شبکه افق - 14 فروردین 1405

قرآن اینجا، اکنون (۱۴) (مذهبیون نشسته، هرگز با برخاستگان و مجاهدان، برابر نیستند )

بسم الله الرحمن الرحیم

عرض سلام محضر برادران و خواهران عزیز دارم. ما به بخشی از آیات قرآن کریم اشاره می‌کنیم که به خصوص از حضرت امام رضا(ع) در ذیل آن آیات، توضیحات یا تفسیری رسیده است. گاهی این جملات و تعابیر حضرت رضا(سلام الله علیه) خیلی کوتاه و مختصر هستند، اما احتیاج به توضیح زیادی دارند، زیرا آن تعابیر نه فقط ناظر به یک آیه خاص، بلکه ناظر به آیات قبل و بعد از آن هم هستند.

یکی از فرمایشات ایشان در ذیل آیه 163 سوره آل عمران، یک تک آیه جدا افتاده از قبل و بعد خود نیست، بلکه مربوط به اتفاقاتی است که در نبرد احد پیش آمد. از آیه 151 تا آیه 179، این 28 آیه ناظر به چند اتفاق در ماجرای احد هستند. اصل مسئله را هم شما می‌دانید که دشمن به مدینه حمله کرد تا ریشه مسلمین را بزند. چون در مکه دشمنان مداوم مسلمانان را می‌زدند، فرمان هجرت آمد و مسلمین به مدینه آمدند و حالا در سال دوم هجرت، دشمنان آمدند تا یک ضربه نهایی و انتقامی بزنند و اگر بشود اصلاً مدینه را فتح کنند، زیرا جمعیت آن‌ها و نیروهای آن‌ها زیاد بود. پیامبر(ص) پیشنهاد می‌کنند که ما مانند جنگ بدر به کف دشت نرویم و در شهر بمانیم. هنگامی که نیروهای آن‌ها می‌آیند، نمی‌توانند همه با هم وارد شهر شوند و مجبور هستند در کوچه‌ها که می‌آیند تقسیم بشوند. در دشت یک مرتبه همه با هم حمله می‌کنند و سلاح‌های آن‌ها و امکانات آن‌ها چندین برابر ما است، ولی اگر ما بگذاریم آن‌ها به شهر و حاشیه شهر بیایند، این چند هزار نفر هم که باشند، مجبور هستند چهارتا چهارتا – پنج‌تا پنج‌تا به کوچه بیایند و ما می‌توانیم آن‌جا جلوی آن‌ها را بگیریم.

یک عده‌ای می‌گفتند که اگر ما قبل از اسلام هم با مکه درگیر می‌شد، ما حاضر نمی‌شدیم بگذاریم آن‌ها داخل شهر بیایند؛ آیا حالا که ما مسلمان هستیم بگذاریم؟ این کار یک جور عقب‌نشینی است، نه، ما بیرون می‌رویم و با آن‌ها می‌جنگیم. چون آن‌ها اصرار کردند و جمعیت آن‌ها هم زیاد بود، پیامبر با این‌که می‌دانستند این کار به لحاظ نظامی درست نیست، ولی چون اکثریت گفتند و شورا و مشورت بود و همین افراد می‌خواستند بجنگند، پیامبر قبول کردند و فرمودند این کار به لحاظ نظامی درست نیست، ولی چون اکثرتان می‌گویید، بسیار خوب. پیامبر رفتند زره بپوشند و بیایند که برگردند، در این میان بین آن‌ها اختلاف افتاد. آن‌ها گفتند پیامبر راست می‌گویند. هنگامی که ایشان برگشتند، بعضی از آن‌ها گفتند قبول است و همان حرف شما درست است و بعضی از آن‌ها گفتند نخیر و... پیامبر فرمودند دیگر حالا این‌گونه نمی‌شود رهبری کرد که من هر بار بیایم و شما یک چیزی بگویید، من بروم و باز بیایم، حالا زره بپوشم و باز بیایم زره در بیاورم؛ این‌گونه نمی‌شود رهبری کرد.

سبک درست مبارزه در این محور عملیات همین بود، ولی حالا که قرار شد ما برویم، باز هم اگر شما به آن‌چه که من می‌گویم درست عمل کنید، ما پیروز می‌شویم. در اینجا سه جریان در جبهه مسلمین وجود دارد که این آیات، آن دو سه جریان پشت جبهه مسلمین، یعنی جریانات بین خودی‌ها را تحلیل می‌کند.

