت نکنید و هنگام فداکاری، شما فداکاری نمیکنید و میترسید. لذا میفرماید همه شما نمیتوانید پیامبر را الگو بگیرید و این بهانه را ندارید که بگویید او پیامبر بود ما که پیامبر نیستیم! او معصوم بود، ما که نیستیم. قرآن میگوید ما نگفتیم شما پیغمبر و معصوم باشید، بلکه ما گفتیم ببینید او چهکار میکند و شما همان کارها را در حد توان خودتان انجام بدهید. اما بعد میفرماید اما نمیتوانید بک نید چون شما خدا و آخرت را فقط به صورت تئوری قبول دارید، یعنی اگر کتبی و شفاهی امتحان بگیرند نمره میگیرید اما در امتحان عملی رفوزه میشوید، چون هدف شما خدا نیست و زیاد به یاد خدا نیستید.
این نکته مهمی است کسانی که این دو شرط را نداشته باشند نمیتوانند پیرو پیامبران و اهل بیت باشید. ممکن است شما بگویید که آنها را دوست دارید و آنها را زیارت میکنید، اما شما نمیتوانید خط و راه آنها را بروید. «هذا» همین مشکلات و گرفتاریهایی که شما میگویید در آن افتادهاید و محاصره شدهاید (جنگ احزاب) و فکر میکنید کار تمام است، همین وضعیتی که نگران هستید، میترسید و فکر میکنید اوضاع خیلی خراب است، اینجا دقیقاً همان جایی است که شما باید امتحان پس بدهید. شما در شرایط عادی همه خوب هستید، اما در این شرایط است که خوب و بد از هم جدا میشوند. در شکستها و پیروزیها.
«وَلَمَّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزَابَ قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِیمَانًا وَتَسْلِیمًا»، مؤمنین وقتی دشمن را میبینند، میگویند: این همان وعدهای است که خدا و رسول او دادند و آنها راست گفتند. به گفتند اگر شما پای توحید و عدالت بایستید اینها دست از سر شما برنمیدارند. بزرگترین لشکرکشی به سراغ ما آمده است. خب کجا راست گفتند؟ مگر اینها نمیگفتند که اسلام پیروز میشود؟ خدا با ماست؟ کجا راست گفتند؟ داریم شکست میخوریم از بین رفتیم! تحریم کامل، گرسنه هستیم. خود پیامبر سه روز – سه روز غذا نمیخورد، نمیتوانیم یک دستشویی برویم، یعنی چه که میگویی «صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ» خدا و رسولش به ما راست گفتند کلاه ما را برنداشتند و این حرفها درست است.
«وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِیمَانًا» همین صحنه را یک عده میبینند میگویند اینها دروغ گفتند پیامبر و خدایش کلاه ما را برداشتند ما را بازی دادند و توی هچل انداختند! دیدید همه حرفهایشان دروغ بود؟ ما که داریم از بین میرویم داریم شکست میخوریم نابود شدیم. همین صحنه را اینها میبینند میگویند دیدید خدا و رسولش راست گفتند؟ دیدی خدا همین را وعده داده بود. چطوری است که یک صحنه را دو تیپ مسلمان میبینند دوتا قضاوت متفاوت میکنند. اینها میگویند خدا و پیامبر خدا راست گفت، آنها میگویند دروغ گفت! هر دو که یک صحنه را دیدید.
«وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِیمَانًا»: این شرایط هرچه سختتر بشود، ایمان مؤمنین بیشتر میشود و ایمان آنها کمتر نمیشود و تسلیم هستند و تسلیمشان در برابر حق و خدا بیشتر بیشتر میشود نه این که تردید کنند، شک کنند، مسمس کنند! «معوقین» یعنی مسمس کنندگان! میگویی آقا این کار را بکن میگوید حالا باشد انجام میدهیم! خب چرا مسمس میکنی بلند شو انجام بده وقت آن الآن است. الآن باید فداکاری کنی نه بعداً. الآن باید این تصمیم را بگیری. نه حالا باشد بعداً دیر نمیشود. خداوند میگوید: آنهایی که مسمس میکنند، ما همه آنها را میشناسیم. گروهی وعدههای پیامبر را دروغ و گروهی آنها را صادق میدانند. وقتی دشمن حمله کرد آنهایی که ایمانشان به پیامبر بیشتر شد با آنهایی که کمتر شد تفاوت این دوتا تیپ چیست؟ هر دو هم مسلمان هستند، آنها در سختیها گروهی محکمتر میشوند و گروهی واداده میشوند.