یک عده منافقین هستند، یعنی کسانی که حقیقتاً اسلام را قبول ندارند، آن را باور نکرده‌اند و تظاهر می‌کنند که ما هم هستیم. در بین مسلمین تعداد آن‌ها کم نبود. چون باد از این طرف وزیده بود، آن‌ها همرنگ جماعت شده بودند و گفتند بله، ما هم قبول داریم، ولی قبول نداشتند، تظاهر می‌کردند و شعار می‌دادند. آن‌ها گاهی حتی تا جبهه و تا نزدیک خط مقدم هم می‌آمدند که بگویند ما هم رزمنده هستیم و ما هم جزو مبارزین و مؤمنین هستیم، ولی در جای خود به یک‌باره ضربه می‌زدند، شایعه‌پراکنی می‌کردند، مردم را می‌ترساندند، دروغ می‌گفتند، جاخالی می‌دادند و حتی برای دشمن کف می‌زدند. دشمن هرچه در رسانه‌های خود، در منبر و در بحث‌های خود شعار می‌داد و جنگ روانی می‌کرد، این‌ها در پشت جبهه جنگ روانی می‌کردند و شایعات می‌ساختند تا مردم را بترسانند که آی ما بدبخت شدیم، آی آن‌ها آمدند، دیدید ما اشتباه کردیم که گفتیم مرگ بر آمریکا، حالا ضربه خوردیم؟ بخورید! آن‌ها آمدند و الان ترتیب همه شما را می‌دهند!

دشمن می‌خواهد وارد شهر بشود. آن‌ها در پشت جبهه، حتی در میان رزمنده‌ها، در اردوگاه و بین کسانی که به جبهه آمده بودند، شروع کردند. همه افراد مثل هم نبودند؛ بعضی‌ها مؤمن‌تر بودند، بعضی‌ها متوسط، بعضی‌ها ضعیف و بعضی‌ها هم اصلاً نفوذی بودند. همه این‌ها در سپاه مسلمین هستند. شرایط مثل همین الان بوده است؛ هرچه که الان هست، در آن موقع هم همان‌گونه بوده است. بعضی‌ها خیال می‌کنند که در زمان پیغمبر و ائمه شرایط گونه دیگری بود. الان چطوی است که ما مردم چند تیپ هستیم و هر کدام یک جور هستیم. یک عده حزب باد هستند، می‌آیند و می‌روند. یک عده اگر منافع آن‌ها تامین بشود، خیلی انقلابی‌گری و مذهبی‌بازی درمی‌آورند و اگر خطر و ضرری باشد، فرار می‌کنند. اگر آن‌ها احساس کنند که دشمنان دارند برنده می‌شوند، می‌آیند و داغ‌تر از همه علیه این طرف حرف می‌زنند. اگر ببینند که این‌ها پیروز شدند، باز می‌آیند همین جا و داغ‌تر از این‌ها حرف می‌زنند. این‌جور آدم‌های کلاش و کلاهبردار که الان هم هستند؛ هم در میان مردم هستند و هم در حکومت. آن‌ها در آن زمان هم بودند؛ هم در میان مردم عادی بودند و هم حتی در میان خود رزمنده‌ها کسانی بودند که گاهی بعضی از آن‌ها از نزدیکان هم بودند. یک عده‌ای این افراد بودند.

یک عده هم سرمایه‌دارانی بودند که به تعبیر امروز مرفهین بی‌درد بودند که خدای آن‌ها پول بود. دین و سیاست برای آن‌ها تابع این مسئله بود که اگر پول و سرمایه‌های آن‌ها به خطر بیفتد، آن‌جا موضع می‌گرفتند. آن‌ها به حساب‌های بانکی و دلار، ارز و طلای خودشان نگاه می‌کردند که کجا چه چیزی بگویند، کجا باشند، کی باشند، با چه کسی باشند و طرف چه کسی باشند تا این ثروت بیشتر بشود و حساب بانکی آن‌ها پرتر بشود و اگر کجا باشند این ثروت کمتر می‌شود. آن‌ها به جای خداپرستی، طلاپرست، دلارپرست و پول‌پرست بودند؛ مثل همین الان. آن‌ها نه دین داشتند و نه سیاست. آن‌ها هم به حرم می‌رفتند و هم پیش می‌آمد که عرق می‌خوردند! آن‌ها هر دو کار را انجام می‌دادند. یک آدم خرپول، یا اگر خرپول نبودند خرِ پول بودند، ثروتمند نبودند ولی خرِ پول بود. نماز نمی‌خواند، برای زیارت به حرم امام رضا می‌آید، حق فقرا و حق مردم را بالا می‌کشد، وجوهات خود را نمی‌دهد ولی آش نذری می‌دهد. در آن زمان از این افراد زیاد بودند و الان هم زیاد هستند. امثال ما هم جزو همین افراد هستیم، منتهی ما در رده‌های دیگر آن قرار داریم. ما حالا عرق نمی‌خوریم، ولی کارهای دیگری می‌کنیم. اگر زیارت کربلا پیش بیاید، او می‌رود، اما اگر در زمان امام حسین بود، قطعاً به کربلا نمی‌آمد. او عزاداری را می‌کند. امام حسین با هفتاد نفر تنها مانده، بقیه کجا بودند؟ همه آن‌ها مسلمان بودند و ده‌ها هزار شیعه نیامدند. آن‌ها گفتند حالا شما بروید و کشته بشوید و خود شما و بچه‌های شما تکه‌تکه بشوید، بعد ما عزاداری می‌کنیم و به جای آن آش می‌خوریم و شله می‌خوریم. شما شهید بشوید و ما شله می‌خوریم. هر دو کلمه اول آن‌ها حرف «شین» است، شله و شهادت چه فرقی دارد؟! شهادت برای شما و شله آن برای ما.

من این‌ها را می‌گویم تا شما بدانید این چیزهایی که قرآن می‌گوید، فقط برای آن موقع نبود و همین الان هم وجود دارد. هر چه در قرآن است، برای الان هم هست و قرآن مثال قدیم می‌زند. این پول‌پرست‌ها و منفعت‌پرستان که حاضر هستند برای منافع خود سر امام حسین را ببرند، باز به خاطر منافع خود حاضر هستند برای امام حسین عزاداری بکنند.

یک عده‌ای هم مردم متدین معمولی و متوسط بودند که این‌ها آدم‌های بدی نبودند، ولی ضعیف و بی‌شخصیت بودند. آن‌ها عقل تحلیلی درستی نداشتند و با دوتا شایعه شک می‌کردند. وقتی دشمنان دوتا دروغ می‌گفتند، این‌ها یکی از آن‌ها را باور می‌کردند و پخ می‌کردند این افراد می‌ترسیدند.

از آن طرف هم آدم‌های جوگیر بودند. اگر شرایط پیش بیاید، او لخت می‌شود و از همه محکم‌تر سینه می‌زند و بعد اگر به خارج از کشور و یک جایی مثل دیسکو برای رقص برود، از همه بهتر می‌رقصد. این‌ها هم خوب سینه می‌زنند و هم خوب می‌رقصند. یک عده هم این افراد هستند که الان هم وجود دارند. آن‌ها آدم‌های بدی نیستند و آدم‌های خوبی هم نیستند. معلوم نیست آن‌ها چه چیزی هستند! صبح خوب هستند و عصر بد هستند، صبح متدین هستند و شب لامذهب هستند و به یک‌باره حال آن‌ها دگرگون می‌شود. مخاطب قرآن در بعضی از آیات این افراد هستند. آن‌ها مسلمان هستند. ما در شناسنامه مسلمان هستیم، ولی در حد کارهای بی‌ضرر و بی‌خطر. ما از هیچ چیزی حاضر نیستیم بگذریم؛ جان شما که هیچ، مال شما که هیچ، از یک بخش مختصری هم نمی‌گذریم.

یک دسته از آیات راجع به این افراد است که این‌ها هم در شرایط سخت در کنار خائنین قرار گرفتند. خداوند در قرآن می‌فرماید به این سیاهی‌لشکرها نگاه نکنید که مذهبی می‌شوند. این کارها بازی است. آن‌ها یا می‌خواهند کلاه شما را بردارند، یا قبلاً کلاه خود را برداشته‌اند. این کارها در حد نمایش است. شما فکر نکنید که این‌ها از مال حرام می‌گذرند و جان خود را برای دین به خطر می‌اندازند. وقتی خطر پیش می‌آید، آن‌ها فرار می‌کنند و دفاع نمی‌کنند. یک عده از آن‌ها هم به دشمن ملحق می‌شوند و کنار آن‌ها می‌آیند و داغ‌تر از آن‌ها شما را می‌زنند. این‌جا است که این آیه نازل شد. خداوند سؤال می‌کند آیا آن‌ها که هدف آن‌ها خداست، با آن‌هایی که هیچ هدفی جز منافع خود ندارند، ولو هر دو مذهبی باشند، هر دو کنار هم باشند و هر دو مسلمان باشند، آیا این‌ها مثل هم هستند؟