خداوند میفرماید تشخیص بدهید فرق این دو تیپ در چیست. مؤمنان واقعی از اتحاد دشمنان تعجب نمیکنند زیرا آنها میدانند دشمنان دستبردار نیستند، اینها تهدید میکنند، ترور میکنند، تحریم میکنند، جنگ راه میاندازند، بمب شیمیایی میزنند، اینها ول نمیکنند ما هم نباید ول کنیم. ما میایستیم و در آخر ما پیروز هستیم. بعد میگوید مدام پیروزیهایی را دیدند اما باز یادشان میرود! خب شما که دیدید در فلان مسئله اینها شکست خوردند بازدوباره شک میکنید؟ ببینید این هم یک درس است. مشکلات، ایمان بعضی از مؤمنین را بیشتر میکند و بیشتر تسلیم خدا میشوند و مشکلات بعضیها را بیدین میکند. این فرق آدمها با همدیگر است. خداوند میفرماید در شرایط عادی همه شما مسلمان هستید و در کنار هم هستید اما شرایط که عوض میشود اینطوری میشوید. آن وقت اینجا میفرماید که: «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ»: همه مؤمنین صادق نیستند. «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ» فقط برخی از مؤمنین بر پیمان خود با خدا صادق میمانند و آنها حاضر هستند هرچه دارند فدا کنند. این هم جالب است یعنی مؤمن هستند خدا و آخرت را قبول دارند، زیارت میروند، عزاداری میکنند، به محرومین کمک میکنند و بعضی از گناهان را هم انجام نمیدهند اما اینقدر صادق نیستند که حاضر باشند هرچه دارند با خدا معامله کنند. «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ» بعضی از مؤمنین اینطور هستند که «صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ» با خدا صادقانه برخورد میکنند و به خدا راست گفتند. پای پیمانی که با خدا بستند میایستند.
خب حالا اینها چه میشوند؟ کشته میشوند. خدا میفرماید بله کشته میشوند «وَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ»: بعضی از آنها شهید میشوند و آنها به پیمانشان با خدا عمل میکنند. «نحب» یعنی پیمانی که در آن ریسک است، یک عدهای مدام مواظب هستند که مدام بخورند و بیشتر امنیت داشته باشند. یک عدهای مرد میدان هستند و شجاع هستند. اینها به آنها میگویند اینها دیوانه هستند! بله اینها دیوانه هستند. میفرماید اینها ریسک میکنند. «مَنْ قَضَى نَحْبَهُ»: نحب یعنی وعده یا نذر یا تعهدی که خطرناک است. خطر مرگ و خطر جانبازی یا اسارت، کور شدن و گرفتار شدن دارد ولی آگاهانه آن را میپذیرند. در روایت دارد که خداوند عاشق این افراد است. خدا کشتهمرده این مردان و زنانی است که میداند این کارها را برای حق انجام بدهد صدمه میبیند اما میرود. «وَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ»: باز بعضی از اینها هستند که با خون خودشان پای ایمانشان را امضاء میکنند.
«وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ»: بقیه هم که زنده میمانند یا مجروح میشوند و از عملیات برمیگردند، اینطور نیست خوشحال باشند که کشته نشدند بلکه همچنان مشتاق شهادت هستند «وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ» و میگویند: خب در این عملیات نشد، در عملیات بعدی شهید میشویم. علی بن ابی طالب(ع) فرمود: من برای شهادت صبر نمیکنم بلکه من مشتاق شهادت هستم. من منتظر شهادت هستم. نه این که شهادت را چطور تحمل میکنی؟ بلکه منتظر هستم که چه زمانی میآید.
شیعه تنها مذهبی است که تمام رهبران آن به شهادت رسیدند؛ زیرا همگی آنها سیاسی بودند هیچ کدام از رهبران شیعه به مرگ طبیعی نرفتند همه را یا در میدان با شمشیر، در کربلا یا در مسجد کوفه کشتند یا با زهر. برای چه؟ برای این که حکومتها و قدرتهای فاسد آنها را خطرناک میدانستند. اگر آنها فقط احکام نجاست طهارت و نماز و شخصی میگفتند، کشته نمیشدند. این تعبیر دارد میگوید آنهایی که فکر میکنند شهادت شکست و بدبختی است آنها هم جزو شما نیستند. آنهایی که میگویند این طفلک بیچاره رفت جبهه کشته شد! این فلانی بدبخت کور و نابینا یا معلول شد! قرآن میفرماید اینها که این حرفها را میزنند مؤمن نیستند. اینها به خدا و آخرت عقیده ندارند بازی درمیآورند. «وَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ»:
شهید کسانی هستند که به بزرگترین پیروزی دست یافتهاند و به پیمان خود با خدا وفا کردهاند. و خداوند میفرماید اینها مهمان ویژه خودم هستند. «عند ربّهم یرزقون» خداوند میفرماید بقیه بهشتیها را فرشتهها مهمانداری میکنند اما شهدا را خودم مهمانداری میکنم. «عند ربّهم یرزقون» رزق خاص «عند ربّ» در محضر خاص خداست. چرا؟ چون او گفت خدایا من برای تو و هر چه هم دارم برای تو، ما آمدیم!