خداوند در آیه بعد می‌فرماید که هرگز مثل هم نیستند. آن‌هایی که فداکاری می‌کنند، حاضر نیستند مال حرام بخورند، کلاه مردم را بردارند و حق و ناحق بکنند. آن‌ها حق‌الله و حق‌الناس را می‌فهمند، دروغ نمی‌گویند، خیانت نمی‌کنند و پول مفت نمی‌خواهند و حاضر هستند حتی پولی را که زحمت کشیده‌اند و مشروع به دست آورده‌اند آن را هم ایثار بکنند و انفاق بکنند. او خود زحمت کشیده است و خود گرسنه است، ولی می‌دهد تا کس دیگری و دیگران بخورند. این‌هایی که هدف آن‌ها خدا است و جان و مال و آبروی خود را برای حق می‌دهند، آیا با دیگران مساوی هستند؟ خداوند سؤال می‌کند که آیا این‌ها مساوی هستند با آن‌هایی که در لحظات خطر به تو و به پیامبر خیانت می‌کنند، به نفع دشمن هلهله می‌کنند و تو را در وسط دشمن تنها می‌گذارند و فرار می‌کنند؟ این‌ها مستقیم به درون خشم خداوند می‌روند و جهنمی هستند. آیا این‌ها با هم مساوی هستند؟ آن وقت آیه بعد می‌فرماید که هرگز این‌طور نیست. «هُمْ دَرَجَاتٌ»؛ این‌ها هیچ‌کدام در یک حد نیستند. این آدم‌ها خیلی با هم فرق دارند. ما این‌جا همه کنار هم نشسته‌ایم و الان این‌جا همه ما مثل هم هستیم، اما قرآن می‌فرماید که بعد معلوم می‌شود که چه کسانی چقدر مقامات بالایی دارند و کسانی امثال بنده چقدر ساقط شده‌اند. شما باور نمی‌کنید و می‌گویید نه، ما الان متدین و بی‌دین را می‌بینیم. آیا او که راست می‌گوید و او که دروغ می‌گوید مساوی هستند؟ آیا آن خانواده‌هایی که فداکاری کردند، شهید دادند و جانباز دادند، با آن‌هایی که مفت خوردند و بردند و رفتند مساوی هستند؟ می‌گویید بله، او هم به حرم می‌آید و کار خیریه دارد و این یکی هم دارد.

اولاً قرآن در یک آیه دیگر می‌فرماید که آیا شما فکر کردید وقتی می‌روید به زوار و به حاجی‌ها آب می‌دهید، یا می‌روید مسجد می‌سازید و مسجدالحرام را که مقدس‌ترین مکان است تعمیر می‌کنید، شما مثل آن‌هایی هستید که جان و مال خود را در راه خدا داده‌اند؟ شما می‌گویید این کار هم کار خیر مذهبی است و آن هم کار خیر است.

این کارهای آسان را ما می‌کنیم و کارهای سخت آن را شماها بکنید.

قرآن می‌فرماید هرگز این‌هایی که حتی کارهای خیر می‌کنند، آدم‌های متدینی هستند، به زوار آب می‌دهند و مسجد می‌سازند با هم مساوی نیستند. این‌ها کارهای خیلی مهمی است و ثواب هم دارد، ولی قرآن می‌گوید که هیچ‌وقت این‌ها را کنار کسانی نگذارید که در لحظات خطر وقتی همه فرار می‌کنند، این‌ها می‌ایستند و فداکاری می‌کنند و جان، مال، آبرو و سلامتی خود را می‌دهند. شما فکر نکنید که این‌ها با هم مساوی هستند. «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَى الْقَاعِدِینَ أَجْرًا عَظِیمًا». خدا می‌فرماید آیا مذهبی‌هایی که مجاهد هستند و فداکاری می‌کنند و از مال، جان، سلامتی، آرامش، آبرو و همه چیز خود می‌گذرند و آن‌ها را فدای حق می‌کنند، با قاعدین (نشستگان) مساوی هستند؟ مذهبی‌هایی که همیشه نشسته‌اند، قیام نمی‌کنند، خطر نمی‌کنند و همیشه نشسته‌اند، ولی مذهبی هستند؛ مذهب در آن بخش‌های آسان آن و آن بخش‌هایی که فداکاری نمی‌خواهد. او هم خدا را می‌خواهد و هم خرما را و خرمای او هم باید بیشتر بشود و اگر خرما نباشد، خدا نیست. قرآن می‌فرماید این‌ها پیش خدا با هم مساوی نیستند. خداوند ترجیح و برتری را به کسانی داده است که فداکاری می‌کنند، نه به کسانی که نشسته‌اند. این افراد نشسته، ولو این‌که کافر، مشرک و حتی فاسد هم نیستند و انسان‌های خوبی هستند اما می‌گویند ما دین را تا آن‌جایی قبول داریم که به سیاست، جنگ، جهاد، شهادت، بخشش اموال، تحریم، ترور و تهدید نرسد. آن‌ها می‌گویند ما دین اینطوری نمی‌خواهیم، بلکه دین آسان، چرب و شیرین را می‌خواهیم. خداوند می‌فرماید این‌ها با یکدیگر مساوی نیستند و شکاف و فاصله فوق‌العاده‌ای میان آن‌ها وجود دارد و درجات بسیاری میان آن‌ها فاصله است.