میفرماید: «مِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ» یک عدهای مؤمنین پاکتان شهید شدند. عدهای از مؤمنین پاک صادقتان از عملیات برگشتهاند، اما «وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ» منتظر شهادت هستند که بعداً شهید بشوند. «وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا». و آنها خط خود را عوض نکردهاند. این هم یعنی ممکن است کسانی تا شهادت بروند اما بعد که جنگ تمام شده 10- 20 سال بعد از جنگ و شهادت و انقلاب، دیگر آن آدم سابق نباشد فاسد باشند این «بَدَّلُوا تَبْدِیلًا» میشود. آدمهای خوبی که فاسد میشوند در جوانی رفته که شهید بشود در جبهه بوده، مبارز بوده، انقلاب بوده، زندان بوده، اما 20- 30 سال بعد، در دهه 60 مجاهد و شهادتطلب بوده اما در دهه 90 اختلاس میکند. جاسوس میشود، خیانت میکند. میگوید اینها هم تا مرز شهادت رفتند اما «مَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا» بعداً خراب شدند. اما یک عده هستند تا آخر در همان مسیر هستند اینها عوض نمیشوند و فاسد نمیشوند. ببینید در هر آیه صدتا نکته راجع به همین الآن دارد. قرآن برای امروز. اما یک عدهای از شما در هر مسئلهای نگاه میکنند نان کجاست؟ مسلمان هستند، پشت پیامبر نماز میخوانند اما راجع به همه چیز چرتکه میاندازند! مثلاً الآن جنگ شد میگویند به من چه! بعد میبینند نفع من چیست؟ حالا صلح شد، خب حالا در این شرایط نفع من الآن چیست؟ الآن مثلاً زلزله شد خب میگویند حالا چه کار کنیم که از این زلزله هم یک چیزی دربیاوریم بخوریم! گرانی شد، چی به من میرسد! ارزانی شد، باز چی به من میرسد! قرآن میفرماید یک عدهای از شماها اینجوری هستند حیوان هستند اینها مؤمن نیستند اینها ادای مؤمن را درمیآورند! اینها بین شماها هستند نماز هم میخوانند کارهای مذهبی هم میکنند اما اینها دین ندارند و اینها اهل جهنم هستند.
«یَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِی الْأَعْرَابِ»؛ میگویند الآن جنگ میشود کاش بشود ما اصلاً اینجا نباشیم برویم وسط بیابان پیش این بیابانیها آنجا چادر بزنیم اما اینجا نباشیم! اینجا جهنم هست هرجای دیگری باشیم اما اینجا نباشیم. اما یک عده دیگری از شما منتظر شهادت هستند و به پیامبر اقتدا میکنند و جلو میآیند.
سیدالشهدا (ع) در کربلا، بالای سر هر شهیدی که میآمد، این آیه (آیه ۲۳ سوره احزاب) را میخواندند: «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا». یعنی: «برخی از مؤمنان مردانی هستند که صادقانه به پیمان خود با خدا عمل کردند. عدهای از آنها به شهادت رسیدند (که شما هستید) و عدهای دیگر (که من هستم) منتظر شهادت هستند. و ما تسلیم نمیشویم، ما خط عوض نمیکنیم و ما به شما ملحق خواهیم شد.» ما دیدیم که سرهای شما را بریدند، دستهایتان را قطع کردند، بدنهایتان را تکهتکه کردند ولی ما عوض نمیشویم ما این خط را ادامه میدهیم و ما به شما ملحق خواهیم شد.
دوستان دیدید در قبرستانها یک تابلوی دعا میگذارند میدانید معنای فارسی آن چیست؟ سلام از «اهل لاالهالاالله» به اهل «لاالهالاالله». یعنی ما موحد هستیم توحیدی هستیم شما هم موحد بودید رفتید بعد میگوید که «کیف وجدتم قول لاالهالالله» حالا که مردید از این عالم ماده و طبیعت بیرون رفتید حالا نظرتان راجع به «لاالهالاالله» چیست؟ حالا توحید را چگونه یافتید؟ تا در دنیا هستیم همینطوری الکی لاالهالاالله میگوییم ولی وقتی آنجا میرویم میفهمیم که واقعاً لاالهالاالله! میگوید «کیف وجدتم قول لاالهالاالله» به این کلمه «لاالهالاالله» الآن چه احساسی دارید؟ بعد میگویید «و إنّا انشاءالله بکم لاحقون» من سر خاک شما آمدهام اما ما هم آنگاه که خداوند اراده کند به شما ملحق خواهیم شد ما هم داریم میآییم. با همین مردههایی که با مرگ طبیعی میمیرند. مرگآگاهی، مرگباوری. حالا یک منطق مادیای این هست که تا اسم مرگ میآید میگویند آقا اینقدر از مرگ حرف نزنید. آه، تو این را گفتی مرگ حال ما را خراب کردی. ما داشتیم عیش میکردیم. ما حال میکردیم. باز از مرگ گفتی! خب این اتفاقی است که برای تو میافتد. هر کسی که میگوید از مرگ حرف نزنید، او مشکل عقلی دارد. هر کسی که در زندگیاش روزی یکی - دو بار به مرگ فکر نکند، او دیوانه است. میگوید اینها مرگباور هستند. مؤمن مرگآگاه است. البته زندگی او هم باید کاملاً منظم، دقیق، پرتلاش و بدون سستی باشد.
روایت داریم که مؤمن با نشاط است. اینهایی که افسرده هستند و وادادهاند و میگویند بابا ول کنید! نمیشود. ما که فلان! اینها علامت نفاق است. منافق کسل و بیحال است. منافقین یعنی کسی که ظاهراً خیال میکند مسلمان است، ولی او واقعاً ایمان ندارد. اگر تو ایمان داشته باشی، برای چه اینقدر وا میدهی؟ برای چه تو اینقدر شل هستی؟ هر کاری که میخواهد انجام بدهد، مثلاً به او میگویند آقا، بیایید تا در فلان جا یک زراعت راه بیندازیم. او میگوید بابا ولش کن! بیا برویم فلان کارگاه یا کارخانه راه بیندازیم، میگوید ولش کن بابا! بیایید تا درس بخوانیم. بیایید تا فلان کار را انجام دهیم. او میگوید بابا ولش کن! آیا شما حال دارید؟ اصلاً حوصله نداریم. یک بخش آن تنبلی و مفتخوری است. یک بخش آن هم افسردگی و بیانگیزگی است.
میفرمایید اینهایی که کسالت دارند -حالا حسابِ یک عده که کسالت، مرض و بیماری جسمی دارند، جدااست؛ ولی بیشترِ اینها کسالتهای روحی است- اینهایی که کسالت دارند، انگیزه ندارند، نشاط ندارند و امید ندارند. پیامبر فرمود: یک علت آن این است که شما ایمان ندارید. ایشان میگوید مؤمن هر روز با نشاط است. انگار هر روز، روز اول عمر اوست. او آخرتباور و مرگآگاه است؛ اما کاملاً دقیق و با نشاط زندگی میکند.
میگویند وقتی حضرت یوسف با آن تهمت، دروغ، زندان و آن وضعیت به زندان افتاد، ایشان به زندان که آمد دید زندانیها همه همینجوری نشستهاند و همه سرها پایین است و حتی لباسها و صورتهای خود را نمیشویند. آنها میگفتند همینطوری! ما زندانی هستیم دیگه همینطوری بمیریم! یوسف گفت: خب، حالا که زندان است! چه کسی گفته است که زندان باید کثیف بشود؟ شما چرا خودتان را نمیشویید؟ بلند شوید! ایشان کاری انجام داد که این زندان را به یک کاخ تبدیل کرد. ایشان تقسیم کار کرد. به یکی گفت این دیوار با توست. این قسمت باید این کار را بکنید، لباسهایتان را فلان کنید و... یک مرتبه نشاط را به زندان آورد. ایشان گفت: آقا، ما داریم زندگی میکنیم. شما با نشاط باشید! ایشان در عین حال مرگباور هم بود. جمع کردن این دو با هم سخت است.