از حضرت امام رضا(ع) این‌جا می‌پرسند که این آیه می‌فرماید خود این افراد درجات متفاوتی دارند؛ این فاصله‌ها چقدر است که می‌گویند حتی مسلمانان و انسان‌های ظاهراً خوب هم با یکدیگر فاصله زیادی دارند؟ امام در پاسخ می‌فرمایند «بین السماء و الارض» فاصله آن‌ها مانند فاصله زمین تا آسمان‌ها است که انتهای آن مشخص نیست. فاصله انسان‌هایی که ظاهراً همگی مذهبی هستند، با یکدیگر به این اندازه است. کسانی که صادق و مجاهد هستند و از منافع خود می‌گذرند، با کسانی که تا یک خطر و ضرر کوچکی پیش می‌آید، آرامش، امنیت و خواب‌شان بهم می‌خورد، غذای آن‌ها دچار مشکل می‌شود، یا سود آن‌ها کمی کاهش می‌یابد، دیوانه می‌شوند، به زمین و آسمان فحش می‌گویند و دین هم که لقلقه زبان‌شان است کنار می‌گذارند، تفاوت دارند. امام رضا (علیه‌السلام) می‌فرمایند فاصله این‌ها با یکدیگر مانند فاصله زمین تا اعماق آسمان است.

این بیست و هشت آیه به یکدیگر مربوط هستند و طبقه‌بندی و شناسنامه تیپ‌های مختلف انسانی را بیان می‌کنند. این قضیه در جنگ احد رخ داده است، اما تنها منحصر به احد نیست، بلکه با ما هم سخن می‌گوید. به ما می‌گوید که شما انسان‌ها مانند یکدیگر نیستید و انواع مختلفی دارید؛ کنش‌ها و واکنش‌های شما با یکدیگر تفاوت می‌کند. حضرت رضا(ع) در ذیل آیه 63 «هم درجات» شماها مثل هم نیستید. اما ماجرا از آیه 151 تا 179 سوره آل عمران، تماماً مربوط به طبقه‌بندی انسان‌ها و انسان‌شناسی است که در پیرامون جنگ احد پیش آمد.

در جنگ احد، برخی از افراد نظر پیامبر(ص) را نپذیرفتند. عده‌ای آمدند و پرسیدند که آیا خداوند وحی کرده است که در شهر بجنگیم یا این نظر خود شما است؟ پیامبر فرمودند که وحی نشده است. آن‌ها گفتند اگر نظر خودتان است که ما آن را نمی‌پذیریم. خب خود پیامبر هم که گفته باشد مگر عقل پیامبر از تو کمتر است! حتی اگر فرض کنیم وحی نبوده است، پیامبر تمایلی به این کار نداشتند و می‌گفتند بالاخره این افراد می‌خواهند بجنگند و بسیاری از آن‌ها شهید می‌شوند. از آنجا که خطر نابودی اسلام در میان نبود، پیامبر می‌دانستند که ضربه خواهند خورد، تلفات بالا می‌رود و هزینه سنگینی باید پرداخت شود. اما هنگامی که مردم نمی‌پذیرند و گمان می‌کنند کار آن‌ها درست است و اصل احکام الهی هم در خطر نیست، پیامبر اجازه می‌دهند تا اشتباه کنند. این مانند پدری است که بچه‌اش می‌خواهد به بخاری دست بزند اما چون پدرش می‌داند دست بزند می‌سوزد می‌گوید دست نزن. بعد بچه‌اش بگوید خدا گفته دست نزن؟ نه، خدا درباره بخاری چیزی نگفته. بچه می گوید پس می‌خواهم دست بزنم! خب دست بزن ولی دستت می‌سوزد! بچه هم بگوید می‌خواهم بسوزد! رفت و سوخت.