اینجا در همین آیات میفرماید که بعضی از شما مثل این که فکر میکنید اینهایی که شهید شدند، بدبخت بودند. آنها بیچاره شدند. کلاه سرشان رفته است. اینهایی که شهید نشدند، ولی باز همان حرفهای شهدا را میزنند. اینها هم از نظر شما مثل این که نادان هستند. آن آیه که میفرماید یک عده به مؤمنین میگویند اینها سفیه هستند! یعنی این متدینین و مذهبیها احمق هستند. قرآن میفرماید که چرا احمق هستند؟ چون آنچه که هست دارند به شما میگویند؟
خدا میفرماید: «أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَکِن لَّا یَعْلَمُونَ». احمق اینها هستند. اینها نمیفهمند که زندگی چیست. مرگ چیست. چه کسی احمق است؟ کسی که نمیفهمد؟ یا کسی که میفهمد؟ قرآن میگوید انتظار شهادت هم یک چیزی در ردیف شهادت است چون میگوید آنهایی که صادق هستند بعضیها شهید شدند و بعضیها منتظر هستند که حالا الان نشد بعداً. باز صحنهای پیش خواهد آمد که اکثر مردم میترسند و فرار میکنند، باز یک عده کمی جلو میروند. او میگوید باز آنجا من میروم. آنها منتظر هستند. انتظار شهادت یک ارزش بالای الهی است و این که باب شهادت هم باز است.
این که بگوییم در آن زمان امام حسین و کربلا کاش ما هم بودیم اما حالا که نبودیم دیگر هیچ وظیفهای نداریم؛ نه آقا! همین الان هم همان صحنهها هست. انتظار شهادت و خود شهادت الان هم هست. این همیشه بوده و بعد هم خواهد بود. این که بگوییم تا امام زمان نیاید ما وظیفهای نداریم و ما کاری نمیتوانیم انجام بدهیم! نه، همین الان هم میشود، آن زمان هم میشود منتهی در آن حد نمیشود. بعد میفرمایند که: «لِّیَجْزِیَ اللَّهُ الصَّادِقِینَ بِصِدْقِهِمْ». خداوند میخواهد به صادقان و به انسانهای صادق پاداش بدهد. آنها کسانی هستند که در عمل صداقت خود را نشان میدهند یعنی میتواند رشوه بگیرد، ولی نمیگیرد. میتواند همسر خود را اذیت کند و حق او را ضایع کند، ولی این کار را نمیکند. میتواند همکار خود را فریب بدهد، ولی نمیدهد. میتواند در بازار کلاه مردم را بردارد، ولی برنمیدارد. میفرماید شما باید صداقت خود را در عمل نشان بدهید. خدا میخواهد که شما صداقتتان را در عمل نشان بدهید. خدا به صداقتی که به آن عمل بشود، پاداش خواهد داد نه به ادعای آن. اگر این صداقت باشد، نباید در شهر خانوادههایی باشند که از پرخوری بترکند و خانوادههایی باشند که از گرسنگی بمیرند. ما حرفهای خوب میزنیم، اما ما خودمان را قبول نداریم.
«لِّیَجْزِیَ اللَّهُ الصَّادِقِینَ بِصِدْقِهِمْ» خداوند میخواهد به انسانهای صادق که با خدا صادق هستند، با خلق صادق هستند و با خودشان صادق هستند؛ آنهایی که راست حسینی و شفاف هستند و پای حرف خودشان میایستند پاداش بدهد. خدا اینها را دوست دارد و میخواهد به اینها پاداش بدهد. خدا میخواهد اینها را تحویل بگیرد. چرا؟ «بِصِدْقِهِمْ» به خاطر صدق و صداقت آنها. این نشان میدهد که صداقت از نظر خداوند خیلی مهم است؛ یعنی اگر تو آیتاللهالعظمی باشی، ولی صادق نباشی، اگر تمام عمرمان را به نماز و زیارت بگذرانیم و اصلاً بیاییم در حرم زندگی کنیم و هر روز هم سلام بدهیم، ولی صادق نباشیم، خداوند میگوید: «من شما را دور میاندازم.» چون بعد از آن هم میفرماید: «وَ یُعَذِّبَ الْمُنَافِقِینَ». خداوند این آدمهای دوچهرهای را که تظاهر میکنند متدین هستند و قلباً این حرفها را قبول ندارند، عذاب خواهد کرد. از بین ما مسلمانها، بعضی از ما منافق هستیم؛ یعنی ظاهر آنها مذهبی است، ولی چون شما ضعیف هستید، ممکن است خدا توبه شما را هم قبول کند. ایشان به ما میگوید و به امثال بنده امید میدهد. والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
هشتگهای موضوعی