رفتند شهید دادند که یکی از آن‌ها حمزه(ع) است. پیامبر(ص) فرمودند حالا که نظر شما این است، اگر کاری را که می‌گویم درست انجام دهید، باز هم پیروز می‌شویم. ایشان عده‌ای را قرار دادند و فرمودند این گردنه را رها نکنید تا دشمن نتواند ما را دور بزند و از پشت حمله کند. شما این مکان را حفظ کنید، حتی اگر دیدید دشمن در پایین شکست خورده و کار او یکسره شده است، تا زمانی که من نگفته‌ام، هیچ‌کس از آن‌جا پایین نیاید. آن‌ها در آن‌جا ایستادند. اتفاقاً با تاکتیکی که پیامبر فرمودند، مسلمانان در همان شرایط سخت پیروز شدند. در ابتدا پیروز شدند و دشمن فرار کرد. پیامبر به کسانی که در بالا بودند تأکید کرده بودند که حتی اگر جنگ تمام شد و ما رفتیم، شما از آن‌جا پایین نیایید تا من دستور دهم. اما آن‌ها از بالا دیدند که دشمن فرار کرد، جنگ تمام شد و پیروز شدیم. بعد یکی از آن‌ها گفت سهم ما از غنائم چه می‌شود؟ دیگری گفت پیامبر فرموده‌اند تا ایشان نگفته‌اند نباید پایین برویم. آن یکی گفت که عملیات تمام شد، ما پیروز شدیم و نباید از سهم غنائم‌مان عقب بیفتیم ما که رفتیم! عده‌ای از آن‌ها رفتند و عده‌ای ماندند دشمن هم دید و سواره‌نظام دشمن که فرار کرده بود و شکست خورده بود، این صحنه را دید، برگشت و از عقب ضربه زد. خود پیامبر مجروح شدند و تا مرز شهادت پیش رفتند. ضربه به قدری سنگین بود که تمام مسلمانان و رزمنده‌ها فرار کردند و از دو طرف قلع‌وقمع شدند. تنها سیزده نفر کنار پیامبر باقی ماندند و بقیه فرار کردند. نام این سیزده نفر در منابع مختلف متفاوت ذکر شده است، اما یک نام در تمام منابع ثابت است و آن نام «علی»(ع) است. ایشان مانند پروانه به دور پیامبر می‌چرخیدند. گفته شده است که حضرت علی(ع) نود زخم برداشتند و تمام بدن ایشان پاره‌پاره و غرق در خون بود. پیامبر مجروح شدند، دندان ایشان شکست، صورت، پا و سرشان مجروح شد. ناگهان شایعه کردند که پیامبر کشته شد و اسلام نابود گردید. مسلمانان فرار کردند. حضرت حمزه شهید شدند، بیش از هفتاد نفر در آن‌جا به شهادت رسیدند و عده‌ای هم اسیر شدند. مشرکان گفتند انتقام جنگ بدر را گرفتیم. ابوسفیان آمد و گفت شما هفتاد نفر از ما را در بدر کشتید و ما هم هفتاد نفر از شما را در احد کشتیم؛ کشته‌های ما در برابر کشته‌های شما. پیامبر فرمودند کشته‌های شما در جهنم هستند و کشته‌های ما در بهشت. مسئله به عدد نیست که چندتا شما کشتید چندتا ما کشتیم! ما که مسابقه آدم‌کشی نداریم. کشته‌های ما برای توحید و عدالت جان دادند، در حالی که کشته‌های شما برای قدرت و ثروت کشته شدند؛ کشته‌های ما با کشته‌های شما مساوی نیستند.

خداوند می‌فرماید: «أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ کَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ». این سؤالی است که پاسخ آن مشخص است، پس چرا خداوند آن را می‌پرسد؟ سؤال این است که آیا کسانی که هدفی جز رضایت خداوند ندارند، مانند کسانی هستند که خشم خداوند را برمی‌انگیزند؟ یعنی همه کارها مساوی است؟ در هر شرایطی که قرار می‌گیرید یکی این‌طوری است یکی آن‌طوری است بعد به خودتان می‌گویید حالا چه فرقی دارد؟ همه ما یک مشکلاتی داشتیم و یک منافعی داریم تمام شد. آن کس که فداکاری کرده، جان و مال داده و ضرر کرده است؛ فرزند او از دست رفت، اموال او نابود شد و ده سال اسیر بوده است. فرد دیگری هم اموال خودش را برای دین، انقلاب و مردم محروم بخشیده است و حالا مشکل مالی دارد. آن یکی هم خورده، نداده. خب این یکی ضرر کرده آن یکی نفع کرده است. بدترین حالت این است که بگوییم این‌ها با یکدیگر مساوی هستیم و کنار هم هستیم. تو که دزدی نکردی و خیانت نکردی و فداکاری کردی، تو که به یاد خدا و حق بودی و آخرت را قبول داشتی با ما که نداشتیم، الآن فرق تو با ما چیست؟ همه ما مثل هم هستیم و داریم زندگی می‌کنیم تازه من الآن خانه‌ام از تو بزرگ‌تر است، سه‌تا ماشین دارم تو یکی‌اش را هم نداری! تازه ویلا هم دارم و تو نداری! توی کیش و دبی ویلا دارم! الآن تو از من بهتری یا من از تو بهترم؟ مشنگ کو خدا؟ کو فرشته؟ کو بهشت؟ سرت کلاه رفت! هنگامی که داشتند با مجروحان به داخل شهر بازگشتند، ابوسفیان و سپاهش که پیروز شده بودند و به سمت مکه بازمی‌گشتند، ناگهان گفتند چرا برگردیم؟ الآن که ما کمر این‌ها را شکسته‌ایم، نزدیک بود خود پیامبر را هم بکشیم، الآن ما در قدرت هستیم. مسلمانان روحیه خود را باخته‌اند و هم از ما شکست خورده‌اند و هم بعضی از بزرگان‌شان مثل حمزه کشته شده‌اند، این‌ها دیگر نمی‌توانند از خودشان دفاع کنند. گفت برگردید. کجا می‌رویم؟ چنین فرصتی دیگر پیش نمی‌آید. خط دفاعی مسلمانان شکسته شده است؛ چرا برگردیم؟ سریع برویم وارد شهر شویم، شهر را بگیریم، مسلمان‌ها هرچه زور داشتند زدند! برویم شهر را بگیریم ریشه اسلام را بزنیم و از دست این‌ها راحت شویم. آن‌ها برای یکسره کردن کار مسلمانان به سمت شهر بازگشتند.

پیامبر فرمان دادند که دوباره همگی مسلح و آماده شوید تا از شهر بیرون برویم؛ نباید اجازه دهیم آن‌ها وارد شهر شوند، چون الآن آن‌ها احساس پیروزی می‌کنند و روحیه مسلمانان ضعیف است. الآن اگر این‌ها توی شهر بیایند مثل آن وقتی که من گفتم دیگر نیست. آماده شوید حرکت کنید. خیلی عجیب است. الآن باید بگویند هرچه نیروی اضافه که آن دفعه هم نیامده، حالا بیاید. اما پیامبر(ص) فرمودند تنها کسانی حق دارند بیایند که در عملیات احد حضور داشتند و هیچ‌کس دیگری نباید بیاید. برخی می‌گفتند ما تلفات داده‌ایم و وضعیت ما بدتر از قبل است؛ اجازه دهید بقیه هم بیایند. قرآن می‌فرماید بسیاری از آن‌ها اصلاً نمی‌آمدند. حتی کسانی که بار اول آمده بودند، می‌گفتند کار ما تمام است؛ هی می‌گویند اسلام پیروز است و خدا کمک می‌کند! پس کجاست آن خدایی که می‌گفتید کمک می‌کند ما که شکست خوردیم و تمام شد! هی می‌گویید «نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحٌ قَرِیبٌ» اسلام پیروز است و کفر شکست می‌خورد! الآن که کفر پیروز شد و اسلام شکست خورد! همه این‌ها را گفته‌اند. قرآن به این‌ها اشاره می‌کند.

بعد در این آیه سؤال می‌کند چه معیارهایی درست است و چه معیارهایی درست نیست؟ یعنی کسانی که خودشان را مأمور به تکلیف می‌دانند نه نتیجه، شکست و پیروزی برای آن‌ها مساوی است و می‌خواهند به وظیفه خودشان عمل کنند، وقتی کاری که خدا می‌خواهد انجام بدهند و انجام می‌دهند ولو شهید و کشته بشوند و اسیر شوند و اموال‌شان از دست برود آن‌ها پشیمان نمی‌شوند، زیرا هدف آن‌ها معنوی است و مادی نیست.

امام خمینی(ره) می‌فرمودند اگر هدف معنوی باشد، شکست هم پیروزی است، اما اگر هدف شما مادی باشد، پیروزی شما هم شکست محسوب می‌شود، زیرا پیروزی اصلی اینجا نیست که شکست خوردی و چقدر بردی! جوجه را آخر پاییز می‌شمارند. تمام این چند میلیارد انسانی که الآن در دنیا هستند، خوب یا بد می‌گویند، می‌خندند، نماز می‌خوانند، شراب می‌خورند، جنایت می‌کنند یا خدمت می‌کنند، صد سال دیگر همگی زیر خاک خواهند بود. حتی کودکی که همین الان به دنیا آمده است، صد سال دیگر زیر خاک است. تا همه ما و شما که این‌جا نشسته‌ایم. چند میلیارد آدم همه می‌روند. باز چند میلیارد دیگر می‌آیند. آن‌ها خیال می‌کنند اولین آدم‌ها هستند قبل از آن‌ها خبری نبوده و آخرین هستند و فکر می‌کنند بعد از آن‌ها دیگر خبری نیست. بیشتر مردم زیر خاک هستند کمتر آن‌ها بالای خاک هستند! بیشتر بشر زیر خاک است.

می‌فرماید تا نوک دماغ‌تان را می‌بینید؟ الآن این کار برای من چه دارد؟ منظور از من یعنی پول و شهرت و زور و... است. خداوند می‌پرسد آیا کسانی که معیار آن‌ها در عمل، بازار، خانواده و سیاست، خداوند است و برای آن‌ها مهم است که خداوند از چه سبک زندگی راضی است چه سبکی خلاف جهت خداست. آیا این‌ها با کسانی که به سرعت به سمت باتلاق خشم خداوند می‌روند مساوی هستند؟ چرا این سؤال مطرح شده است. از این سؤال‌ها توی قرآن زیاد است. خداوند می‌فرماید: «هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ». آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند مساوی هستند؟ خب شما الآن از یک بچه سؤال کنید که آیا کسی که می‌داند با کسی که نمی‌داند مساوی است می‌گوید نه. پس چرا خداوند می‌پرسد؟ زیرا ما به زبان می‌گوییم مساوی نیستند، اما عقیده عملی ما این است که بله مساوی هستند! و بر همین اساس زندگی می‌کنیم.

در جای دیگر می‌فرماید: «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً». آیا کسانی که زندگی آن‌ها حساب و کتابی ندارد و هر کاری بخواهند انجام می‌دهند، با کسانی که تقوا دارند و اگر بتوانند فساد یا خیانتی کنند، از آن پرهیز می‌کنند، مساوی هستند؟ کسی که گرسنه می‌شود و غذا دارد، می‌تواند بخورد اما چون ماه رمضان است نمی‌خورد، با کسی که می‌خورد برابر است؟ کسی که زحمت می‌کشد تا نان حلال مشروع به دست آورد، با کسی که حلال و حرام برای او تفاوتی ندارد برابر است؟ آیا کسی که راست می‌گوید با کسی که دروغ می‌گوید، و کسی که خدمت می‌کند با کسی که خیانت می‌کند، مساوی هستند؟ برای کسی که حق و باطل مهم است و کسی که می‌گوید این چرت و پرت‌ها چیست؟ قرآن می‌فرماید آیا این‌ها با هم مساوی هستند؟ خب ااگر الآن از همه ما بپرسند، می‌گوییم نخیر مساوی نیستند. اما اگر به زندگی ماها نگاه کنند، می‌بینند که 95 درصد ما در عمل معتقدیم که این‌ها با یکدیگر مساوی هستند! چه زمانی می‌توان این را فهمید؟ در آن لحظه‌ای که چک بی‌محل می‌کشیم و کلاه یکدیگر را برمی‌داریم در آن لحظه ما در عمل معتقدیم که فاسق و مؤمن با یکدیگر مساوی هستند. آن‌جا هم ما معتقدیم این‌ها با هم مساوی هستند.


هشتگ‌های موضوعی

نظرات

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد

capcha